Ҷаласаи Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон  4 декабри соли 2015

Қаршибоев: хавфи баста шудани Шӯро вуҷуд дошт

46
(Таҷдидшуда 20:49 11.02.2016)
Ба назари Раиси Шӯрои ВАО соли ҷорӣ эҳтимоли баста шудани ин ниҳоди танзимкунандаи меъёрҳои ахлоқӣ дар кишвар вуҷуд дошт, аммо онҳо корҳоеро анҷом доданд, ки пеши роҳи ин тасмим гирифта шуд.

Субҳи имрӯз дар меҳмонхонаи мавсум ба "Лотус"-и пойтахт ҷаласаи солонаи Шӯрои ВАО ба кори худ шурӯъ кард. Хабарнигори Sputnik дар робита ба фаъолияти ин  ниҳод дар соли равон, камбудӣ ва дастовардҳои он бо Нуриддин Қаршибоев, роҳбари Шӯрои мазкур бо чанд суол муроҷиат намуд.

- Соли 2015 барои Шӯрои ВАО ва роҳбари ин ниҳод чӣ армуғоне овард?

— Пеш аз ҳама мо дар тӯли як сол тавонистем, фаъолияти дастгоҳи иҷроияи Шӯроро ба роҳ монем. Бештар ба омили сохтории Шӯро, ки яке аз шартҳои фаъолияти созмон мебошад, ба ҳамин чиз диққат додем ва шояд аз ин лиҳоз нисбати мо эродҳо низ садо диҳанд, ки бевосита ба баррасии шикоятҳо, баррасии риояи меъёрҳои ахлоқии фаъолияти журналистӣ дар Тоҷикистон камтар диққат додем.

- Хуб, имсол ниҳоди зери роҳбарии шумо ба чанд шикоят расидагӣ кард?

— Шумораи муроҷиатҳо ба Шӯро нисбат ба солҳои гузашта камтар буданд, шояд аз он сабаб, ки соли ҷорӣ интихоботи парлумони сурат гирифт ва пас аз воқеаҳои моҳи сентябр фазои иттилоотӣ андаке маҳдуду муташаниҷ буд, сарфи назар аз ин ба хотири он, ки яке аз вазифаҳои Шӯро ин таҳкими озодии баён аст. Нисбати ҳодисаҳои моҳи сентябр низ изҳороти худро пахш намудем, ки мубориза алайҳи терроризм ва экстримизм набояд боиси маҳдуд шудани ҳуқуқи ВАО ва махсусан ҳуқуқ ба дастрасӣ ба иттилоот гардад.

Дар тули соли ҷорӣ 19 муроҷиатро номнавис кардем ва аз ин 12-то бевосита ба риояи меъёрҳои ахлоқӣ дар ВАО дахл доштанд, 7 қазияи дигар ин дигар масъалаҳое, ки марбут ба фаъолияти Шӯро аст, вобастаги доштанд.

Имсол мо агар 4 қазияро дар Шӯро баррасӣ карда бошем, бевосита дар ҷарасаи раёсати Шӯро, дар дигар ҳолатҳо мо кӯшиш ба харҷ додем, ки мушкиле, ки пеш омадааст ва боиси муроҷиат ба Шӯро шудааст, дар марҳилаи аввалия баррасӣ карда ҷонибҳо қаноатманд гарданд.

Яъне, мо бештар ба миёнаравӣ машғул шудем, то ки он даъвоҳое, ки нисбат ба журналистон ва ВАО буд, ҳатто то ба дараҷаи дар ҷаласаи Шӯро баррасӣ нарасида ҳали худро меёфтанд. Ба ин муваффақ ҳам шудем.

- Мушкилоту камбудиҳоеро, ки садди роҳ ва пешравии Шӯро шуданд, метавонед номбар намоед?

— Албатта, камбудиҳо дар фаъолияти Шӯро низ вуҷуд доранд. Мо дар назди ҷомеаи журналистӣ ду коре, ки мехостем анҷом диҳем анҷом дода натавонистем. Аввал, ин қазия вобаста ба протоколи ҷаласаи ҳукумат, ки боиси сару садоҳои зиёд шуд. Мо тасмим гирифтем, ки ин масъаларо то сатҳи ҳукумат муроҷиат мекунем, ба як хулоса меоем, ки ин протокол набояд боиси маҳдуд гаштани ҳуқуқи шаҳрвандон, ҳуқуқи ВАО ба дастрасӣ ба иттилоотӣ расмӣ гардад.

Мо дар ин самт кор карда истодаем, вале то имрӯз муваффақ нашудем, ки муроҷиатамон дар ҳукумат баррасӣ гардад. Бо сабабҳои объективӣ ин кор ба уҳдаи Раиси иттифоқи журналистони Тоҷикистон маҳрум Акбаралӣ Сатторов гузошта шуда буд ва марги нобаҳангоми ӯ боис шуд, ки мо аз нав ба ин кор баргашта шурӯъ кунем ва то охир ин корро анҷом хоҳем дод.

Масъалаи дуюм ин буд, ки дар яке аз ҷаласаҳои Раёсат ба миён гузошта шуда буд, мониторинги риояи меъёрҳои ахлоқӣ дар ВАО буд, албатта ин масъала масъалаи муҳим ва рӯзмарра аст, вале барои анҷом додани мониторинги босифат мо бояд ашхосеро омода кунем, ки бевосита ба ин кор машғул бошанд ва ҳар сари вақт ҳисобот омода кунанд то ки онро дар Шӯро ва дар ҷомеаи журналистӣ мавриди баррасӣ қарор диҳем. Албатта, дар умум мо риояи меъёрҳои ахлоқиро пайгирӣ кардем, вале мушаххасан мониторинг дар ин ё он самти риои меъёрҳо анҷом дода натавонистем.

- Бештар дар кадом самтҳо ба рӯзноманигорони ҷавон тренингҳо гузарондед?

— Яке аз самтҳои дигари фаъолияти мо ин таҳкими меёрҳои ахлоқӣ тавасути корҳои фаҳмондадиҳӣ анҷом додани тренингҳо буд, ки сарфи назар мо дар ин корҳо маблағгузорие надоштем аз ҳисоби аъзои Шӯро аз ҷумла аз журналистони забардастӣ Тоҷикистон хоҳиш кардем, ки онҳо бо журналистони ҷавон дар мавзӯи сифати рӯзноманигорӣ, меъёрҳои ахлоқи журналистӣ тренингҳо гузаронанд.

Мо мувафақ шудем, ки бо ин даври омӯзиш беш аз 50 нафарро фаро гирем, тасмим ҳам гирифтем, ки миёни журналистони ҷавон як озмуни беҳтарин иншо дар мавзӯи "Мо расонаҳои хушахлоқро интихоб мекунем" эълон намудем.

То имрӯз ба мо беш аз 10 мавод аз ҷониби журналистон ворид гашт. Мо тасмим гирифтем, ки бинобар хоҳиши журналистони ҷавон, ки дар минтақаҳо фаъолият мекунанд мӯҳлати ин озмунро тамдид кунем.

Дар айни замон Шӯро дар як марҳилаи тақдирсоз қарор дорад ва мо дар ин ҷалама мо ҳарчи бештар корҳоеро анҷом диҳем, ки барои фаъолияти пурсамари ин Шӯро мусоидат кунад.

-Хавфи баста шудани Шӯрои ВАО вуҷуд (дошт) дорад?

— Эҳтимол буд ва мо дар соли равон кушиш кардем, ки корҳоеро анҷом диҳем, ки Шӯро баста нашавад. Ба ҳамин хотир бештар ба омили сохтори Шӯро диққат додем, то ин, ки ҳамин хавфро камтар кунем.

Ман ҳамчун раиси Шӯро аз фаъолияти имсола пурра қаноатманд нестам. Дар инҷо шояд гуноҳи худи ман бошад вале ман ҳадди имкон кӯшиш ба харҷ дода истодаам, ки шиори кам бошаду хуб бошадро амалӣ намоям. Ин Шӯро на шӯрои Қаршибоев ва на аз аъзои Раёсат аст.

Балки аз ҷомеаи рӯзноманигорӣ аст ва ҳамаи онҳо масъул ҳастанд ва бояд масъулияти худро эҳсос кунанд, ҳади имкон кушиш ба харҷ диҳанд, ки ин Шӯро яке аз падидаҳои нав дар ҷомеаи рӯзноманигории Тоҷикистон аст.

Шаш сол боз ин Шӯро дар Тоҷикистон амал мекунад ва ин нахустин созмоне ҳаст, ки дар Осиёи Марказӣ дар ин самт ташкил шудааст ва набояд мо ин корро дар нимароҳ гузорем ва ҳадди имкон кӯшиш ба харҷ диҳем, ки намунаи ибрат барои рӯзноманигорони дигар ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ гардем.

46
Барчаспҳо:
Шӯро, дастгоҳ, рӯзноманигор, ҷаласа, фаъолият, Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон, Акбаралӣ Сатторов, Нуриддин Қаршибоев, Душанбе, Тоҷикистон
История Таджикистана на карте Москвы: Кремль

Аз созишномаи сулҳу тақсими қудрат то басташавии ҲНИТ: суҳбат бо Абдуллоҳи Раҳнамо

1558
(Таҷдидшуда 15:56 27.06.2020)
27 июни соли 1997 дар шаҳри Маскави Русия миёни ҳукумат ва Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини Тоҷикистон Созишномаи истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид, ки ба ҷанги дохилӣ дар ин кишвар хотима гузошт

ДУШАНБЕ, 27 июн — Sputnik. Аз ҳамон айём ба ин сӯ 27 июнро ҳамчун Рӯзи Ваҳдати миллӣ ҷашн мегиранд. Аммо бо гузашти 23 сол аз он тавофуқи таърихӣ ин интиқодҳо, бахусус аз сӯи ворисони мухолифини собиқ, садо медиҳанд, ки он созишнома амалӣ нашуда, ваҳдати миллӣ низ дар Тоҷикистон вуҷуд надорад, балки баръакс, ҳукумати Тоҷикистон мухолифини худро мағлуб карда, аҳдшиканӣ кардааст.

Оё дар Тоҷикистон ваҳдат ҳаст? Оё Созишномаи сулҳ пурра иҷро шуда буд? Муҳимтарин сабақи ҷанги дохилӣ чӣ буд? Дар остонаи Рӯзи Ваҳдати миллӣ ин ва дигар суолҳоро Sputnik Тоҷикистон бо сиёсатшинос, яке аз шоҳидон ва муҳаққиқони раванди сулҳи тоҷикон Абдуллоҳи Раҳнамо ба миён гузошт.

- Биёед, аз саволи аз ҳама ҳассос сар кунем. Ба назари Шумо, имрӯз дар Тоҷикистон ваҳдат ҳаст?

- Ҳаст. Ваҳдат, сулҳ, амният, субот ҳама ҳаст. Имрӯз ваҳдат ҳолати фарогир дорад. Инро дар ҳар хонадон ва дар хиёбони ҳар шаҳри кишвар дидан мумкин аст.

Дар бораи даъвои мухолифин оид ба шикасти аҳд

- Пас чаро мухолифини ҳукумати Тоҷикистон изҳор мекунанд, ки аҳду ваҳдат шикаста шудааст? 

- Шояд зеҳни чунин афрод дар сатҳи фаҳмиши соли 1997 боқӣ монда бошад. Он вақт ваҳдат ба маънои созишномаи ду тарафи ҷанги шаҳрвандӣ фаҳмида мешуд. Аммо дар ин 23 сол мафҳуми ваҳдат бисёр таҳаввул ёфт. Акнун он на ба маънои муносибати ду тарафи созишномаи соли 1997, балки ба маънои муттаҳидии ҷомеа дар атрофи арзишҳо, мафҳумҳо ва манфиатҳои умумимиллӣ фаҳмида мешавад. Ҳолате, ки аксарияти кулли мардум, гурӯҳҳои синнӣ, нухбагони минтақавӣ, ақаллиятҳои миллӣ, доираҳои фикрӣ ва нерӯҳои сиёсӣ дар атрофи мафҳумҳои асосии давлатдорӣ ва ниҳоди давлат муттаҳид бошанд. Яъне муҳимтарин нукта ин аст, ки ваҳдат аз сатҳи як қарордод ба сатҳи як тафаккур ва як фарҳанги фарогир таҳаввул ёфтааст.

- Ба ҳар сурат, магар пояи ваҳдате, ки дар борааш имрӯз мегӯем, ҳамон Созишномаи сулҳ нест?

- Созишномаи сулҳ бисёр муҳим аст. Президент онро бисёр дақиқ бо худи Эъломияи истиқлолияти Тоҷикистон баробар дониста, санади наҷоти дубораи кишвар хондаанд. Он бузургтарин дастоварди таърихи муосири мост ва нақши беназири таърихии худро дошт.

Аммо имрӯз чорчӯби фарогирии ваҳдат ва раванди таърихии миллатсозӣ Конститутсия, манфиатҳои миллӣ ва арзишҳои умумимиллист. Масалан, насле, ки ҳоло 40-сола аст, вақти имзои Созишномаи соли 1997 ҳамагӣ 17-сола буд, 30-солаҳо он вақт 7-сола буданд, 20-солаҳо ҳанӯз ба дунё наомада буданд. Яъне инҳо он вақт дар ҳеҷ тарафи ин ҷанг ё созишнома набуданд. Ё дар ин 23 сол даҳҳо ҳизбу ҳаркату ташкилоту мавқеъҳо ба вуҷуд омаданд, ки он вақт умуман вуҷуд надоштанд. Агар ҳоло ҳам дар чорчӯби тақсимоти соли 1997 андешем, пас ҷойи ин насли нав ва ин нерӯҳои нав дар раванди ваҳдат дар куҷост? Чунин фаҳмиши шахшудаи ваҳдат аксарияти ҷомеаи имрӯзаро аз мафҳуми ваҳдат хориҷ нигоҳ медоранд. Ин амалгароёна ва воқеъбинона нест. Бинобар ин, ваҳдат акнун басе фаротар аз он чорчӯбҳост.

Умуман, то ҳоло ба қолабҳои он давра фикр кардан, дар банди ҳамон тақсимот мондан, худро яке аз тарафҳои ҷанг ё сулҳ тасаввур кардан дидгоҳест, ки ҳаргиз ба ваҳдати воқеӣ намебарад.

- Чун 27-уми июн рӯзи имзои Созишномаи сулҳ аст, ин назарҳо ҳам вуҷуд доранд, ки ин санад то охир иҷро нашудааст. Назари Шумо чист?

- Созишномаи сулҳ моҳиятан пурра дар амал татбиқ шудааст. Ҳамин сулҳу оромишу ваҳдате, ки имрӯз мебинем, мароми ниҳоии созишнома буд. Ахиран яке аз иштирокдорони тамоми раванди музокирот ва сулҳсозӣ, шахсияти муътадилу огоҳ устод Абдунабӣ Сатторзода низ дар бораи созишномаи сулҳ фармуданд, ки он дар амал пурра татбиқ шуд. Аммо агар ба таври мушаххас гӯем, созишномаи сулҳ ё умуман сулҳи тоҷикон аз чор бахши асосӣ иборат буд: масъалаҳои ҳуқуқӣ, низомӣ, сиёсӣ ва муҳоҷирин.

Бахши ҳуқуқии созишнома пурра иҷро шуд ва соли 1999 матни нави конститутсия, ки бо иштироки ду тараф дар Комиссияи оштии миллӣ таҳия шуда буд, қабул гашт. Қонунҳои соҳавӣ, аз ҷумла қонуни ҳизбҳои сиёсӣ низ дар Комиссияи оштии миллӣ аз нав таҳия шуд.

Бахши низомии созишнома низ амалан иҷро шуд. Ҳазорон нафар аз нерӯҳои низомии мухолифин дар мақомоти ҳифзи ҳуқуқ интергратсия шуданд ва ё ба ҳаёти мулкӣ гузаштанд. Бархе ҳоло ҳам дар сафи нерӯҳои ҳукуматӣ хизмат мекунанд. Аз ин рӯ, баъзе ислоҳоти қонунгузорӣ ва ё бархӯрдҳои сиёсию низомӣ, ки даҳ-понздаҳ сол пас аз татбиқи созишнома рӯй доданд, омилҳои дигар дошта, ба масъалаи созишнома ва сулҳ марбут нестанд.

Бахши сеюми созишнома, яъне масъалаҳои муҳоҷирин бошад, аз ҳама беҳтар иҷро шуд. Ҳама оворагон ба ватан бозгардонда шуданд. Бо барномаҳои махсуси давлат ва ташкилотҳои байналмилалӣ хонаву дару деҳаҳояшон бозсозӣ шуд ва ғ.

Бахши сиёсӣ, ки асосан тақсими қудратро дар бар мегирифт, низ моҳиятан амалӣ шуд. Аммо маҳз ҳамин бахш бинобар сабабҳои объективӣ байни мухолифин баҳснок боқӣ монд.

Ин мухолифин ҳаргиз он мухолифин нестанд.

- Воқеан, Шумо он замон дар Комиссияи оштии миллӣ будед ва мустақим таҳаввулотро назорат мекардед. Чаро мухолифин то имрӯз аз ин масъала гила доранд? Оё дар ҳаққашон воқеан ҷабр шудааст?

- Аввал бояд мушаххас кунам, ки ин мухолифин ҳаргиз он мухолифин нестанд. Ҳатто вориси ҳуқуқии онҳо низ нестанд ва он баҳсҳо ҳамчун баҳси сиёсии рӯз кайҳо баста шудаанд. Аммо барои таърих ва муҳаққиқон мешавад рӯшанӣ андохт, ки дар ҳақиқат масъалаи ба намояндагони ИНОТ вогузор намудани 30% аз вазифаҳои давлатӣ ҳассостарин баҳси он замон буд. Ба мушоҳидаи онвақтаи банда аз дохили раванд, се омил боис шуд, ки ин мавзӯъ баҳснок бимонад:

Сабаби якум, худи созишнома як санади бузурги сиёсӣ буд, аммо аз назари амалия баъзе пешбиниҳои хушбинона дошт. Масалан, дар он "давраи гузариш", яъне амалан давраи татбиқи созишнома, 18 моҳ аз рӯзи имзои созишнома пешбинӣ мешуд. Дар поёни он бояд интихоботи парлумонӣ доир мегашту аз назари ҳуқуқӣ вазъият оддӣ мешуд. Баъд аз он ҳеҷ меъёре пешбинӣ намешуд, ки намояндагони собиқ мухолифин дар вазифаҳо бимонанд. Яъне пас аз ин марҳилаи гузариш ва интихобот, ҳукумат аз назари созишнома ва қонунӣ вазифадор набуд, ки онҳоро дар вазифаҳо ҳифз кунад. Механизм дуруст буд, аммо шояд аз хушбинӣ барои татбиқи чунин раванди мураккаб чунин давраи кӯтоҳ пешбинӣ шуда буд.

Ёд дорам, ки баъзе роҳбарони мухолифин, аз ҷумла раиси ҳайати музокиротии ИНОТ Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода пешниҳод доштанд, ки "давраи гузариш" фақат пас аз пурра таъйин шудани намояндагони ИНОТ ба вазифаҳои давлатӣ оғоз шавад. Аммо ин вариант нагузашта буд. 

Дуюм, дар масъалаи интихоби номзадҳо ба вазифаҳои давлатӣ байни худи мухолифин ихтилофи бисёр сахт пеш омад. Хусусан дар заминаи маҳалгароӣ ва зурозмоии қумондонҳо. Онҳо барои тақсими вазифаҳо моҳҳо бо ҳам ихтилоф карданд ва билохира, "давраи гузариш" тамом шуду шояд бахше аз ин тақсимот дар сатҳҳои миёна ва ё поин боқӣ монд. Илова бар ин, баъзе номзадҳои пешниҳодии мухолифин салоҳияти ин вазифаҳоро надоштанд ва гаштаву баргашта иваз мешуданд.

Сеюм, дар айни замон, он вақт қабули онҳо дар таркиби ҳукумат кори содда набуд. Президенти кишвар борҳо ишора намуданд, ки қонеъ намудани баъзе ҳамсафон ба чунин ҷасорати сиёсӣ осон набуд. Дар он марҳила барои кафилони асосии байналхалқӣ низ худи хатми ҷанг, барқарории сулҳ ва минтақавӣ нашудани буҳрон муҳимтар буд, на баҳсҳои баъдии дарунтоҷикӣ барои тақсими вазифаҳо.

Ин буд, ки ҳамин бахши "тақсими вазифаҳо" дар муҳити мухолифин то охир баҳснок монд. Ин дар ҳолест, ки ҳатто пас аз тамом шудани "давраи гузариш" низ аксари намояндагони таъйиншудаи мухолифин то солҳои зиёд, баъзеашон ҳатто то 6-7 соли дигар дар вазифаҳои давлатӣ боқӣ монданд. Ин дигар талаботи созишномаи сулҳ набуд, балки фаротар аз созишнома, назари ваҳдатсози худи роҳбари давлат буд.

Аммо тавре гуфтам, ин як шарҳ барои таърих буд. Зеро баҳси "тақсими вазифаҳо" дар муқоиса бо куллияти созишномаи сулҳ мавзӯи асосӣ набуд. Илова бар ин, дар маҷмуи санадҳои Созишномаи сулҳ пойбандии ҷонибҳо ба як силсила ормонҳо ва арзишҳои олии ахлоқию миллию сиёсию давлатдорӣ таъкид мешуд, ки ёдоварии он хеле муҳимтар аз масъалаҳои мушаххаси ҷузъӣ мебуд.

Пас, агар аз диди манфиатҳои давлату миллат баҳо диҳем, созишомаи сулҳ иҷро шуд, сулҳ ба воқеият табдил гашт, он имрӯз ҳам чун воқеияти инкорнашаванда ҷараён дорад. Ваҳдат низ чун раванди фарогири аксарият дар ҷараён аст. Аз ин рӯ, аз инсоф нест, агар касе бигӯяд, ки чун имрӯз ман дар ин раванд нестам, ваҳдат ҳам нест. Меъёр аксарият аст, миллат аст, воқеият аст.

- Имрӯзҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ баъзе корбарон қатъи фаъолияти ҳизби манъшудаи наҳзати исломиро ҳамчун намунаи нақзи Созишномаи сулҳ номидаанд. Оё чунин назар дуруст аст?

- Аввалан, ин ҳизб ба танҳоӣ як тарафи созишномаи сулҳ набуд, зеро ИНОТ аз чандин гурӯҳҳои сиёсӣ ташкил ёфта буд. Сониян, ин ҳизб баъд аз имзо ва татбиқи созишномаи сулҳ 19 соли дигар фаъолият кард. Дар парлумон, дар минтақаҳо, дар ҷомеа. Аммо дар соли 2015 манъ шудани он дигар ба созишномаи сулҳ рабте надорад. Он омилҳои комилан дигари худро дошт, ки як баҳси алоҳида аст.

Илова бар ин, дар созишномаи сулҳ навишта нашудааст, ки ин ё он ҳизб аз дахлнопазирии абадӣ бархӯрдор бошад ва ё дар оянда ҳар амале содир кунад, аз масъулияти қонунӣ озод бошад. Бинобар ин, рабт додани манъи фаъолияти ин ҳизб, он ҳам пас аз 19 сол, ба нақзи созиншномаи сулҳ як ҳарфи сиёсӣ аст, на ҳуқуқӣ.

Аксари аъзои ҳайати музокирот ва КОМ дар оянда дӯстони наздик шуданд, баъзе ҳатто қудову хешу табор шуданд…

- Сулҳи тоҷикон натиҷаи чор соли музокира ва ду соли кори КОМ буд. Дар бораи арзиши ин музокирот имрӯз чӣ нуктаи муҳим гуфтан мумкин аст?

- Музокироти сулҳи тоҷикон як мактаби бузурги сиёсӣ ва дипломатӣ буд. Дар он тамоми минтақа ва тамоми ҷаҳон саҳм дошт. Ҳар касе, ки дар раванди ҷанг саҳим буд, дар раванди сулҳ ҳам шомил буд. Албатта, он ҷо пинҳонӣ ва ин ҷо ошкоро. Ин музокирот саҳнаи соиши манфиатҳои гуногун буд.

Аммо дар муносибати байни худи тоҷикон дипломатия ва бозӣ бисёр набуд. Дар он рӯҳияи тоҷикӣ бештар таъсиргузор буд. Шухӣ ҳам буд, латифа, шеър, мавъиза, мусобиқа, қаҳр, дашном, киноя, гузашт, ҳамтабақӣ, оғӯш ҳама чиз буд. Дар музокироти байни тоҷикон умумиятҳои тоҷикӣ ва дарки ин умумиятҳо аз сӯи тарафҳо бар ихтилофи сиёсӣ ғалаба кард. Бунёди сулҳи тоҷикон ҳамин дарк буд. Ҳама дарёфтанд, ки як чизанд, одаманд, тоҷиканд. Аксари аъзои ҳайати музокирот ва КОМ дар оянда дӯстони наздик шуданд, баъзе ҳатто қудову хешу табор шуданд.

Муносибати сарвари давлат бо роҳбари мухолифин ба як дустӣ табдил шуда буд. Президент ҳатто дар вақти бемории ӯ ба хонааш хабаргирӣ омада, табобати ӯро дар хориҷа супориш карда буд.

Аз ин рӯ, имрӯз ҳам ҳамеша таъкид мекунам, ки бо вуҷуди ихтилофҳои сиёсӣ, мо бояд ҳамеша умумиятҳои инсонӣ, имонӣ ва миллии тоҷикии худро ҳифз кунем. Ин хатти сурх аст, нуктаи пайванд аст, модари муштарак аст, умумияти наҷотбахш аст.

- Аммо фикр намекунед, ки солҳои охир таблиғи таҷрибаи сулҳи тоҷикон камранг шудааст?

- Бале. Бисёр муҳим аст, ки ин таҷриба дар сатҳи шоиста омӯхта шавад. Он  ҳатто метавонист яке аз ифтихорҳои ва брендҳои Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ бошад. Аз ин рӯ, ҳанӯз ҳам фурсат аст, ки як марказ ва ё пажӯҳишгоҳи сулҳ ва ваҳдати миллӣ таъсис гардад, ки ҳам омӯхтан ва ба назария табдил додани таҷрибаи сулҳи тоҷикон ва ҳам нашру таълими ин таҷриба дар сатҳи миллӣ ва байналмилалиро анҷом диҳад. Шахсан банда ба ин мавзӯъ ба ҳадде аҳаммият қоилам, ки орзу дорам, чунин марказ таъсис дода, тамоми умрамро ба омӯзишу таблиғи таҷрибаи сулҳи тоҷикон ва ба таҳкими ваҳдати миллӣ сарф намоям.

- Дар ниҳоят, баназари Шумо, пас аз ин қадар солҳо, муҳимтарин дарси ҷанги дохилӣ чи буд?

- Сабақҳо бисёранд. Аммо муҳимтарин сабақи ҷанги дохилии мо ин аст, ки ҳеҷ идея, ҳеҷ манфиат, дидгоҳ, ҳизб ё идеология арзиши онро надорад, ки суботро бишканем, ватанро вайрон кунем, миллатро пароканда кунем ва давлатро аз даст диҳем. Ҳама чиз, ҳама тарҳу ормон фақат дар фазои давлат, ваҳдат ва амният маъно пайдо мекунад. Бинобар ин,  имрӯз, бо пеши рӯй доштани он сабақи бузург, ҳама гуна даъват ба бесуботӣ ва низоъ бемсаъулиятӣ дар баробари ин кишвар ва ин мардуми ранҷдида мебуд. Пас бояд дигар ҳаргиз ба фитнаву тафриқа дода нашавем. Сабақи асосӣ ҳамин аст.

1558
Барчаспҳо:
Абдуллоҳи Раҳнамо, ҷанги шаҳрвандӣ, Русия, Созишномаи сулҳ, оппозитсиюни тоҷик, Ҳукумат, ҲНИТ, ИНОТ, "Ваҳдат", Тоҷикистон
Андрей Казанцев

Казантсев сабабҳои барқарор кардани парвозҳо миёни Русия ва кишварҳои ИДМ-ро гуфт

622
(Таҷдидшуда 09:01 27.06.2020)
Директори Маркази таҳлилии МГИМО, доктори илмҳои сиёсӣ Андрей Казантсев пешниҳоди роҳбари Агентии федералии нақлиёти ҳавоӣ дар бораи барқарор кардани алоқаи ҳавоӣ байни Россия ва кишварҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақилро шарҳ дод.

ДУШАНБЕ, 27  июн — Sputnik. Ба гуфти Андрей Казантсев,  як қатор сабабҳои барқарор шудани парвозҳо байни Федератсияи Россия ва кишварҳои ИДМ ҳангоми пандемия вуҷуд доранд.

"Аввал-робитаҳои наздики муҳоҷират, инчунин робитаҳои оилавии одамони зиёд. Дуюм- вазъи эпидемикӣ, ки дар Русия ва кишварҳои пасошӯравӣ ба ҳам наздик аст. Сабаби саввум робитаҳои таърихӣ ва иқтисодӣ аст", - гуфт Казантсев дар суҳбат бо Sputnik Тоҷикистон.

Ба ақидаи ӯ, кишварҳои ИДМ омодаанд, ки робитаҳои ҳавоӣ бо Русияро боз кунанд. Аммо, тавре ки коршинос қайд кард, вазъ дуҷониба аст.

"Афзоиши гардиши ҳавоӣ ба паҳншавии сироят мусоидат мекунад, аммо аз тарафи дигар зарари иқтисодӣ ба ҳадди ақалл кам хоҳад шуд", - хулоса кард коршинос.

Қаблан роҳбари Агентии федералии нақлиёти ҳавоӣ Александр Нерадко ба ҳукумати Русия нақшаи барқарор кардани парвозҳои байналмилалиро пешниҳод кард. Ба ақидаи ӯ, он бояд аз кишварҳои ИДМ оғоз ёбад.

Барқарории парвозҳо аз Тоҷикистон ба Ӯзбекистону Аморати Муттаҳидаи Араб дар моҳи июл

Тавсия дода мешавад, ки парвозҳо ба кишварҳои хориҷаи дур, вобаста аз вазъи эпидемиологӣ, дар алоҳидагӣ барқарор карда шаванд.

Расман: парвозҳо байни Тоҷикистону Русия баъди муътадил шудани вазъ барқарор мешаванд

Гуфта мешавад, мактуби дахлдор ба Роспотребнадзор ва инчунин ба дафтари муовини сарвазир Татяна Голикова фиристода шудааст. Онҳо гуфтанд, ки масъалаи кушодани хатсайрҳои ҳавоӣ баррасӣ шуда истодааст, аммо қарорҳои ниҳоӣ бо назардошти мувофиқа бо дигар давлатҳо қабул хоҳанд шуд.

622
Қурбон Ҳакимзода, раиси вилояти Хатлон

Раиси Хатлон хост, кишоварзон корро аз Абдукаримов омӯзанд-акс

0
(Таҷдидшуда 20:44 03.07.2020)
Қурбон Ҳакимзода, раиси вилояти Хатлон, кори раиси хоҷагии деҳқонии "Саховат", Қиёмиддин Абдукаримовро намунаи ибрат хонд

ДУШАНБЕ, 3 июл — Sputnik. Ҳакимзода аз рафти кишти такрорӣ ва намоиши маҳсулоти кишоварзӣ дар хоҷагии деҳқонии "Саховат", воқеъ дар деҳоти ба номи Г. Юсуфоваи ноҳияи Ёвон боздид кард.

Тибқи иттилои котиботи ҳукумати Хатлон, Қиёмиддин Абдукаримов, раиси  "Саховат" ба Ҳакимзода хабар дод, ки шумораи саҳмдорони хоҷагӣ ба 20 нафар мерасад.

"Майдони умумии замини хоҷагӣ 18,3 га (корами обӣ) буда, дар 6 гектари он пахта, дар 3 гектар гандум, 1,4 гектар боғ, 7 гектар беда, 0,5 гектар маккаи дон, 0,5 гектар пиёзу дигар анвои сабзавот парвариш карда мешавад", - омадааст дар иттилоия.

Манбаъ афзуд, саҳмдорони хоҷагии деҳқонии "Саховат" ҳамасола тавассути истифодаи оқилонаи заминҳои дар ихтиёрдоштаашон ҳосили хуб ба даст оварда, хароҷоти рӯзгори худро таъмин менамоянд ва як қисмати онро ба фурӯш мебароранд.

Раиси вилоят аз фаъолияти бисёрсола ва таҷрибаи ғании Қиёмиддин Абдукаримов дар соҳаи кишоварзӣ ситоиш карда, дар мулоқот бо саҳмдорон ва деҳқонон онҳоро ба коромӯзӣ аз Абдукаримов даъват намуд.

Ба иттилои котибот, Қурбон Ҳакимзода дар ин мавзеъ ҳамчунин аз намоиши маҳсулоти кишоварзии оростаи деҳқонони хоҷагӣ дидан кард.

0
Барчаспҳо:
хоҷагиҳои деҳқонӣ, кишоварзӣ, Хатлон, Тоҷикистон