Афғонистон. Акс аз бойгонӣ

Афғонистон: танҳо баробарию бародарӣ метавонад сулҳ биёрад

46
То замоне, ки қавмҳои алоҳида дар низоми давлатӣ мақоми худро пайдо накунанд, дар Афғонистон сулҳ пойдор намешавад, мегӯяд рӯзноманигори тоҷик ва коршинос оиди Афғонистон Илҳом Нарзиев.

ДУШАНБЕ, 18 окт — Sputnik. Иштирокчиёни конфронси "Бесуботиҳои сиёсии тирамоҳи соли 2016 дар Афғонистон: хатарҳо барои кишвар ва мамлакатҳои минтақа", ки дар Маскав баргузор гардид,  мегӯянд, ки  "ҳалли вазъияти Афғонистон аз мувозинати байни ҳамаи қувваҳо-дохилӣ, хориҷӣ, минтақавӣ ва глобалӣ вобаста аст. Вале чӣ корҳоро метавон боз анҷом дод?

Ба гуфти роҳбари маркази таҳқиқотии Афғонистон Азиз Ориёнфар вазъи Афғонистон аз баробарии ҳамаи қувваҳо вобастагӣ дорад.

— Чун анъана ҳукумат ҳамеша дар дасти пуштуҳо, ки ба ҳамтоёни ғарби худ такя мекунанд, мебошад. Барои ҳамин ҳам элитаи пушту доиман хостори ҳузури кишварҳои хориҷӣ дар мамлакат аст. Вале таҳкими миллатгароёни пушту, ки нисбат ба Покистон даъвоҳои ҳудуӣ доранд, метавонад ба якпорчагии Покистон хатар дошта бошад, мегӯяд ӯ.-Барои ҳамин ҳам Покистон доиман исломгароёни фундаменталистро дастгирӣ карда, барои нигоҳ доштани пуштуҳо хостори ҳузури толибон дар ҳудуди Афғонистон аст.

Ӯ қайд менамояд, ки ҳузури толибон натанҳо хости Покистон ҳаст, балки ИМА ва шарикони минтақавии он, чун-Арабистони Саудӣ, Қатар, Туркия, ки аз кам шудани таъсири толибон ва зиёд шудани роҳбарони ҷониби шимол, ки чун анъана бештар бо Русия ва Эрон ҳамкорӣ доранд, мебошад.

Покистон бошад дар байни ИМА ва Чин мақоми мобайниро ишғол кардааст, аз Пекин барои танг кардани ҳузури амрикоӣ дар Афғонистон пул гирифта ба Амрико барои пурзур кардани таъсири Вашингтон дар Афғонистон кумак мекунад. Ба ҳамаи ин нигоҳ накарда Афғонистон бояд бо Покистон шартномаеро ба имзо расонад, ки аз се шарт иборат бошад: дахолат накардан ба сиёстаи дохилии якдигар, ҳуҷум накардан ва хотима додан ба баҳсҳои ҳудудӣ,-мегӯяд Ориёнфар.

Александр Князев-коршинос оид ба Афғонистон низ бар он аст, ки бидуни рушди ҳамкориҳои дуҷониба бо Покистон пойдории сулҳ дар Афғонистон амри маҳол аст.

— Ҳукумати Афғонистон доиман Покистонро дар ноором сохтани вазъияти дохилӣ ва нигоҳдории гурӯҳҳои мухолиф гунаҳкор мекунад. Вале аз нуқтаи назари таъмини амният дар кишвар Афғонистон набояд бо Покистон муноқиша кунад, балки роҳҳои тақвият бахшидани ҳамкориҳоро ҷӯяд,-мегӯяд ӯ.

Аммо қабл аз ҳама дар Афғонистон бояд бӯҳрони сиёсии ҳукумат ҳал шавад, сарқонун ба самти кам кардани ваколатҳои президент тағйир дода шавад.

"Ҳар як гурӯҳи этникӣ бояд дар ҳукумат ҷои худро дошта бошад".

Барои ин бошад бояд оҷилан ҷаласаи Ҷиргаи парлумон, маҷлиси рӯҳониёни кишвар даъват карда шавад.

— Дар ҳақиқат ҳам, низоми қулайтарин дар даврони Наҷибуллоҳ буд, замоне, ки президент пушту, нахуствазир-тоҷик ва чор муовинонаш  намояндагони миллатҳои  гуногун буданд. Ҳумумати маҳаллӣ бояд тариқи раъйпурсӣ интихоб карда шавад, бигзор мардум волӣ, шаҳрдор ва роҳбарони вилоятҳоро худ интихоб кунанд. Дар ҳоли ҳозир бошад, роҳбарони ин ё он минтақа аз Кобул таъин карда мешавад ва аксари онҳо бо шароиту буду боши ин ё он минтақа шинос ҳам нестанд,-меӯяд Азиз Ориёнфар.

Сармуҳаррири рӯзномаи Etilaatroz —и Кобул Заки Даряби бовар дорад, ки вазъияти низомию иқтисодии Афғонистон ба ниҳояти худ расид ва бояд ислоҳоти фаврӣ қабул кард.

— Зиёда аз 40 фоизи ҳудуди Афғонистон дар дасти толибон аст. Ҳукумат  наметавонад бо ин гурӯҳи радикалӣ забон ёбад ё муқобилият нишон диҳад. Ва мо намедонем, ки кадом вақт ин вазъият ҳал мешавад, мегӯяд ӯ. —Бӯҳрони навбатӣ ин сарқонун аст.  Шакли президентӣ барои Афғонистон наонқадар қулай аст. Ваколатҳои президентро бояд бо дигар намояндагони ҳукумат тақсим кард.

Намояндагони ваҳдати миллӣ ҳанӯз ду сол қабл дар бораи даъвати Ҷирга ва тағйирот ба низоми раъйпурсии кишвар дода буданд, вале то ҳол кореро дар ин самт анҷом надодаанд, илова кард Даряби.

Ӯ бо боварӣ илова намуд, ки имрӯзҳо Ғанӣ ва Абдулло ҳатто бо ҳам робитае ҳам надоранд. Агар чунин давом кунад, баъди чанде Афғонистон чун давлати ягона за байн хоҳад рафт.

Рӯзноманигори тоҷик Илҳом Нарзиев, коршинос оиди Афғонистон низ вобаста ба ин мавзӯъ ибрози андеша кард.  

— Сулҳ дар Афғонистон то замоне, ки ҳар як гурӯҳи этникӣ ҷою мақоми худро дар ҳукумат наёфтааст, барпо нахоҳад шуд. Шӯрое, чун Ҷирга махсусан барои ҳалли чунин масъалаҳои мушкил ташкил шуда буд. Танҳо ин ташкилот метавонад тамоми гурӯҳҳои этникӣ ва миллатҳои гуногуни  Афғонистонро ба ҳам биёрад. Вале дахолати беруна дар давоми солҳои тӯлонӣ намегузорад, ки вазифаҳои сиёсӣ баробар тақсим карда шаванд,-қайд кард ӯ.

Вохӯрии рӯзноманигорон ва коршиносони Афғонистон, Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Русия ва Олмон аз ҷониби Маркази Лев Гумелёви Маскав ташкил карда шуд.

46
Барчаспҳо:
буробарӣ, ҳамкорӣ, сулҳ, амният, Афғонистон
Мавзуъ
Даргирӣ дар Фарёби Афғонистон 10 қурбонӣ дар пай дошт
Русия ва Афғонистон бар зидди терроризм якҷоя мубориза хоҳанд бурд
Дар Афғонистон мубориза бо фасод тақвият меёбад
Шаҳраки хитоӣ дар Хуҷанд: дар баҳорон ҳам “ях” аст

Шаҳраки хитоӣ дар Хуҷанд: дар баҳорон ҳам “ях” аст

595
(Таҷдидшуда 17:32 30.05.2020)
Панҷ сол аст, ки лоиҳаи сохтмони шаҳраки чинӣ дар Хуҷанд “ях” бастааст. Якуним ҳазор метри мураббаъ замине, ки бояд дар он шаҳраки нав бунёд мешуд, тули ин солҳо шабеҳи як партовгоҳе аст, ки бӯи бади он, ҳавои атрофро олуда мекунад

ДУШАНБЕ, 30 май – Sputnik. Сокинони хиёбони ба номи Раҳмон Набиеви шаҳри Хуҷанд мегуянд, ба ин умед буданд, ки мақомот бо ваъдаи тахриби манзилҳояшон, бо бунёди биноҳои наву замонавӣ дар ободии ин маҳалла ҷаҳд мекунанд. Аммо бо гузашти панҷ сол, маълум мешавад, ки ҳеҷ чиз дар ин маҳалла тағйир наёфта, балки аз пештара дида, ҳоло онҳо ба як вазъи душвори экологӣ ру ба ру қарор гирифтаанд.

Муборак Мирахмедова, аз шумори сокинони маҳаллаи бо номи Раҳмон Набиев мегуяд онҳое, ки манзилҳояшонро хароб карда, замини онро бо умеди соҳиб шудан ба хонаҳои ошёнадори шаҳраки нав дар ихтиёри масъулини ҳукумат қарор доданд, панҷ сол аст, ки дар шароити ҳуҷраҳои иҷоравӣ зиндагӣ мекунанд.

Сохтмони нотамоми Чайна тавн дар Хуҷанд
© Sputnik /
Сохтмони нотамоми "Чайна тавн" дар Хуҷанд

Якуним ҳазор метри мураббаъ замини аз ҳисоби тахриби манзили 32 хонавода мавҷуд буда, зимнан амсоли як “партовгоҳ” и боз аст. Ҳар кас ҳар вақте, ки хост партоваҳоро ба ин макон мепартояд ва бӯи ғализи он ҳамаҷойро олуда мекунад.

Тарҳе, ки солҳо боз ҳукумат бунёд карда наметавонад

Соли 2015 ҳукумати шаҳри Хуҷанд, он замон зери роҳбарии Раҷаббой Аҳмадзода, (ҳоло раиси вилояти Суғд) ба 32 хонавода, сокинони хиёбони Раҳмон Набиев, воқеъ дар канори чапи руди Сир пешниҳод кард, ки замини иморатҳояшонро барои сохтмони шаҳраки нав ё ба истилоҳ “China tawn” ҳамвор кунанд. Бар ивази ин кор ба сокинон аз биноҳои навбунёди ин шаҳрак хонаҳои нави истиқоматӣ дода мешавад.

Қарори вобаста намудани 1, 5 ҳазор метр қитъаи замини аз ҳисоби манзили сокинон ба вуҷуд омда бо қарори раиси он вақтаи Хуҷанд, Раҷаббой Аҳмадзода ба ширкати ширкати мутаалиқ ба шаҳрвандони Чин “Ҳусноро 1” вобаста карда шуд.

Лоиҳаи шаҳраки хитоӣ ва ё “Чайна тавн”, дар ин мавзеъи Хуҷанд иборат аз 7 комплекс биноҳои 12, 14, ва 16, ошёна ва сохтмони мактабу дигар иншооти иҷтимоиро дар назар дошт, ки дар маҷмӯъ, барои 1200 оила пешбинӣ мешуд.

Он замон гуфта мешуд, ки баъди ду сол қисмате аз корҳои сохтмониро “Ҳусноро 1” ба анҷом расонида, ибтидо ба сокинон, ки манзиҳояшонро хароб кардаанд, калиди ҳуҷраҳоро тақдим мекунад. То тақдими ҳуҷраҳои нав, яъне зарфи ду сол тибқи шартнома, масъулияти пардохти иҷорапулии сокинон ҳам бар души ин ширкат вогузор шуда буд.

Аммо бо ин панҷ сол сипарӣ мешавад, ки ин гурӯҳи сокинони Хуҷанд бехона монда ва дар шароити танги ҳуҷраҳои иҷоравӣ зиндагӣ мекунанд.

Як нафар аз шумори ин гурӯҳи сокинон дар суҳбат ба Sputnik Тоҷикистон гуфт, бо даъвати ҳукумат, ночор дар қатори 31 хонавода манзили иборат аз ду ошёнаии худро, ки аз 9 хона иборат буд, вайрон кард, аммо инак панҷ сол мешавад, ки ҳамроҳ бо узви 11 нафари оилааш дар шароити танги ҳуҷраҳои иҷора зиндагӣ мекунанд.

“Панҷ сол мешавад, ки мо дар шароити ҳуҷраҳои иҷоравӣ бо азоб зиндагӣ мекунем. Дар як хонаи се ҳуҷрагӣ мо 11 нафар зиндагӣ мекунем. Ду соли пеш туйи хонадоршавии духтарамро ночор дар шароити танги иҷора барпо кардем. Ин барои ман хеле ташвишовар буд”, - таъкид намуд, ҳамсуҳбати мо.

Сокинони дигар ҳам, ки бо ваъдаи ҳукумат бовар карда замини иморатҳояшонро барои сохтмони шаҳраки қарор доданд, аз шароити танготанги ҳуҷраҳои иҷоравӣ то ҳол нигаронӣ мекунанд.

Ширкати сохтмонии “Ҳусноро 1 ”, ки моликони аслияш шаҳрвандони кишвари Чин мебошанд, соли 2015 дар шаҳри Гулистони вилояти Суғд сабти ном шудаааст. Бар пояи иттилои расмӣ ин ширкат дар моҳи ноябри соли 2018 барҳам хурда ва ҳама муассисонаш, ки ба гуфтаи мақомот шаҳрвандони Чин, ба кишвари худ баргаштаанд.

Мавзӯъи таъхир дар сохтмони “шаҳраки хитоӣ” дар Хуҷанд дар поёни соли 2017 замоне расонаӣ шуд, ки мӯҳлати ваъдаҳои масъулини ҳукумату ин ширкати сохтмонӣ ба поён расиданд, аммо тавре дида мешавад кор дар ин самт ҳанӯз оғоз нагардид. Шартномае, ки мувофиқи ваъдаи ҳукумат миёни сокинон ва “Ҳусноро 1” баста шуду он бояд то ин замон амалӣ карда мешуд, ба иҷро нарасид.

Соли 2017 бо фармони раисиҷумҳур ба ҷои Раҷаббой Аҳмадзода, Маъруф Муҳаммадзода, раиси шаҳри Хуҷанд таъин гардид. Раҷаббой Аҳмадзода, аввал раиси Кумитаи давлатии идораи замин ва геодезии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва баъдан дар моҳи марти соли 2018, раиси вилояти Суғд таъин карда шуд.

Муроҷиати сокинони Гулистон ба Аҳмадзода барои кашидани хатти барқ ба маҳаллаҳои навбунёд

Ба ин тартиб мавзӯъи “яхбанди” и шаҳри чинӣ дар Хуҷанд ҳамеша дар нишастҳои матбуотӣ раиси навтаъин Маъруф Муҳаммадзодаро манзур медошт.

Рӯзи 18-уми майи соли 2018 ҳукумати Хуҷанд аз маҳалли гуфтугузори Муҳаммадзода бо сокинони хиёбони Раҳмон Набиев бо нашри чанд акс дар саҳфаи шабакаҳои иҷтимоӣ аз оғози корҳои ҳамворкунии замин аз ҷониби сохтмончиҳои ширкати "Ҳусноро-1” хабар дода буд, вале бо гузашти инак се сол собит мешавад, ки қарор ва тарҳи бунёди шаҳраки нав дар Хуҷанд муаллақ боқӣ мондааст.

Муҳаммадзода қарори Аҳмадзодаро бекор кард, аммо чаро ҳеҷ чиз тағйир наёфт?
Ахиран рӯзи 23 уми июли соли 2019, Маъруф Муҳаммадзода, раиси шаҳри Хуҷанд дар нишасти матбуотӣ дар посух ба саволи рӯзноманигорон аз гашти нав дар сохтмони “шаҳраки чинӣ” хабар дод.

“Он қарори раиси шаҳри Хуҷанд (Раҷаббой Аҳмадзода) оиди ҷудо кардани замин 1, 5 ҳазор метр қитъаи замин ба ширкати “Ҳусноро-1” бекор карда шуд. Чун, ки то қарори пешинаро мо бекор накунем, иҷозаи сохтмон карданро дода наметавонем. Заминаи қарори нави раиси шаҳр барои ҷудо намудани замин, барои бунёди бинои истиқоматии дувоздаҳошёна ба Идораи сохтмони асосии шаҳр таҳия шуда ва рӯзҳои наздик он ба имзо мерасад”, гуфта буд, Муҳаммадзода раиси Хуҷанд.

Бино ба ин таъкиди Муҳаммадзода, аз соли 2019 масъулияти сохтмони бинои истиқоматӣ ба зиммаи ҳукумат вогузор шуда ва баъди бекор шудани 1, 5 ҳазор метр қитъаи замин аз мувозинати “Ҳусноро-1” масъулияти пардохти хонаи иҷроравии сокинон ҳам ба зимаи ҳукумат вогузор шуд.

Ҳукумати шаҳри Хуҷанд пештар сабаби ба иҷро нарасидани сохтмони шаҳраки навро аз кашолкориҳои ҳампаймони қаблии худ, яъне “Ҳусноро-1” шарҳ медод. Вале, ин ки ҳоло худи ҳукумат масъулияти сохтмони ин тарҳро бар уҳда дорад, дақиқ гуфта наметавонад, ки чаро ду сол ба ин тараф кор дар ин самт шах шудааст?

Сохтмони нотамом дар Хуҷанд, ки барои Чайна тавн ҷудо кардаанд
© Sputnik /
Сохтмони нотамом дар Хуҷанд, ки барои "Чайна тавн" ҷудо кардаанд

Толиб Каримов, коршиносони масоили сохтмон дар Тоҷикистон мегуяд, саривақт иҷро нашудани ин тарҳ, ҳуқуқи сокинонеро, ки манзилҳои бутуни худро вайрон карда, замини онро дар ихтиёри мақомот супоридаанд, нағз мегардад.

Аҳмадзода ба ваъдааш вафо кард: 500 каси дигар соҳиби замин шуданд

”Аз рӯи қонунгузорӣ бояд пеш аз он, ки як нафарро аз хонааш беҷо кунанд, яъне, замини хонаи вай ба мақомоти марбутаи давлатӣ лозим бошад, бояд ӯро бо ҷои зисти мутобиқ таъмин кунанд. Аммо дар мисоли сокинони хиёбони Раҳмон Набиев ин муқаррарот риоят нашудааст ва ҳанӯз ҳуҷҷатҳои шаҳраки нав омода нашуда, ҳавлии мардумро вайрон карда ва онҳоро бо ваъдаи то ду соли бозгашт ба хонаҳои нав, дар шароити ҳуҷраҳои иҷроавӣ ҷойгир карданд”, зикр мекунад, коршинос.

Бо гузашти панҷ сол аз таҳияи лоиҳаи шаҳри замонавӣ бо номи “Чайна тавн”, ҳоло дар ин макон танҳо “партовгоҳ”еро дидан мумкин аст, ки чор тарафаш боз буда, ба гуфтаи сокинон, роҳ ба сӯи партобпартоии баъзеҳо ҳамвор шудааст. Аммо бо ин вазъ метавон интизор буд, ки ин “партовгоҳ”, рӯзе ба як шаҳраки замонавӣ табдил дода мешавад, оё не?

Ваъдаҳои хушку интизории чорсола: чаро “China Town” дар Хуҷанд сохта нашуд?

Агар, ҳа пас онҳое, ки хонаҳояшонро ба хотири бунёди шаҳрак вайрон кардаанд, кай аз шароити манзилҳои иҷоравӣ ба хонаҳои худ баргардонида мешаванд?

595
Жители города Душанбе в защитных масках на улице

Роҳи тоҷикӣ: чаро Тоҷикистон қарантина накард?

1697
(Таҷдидшуда 12:06 29.05.2020)
Вокуниши мақомоти Тоҷикистон ба қарантинаи саросарӣ хеле муҳтотона аст. Дар қиёс бо Белорус, Шветсия ва ҳатто кишварҳои ҳамсоя ин кишвари Осиёи Марказӣ аз роҳи худ рафт

ДУШАНБЕ, 21 май — Sputnik, Фахриддини Холбек. Вақте ҳарфи қарантинаи саросарӣ матраҳ шуд, хабаргузории миллии “Ховар”, танҳо минбаре, ки назарҳои расмӣ аз он садо медиҳанд, чанд иттилои қобили таваҷҷӯҳеро ба нашр расонд. 16 май ин расона аз қавли Раёсати иттилоот ва робитаҳои хориҷии дастгоҳи раиси шаҳри Душанбе хабар дод, ки ҳоло аз 863 ҳазор сокини пойтахт 512 ҳазор “ба қарантина фаро гирифта шудаанд”.

Дар ин ҷамъи қарантинашуда кормандони маорифу хонандагону донишҷӯён (403 570 нафар), кормандону ронандагони муассисаҳои нақлиёти ҷамъиятӣ (823 нафар), 12 бозори фурӯши матоъу телефон, 661 нуқтаҳои хизматрасонӣ (12 818 нафар) ва мизоҷони онҳо дар як рӯз (73 786 нафар), 30% - и хизматчиёни давлатӣ (2 253 нафар) ва 10 фоизи сокинони пойтахт (86 296) дохил шудаанд.

Дар ҳошияи ин арқом 351 ҳазор нафари дигар мемонанд, ки дар сафи қарантинашудагон нестанд, зеро дар соҳоти муҳим – тандурустӣ, иттиҳодияҳои динӣ, корхонаҳои саноатӣ, мағозаву дӯконҳо, бозорҳои истеъмолӣ ва ғайра кор мекунанд.

Қарантина дар музофот

Аз рӯи иттилооте, ки тариқи манобеъи ғайрирасмӣ дар дастраси Sputnik Тоҷикистон қарор гирифтанд, ба ин натиҷа метавон расид, ки дар саросари кишвар агарчи расман қарантина эълон нашуд, як гуна қарантинаи, ба истилоҳ, нарм ё мардумӣ ба таври худкор ҳукмфармо шуд.

Дар шаҳрҳо ҳаракати нақлиёт маҳдуд, ба ҷуз бозорҳои маводи хӯрока, бақия бозорҳо ва ҳам марокизи хизматрасонии маишӣ баста, мардум хонашин шуданд.

Ҳаракат миёни навоҳӣ низ маҳдуд, ҳатто бархе деҳот бидуни дастури расмӣ дар даромадгоҳҳои худ посгоҳҳо эҷод намуда, дар ҳамдастӣ бо бунгоҳҳои тиббӣ тадобири беҳдоштӣ ба роҳ андохтанд.

Дар суҳбат бо Sputnik Тоҷикистон Музаффар Юнусов, Носирҷон Маъмурзода, Ғолиб Ниятбеков, сухангӯёни ҳукуматҳои вилоёти Суғду Хатлон ва Бадахшон гуфтанд, ки ҳар чӣ мақомот аз сокинон хостанд, аз ҷумла бидуни зарурати ҷиддӣ ба сафар набаромадан, дар хона монда, қавоиди гигиениро риоя кардан дар сатҳи тавсия буд ва мардум ҳам аз онҳо истиқбол карданд.

Намояндагони бархе аз шаҳру навоҳии Навоҳии тобеъи ҷумҳурӣ низ суханҳое аз ин қабилро ба мо такрор карданд. Ва ин ҳама ба он маъност, ки як қарантинаи нарм ё мардумӣ дар Тоҷикистон ҳукм меронад.

“Чаро?” – и асосӣ

Ҳанӯз дар оғози буҳрон бархе коршиносон ба ин далел, ки бидуни ҷорӣ кардани қарантина намешавад ҷилави густариши “вируси корона” -ро гирифт, аз ҳукумат хостанд, то мардумро саросар дар хона шинонад, зеро бо ҳаракати одамон вирус низ ҳаракат мекунад ва ин вазъ гирифтани ҷилави онро ғайримумкин мекунад. Мунтақидони ҳукумат дуртар рафтанд.

Онҳо қатъан хостанд, ки ба хотири ҳифзи сиҳати мардум ва ҷилавгирии маргумирҳо ҳукумат “киссаашро кобад” ва “сахтӣ накунад”.

Аммо Азизи Нақибзод, коршиноси тоҷик, мегӯяд, ҳукумати Тоҷикистон ба ин натиҷа расидааст, ки зарурати эълон кардани қарантинаи саросарӣ дар кишвар вуҷуд надорад.

“Бубинед, соли гузашта нақшаи андозҳо иҷро нашуд. Ҳоло мо чӣ дорем? Корхонаҳои бузург надорем, ки андози бузург диҳанду коргари зиёд дошта бошанд ва дар пайи қарантина мардуми зиёд бекор монанд. Тайи як моҳи ахир ҳукумат тамоми бозорҳо - манбаъи хеле умдаи андозро баст. Агар онҳо боз ҳам мебуданд, савдо намебуд, чун мардум бо дарки буҳрон маболиғи худро эҳтиёт карданд ва тоҷир савдои дуруст ҳам намекард. Қиёси Тоҷикистон бо Белорус мантиқӣ нест. Он кишвар даҳҳо корхонаи бузург дорад, ки агар қарантина кунад, иқтисодаш барбод меравад. Ё ҳамчунин мулоҳизаҳоро дар Аврупо Шветсия дорад, ки аз роҳи худ рафт, на дигар кишварҳои қора”, - гуфт Азизи Нақибзод.

Хисороти қарантинаи саросариро Шариф Раҳимзода, директори Институти иқтисодиёт ва демография ба хабаргузории «Ховар» шарҳ дода, гуфта буд, ки агар Тоҷикистон ду моҳ тамоми соҳаҳоро мебаст ва намегузошт мардум кор кунанд, тақрибан 16 миллиард сомонӣ зарари иқтисодӣ медид.

“Ин дар ҳолест, ки тибқи нақша соли 2020 бояд маҷмӯи маҳсулоти дохилии мо ба сатҳи 87 миллиард сомонӣ мерасид. Яъне агар мо аз нимаи моҳи апрел то нимаи моҳи июн қарантина ҷорӣ мекардем, пас наметавонистем он маҳсулоти кишоварзиеро, ки имрӯз дар бозорҳои мо фаровонанд, ба даст орем”, - гуфт Шариф Раҳимзода.

“Кам бошаду ғам набошад”...

Бархе кишварҳои гирифтори “вируси корона” бо эълони қарантинаи саросарӣ барномаҳои чандинмиллиардаи зиддибуҳрониро рӯи даст гирифтанд, то осебпазириҳои моддиву маънавии шаҳрвандони худро ҷуброн кунанд.

Аз ҷумла ин кишварҳо кӯмакпулӣ ва қатъи ҷаримапулӣ ба гирифторони ин маризӣ, иловапулӣ ба кормандони тиб, рухсатӣ ва рухсатипулӣ ба волидайни талабагони мактаб, пӯшидани зиёни соҳибкории хурду миёна, қатъи пардохтҳои қарзии бонкҳо ва даҳҳо имтиёзи дигарро рӯи барномаҳо оварданд, ки аз сӯи ҳукуматҳо ҷуброн мешавад.

Дар суҳбат бо Sputnik Тоҷикистон кормандони бонку ниҳодҳои иқтисодӣ гуфтанд, ки ироаи чунин имтиёзот дар тавони ҳукумати Тоҷикистон нест, аз ҷумла тавқифи уҳдадориҳои қарзии муштариён пеши бонкҳо, зеро худи бонкҳо низ пеши сармоягузоронашон уҳдадорӣ доранд, аммо ҳар иқдоми мумкин аз сӯи ҳукумат анҷом мешавад, то эътидоли иқтисодиву иҷтимоӣ аз миён наравад.

Аз ҷумла Бонки миллӣ нархи бозпардохт ва захираҳои ҳатмиро поён оварда, ҳудуди 250 миллион сомонӣ маболиғи бонкҳоро озод кард, ки ҳама равонаи иқтисодиёт шуд, иқтисодиёте, ки тибқи иттилои расмӣ, ҳудуди 40% - сади оидоташро маболиғи муҳоҷирини меҳнатии ҳоло дар ватану Русия дармонда ташкил мекунад.

Ҳамзамон Тоҷикистон ба ин муваффақ шуд, ки як қисмати қарзҳояш дар Сандуқи пули ҷаҳонӣ бахшида шавад ва ҳам 189 миллион доллар қарзи бефоизи ин ниҳоди молиявиро ба даст орад. Ба қавли ҳамсӯҳбатони мо, музокироте аз ин қабил бо Бонки ҷаҳонӣ, Бонки осиёии рушд ва дигар ниҳодҳои байнулмилалии ҷаҳонӣ ба хотири қавӣ нигоҳ доштани сутунҳои иқтисоди Тоҷикистон дар ҳоли расидан ба марҳалаи ниҳоии худ ҳастанд.

Сироҷиддин Икромӣ, раиси “Амонатбонк”, бонки давлатии Тоҷикистон, ба Sputnik Тоҷикистон гуфт, тибқи дастури Ситоди ҷумҳуриявии ҷилавгирӣ аз “вируси корона” миллионҳо доллар қарз дар ихтиёри Агентии захираҳои давлатӣ гузошта шуд ва ин ниҳод аз Ӯзбекистону Қазоқистон нуриҳои минералӣ ва ғалла ворид кард.

“Мо аксия эълон кардем, ки тибқи он қарз ба сомонӣ 1,5% ва ба доллар 0,8% ба кишварзон дода мешавад. Ин иқдом то 1 май буд, аммо мо то 1 июн тамдид кардем, зеро сол сербориш омад ва баҳори навоҳии кӯҳистон ҳам дер сар шуд. Қарзи камфоизу арзон пешниҳод кардем, то ҳосиле ба даст оварда, амнияти озуқавории худро таъмин карда бошем”, - гуфт Сироҷиддин Икромӣ.

Замоне, ки ин гузориш омода мешуд, дафтари раисҷумҳури Тоҷикистон хабар дод, ки Эмомалӣ Раҳмон бо як қарор тартиби нави пардохти кумакпулиҳои иҷтимоӣ ба оилаҳои камбизоатро тасдиқ кард.

Бино ба он, аз 1 июли соли равон ин оилаҳо аз буҷаи давлат ҳар чормоҳа 116, дар умум 464 сомонӣ дар сол дарёфт мекунанд.

Ҳукумати Тоҷикистон чӣ тадобири дигареро барои саломати Тоҷикистон рӯи даст гирифтааст, ба мо маълум нест, зеро имкони дарёфти чунин иттилоъ аз Ситоди ҷумҳуриявии ҷилавгирӣ аз “вируси корона” аслан вуҷуд надорад.

Аммо аз он чӣ дар расонаҳои давлатӣ нашр шуд ва ин ҳам ки коҳиши фишори “вируси корона” бар ҷомиа мушоҳида мешавад, метавон ба ин натиҷа расид, ки Тоҷикистон дар ин буҳрон аз роҳи худ рафт, роҳи тоҷикӣ.

1697
Барчаспҳо:
буҷа, иқтисод, вирус, Тоҷикистон
Мавзуҳо:
Пайомадҳои COVID-19 дар Тоҷикистон ва ҷаҳон
Абдулло Рахнамо, политолог

“Хеле сахту ногувор буд”: набарди Абдуллоҳи Раҳнамо бо “вируси корона” поён ёфт

0
(Таҷдидшуда 02:44 04.06.2020)
Сиёсатшиноси тоҷик пас аз 33 рӯзи дастбагиребонӣ бо “вируси корона” аз шифохона рухсат шуд ва ба хона баргашт

ДУШАНБЕ, 13 май — Sputnik. Абдуллоҳи Раҳнамо, донишманди хушном ва мушовири Маркази таҳқиқоти стратегии назди президенти Тоҷикистон ба Sputnik Тоҷикистон гуфт, имрӯз, 3 июн аз Шифохонаи маризиҳои сироятии шаҳри Душанбе рухсат шуд.

“Ҳафтае қабл таҳлилҳоямро барои вуҷуд доштан ё надоштани “вируси корона” гирифта буданд. Рӯзи 1 июн аз озмоишгоҳи “Диамед” – и шаҳри Душанбе санад фиристоданд, ки ҳамин гуна як маризӣ нест ва натиҷа манфӣ аст. Имрӯз духтури муолиҷ табрик гуфт, ки аз марҳилаи аслии беморӣ раҳо шудаам”, - гуфт Абдуллоҳи Раҳнамо.

Донишманди тоҷик 12 май пас аз душвор шудани нафаскашӣ ба корпуси 4 – уми Макази тиббии “Шифобахш”, ё Шифохонаи Қарияи Боло ва ду рӯз пас бо дастури ҳукумати Тоҷикистон ба Шифохонаи маризиҳои сироятии шаҳри Душанбе интиқол ёфта буд.

“Хеле сахту ногувор буд. Чун дар гуруҳи осебпазир будам, сахту тӯлонӣ азиятам дод. Гоҳо нафас пурра мегирифт. Чанд шабонарӯз аслан нашуд мижа ба ҳам занам. Соатҳо бо оксигенератор - дастгоҳи нафасдиҳӣ кор мекардам. Ташхис ҳама узви баданро хуб нишон медод, аммо нафастангӣ раҳоям намекард. 33 рўз дар ин мушкила тапидам, ки бахше аз он, хоса миёнаи моҳ, дар тангии нафас ва марзи хатар гузашт. Шукр, ки инак, вориди марҳилаи барқарорӣ мешавам”, - гуфт Абдуллоҳи Раҳнамо.

Нигарониҳо аз вазъи сиҳии Абдуллоҳи Раҳнамо пас аз он ба вуҷуд омад, ки шаби 11 май дар як пости фейсбукиш навишт: “Ҳамин лаҳза бо хости Худованд зери дастгоҳи нафас меравам. Руҳ қавӣ аст, ҷисм номардӣ накунад. Агар баргаштам, бо Шумоям, бо ин Ватан, бо ин миллат, бо ҳар яки Шумо”.

Раҳнамо пас аз гирифтории ҳамсар, сипас, духтару ду писараш, ки аз дардҳои сабук ва мушобеҳ шикоят доштанд, мариз шуд. Ҳамсари худро дар шифохонаи “Якум Советски” бистарӣ карду худ низ ба Қарияи Боло интиқол ёфт.

Баъдтар ҳарду ба Шифохонаи маризиҳои сироятии шаҳри Душанбе гузаронда шуданд.

 “Ҳамсарам низ акнун ба хона омадаву фарзандонам низ пурра шифо ёфтаанд. Хулоса, Худованд иноят, давлат ҳимоят ва миллат табобат кард. Хонаводаи ман дигарбора сари як дастурхон ҷамъ омад”, - гуфт донишманди тоҷик.

Абдуллоҳи Раҳнамо дар “таваллуди дубора” – и худ ба ҳукумат, роҳбарияти вазорати тандурустӣ, пизишкони шифохонаҳои Қарияи боло ва маризиҳои сироятӣ ва дар умум онҳоеро, ки барояш дуо карданд, изҳори миннатдорӣ кард.

Абдуллоҳи Раҳнамо, номзади илмҳои сиёсӣ, мушовири кунунӣ ва қаблан сардори Раёсати таҳлил ва ояндабинии сиёсати хориҷии Маркази таҳқиқоти стратегии назди раисҷмҳури Тоҷикистон буда, яке аз коршиносони муътабар ва аршади умури дину сиёсат дар кишвару минтақа ба ҳисоб меравад.  Муаллифи китобҳои “Ҳизби динӣ ва давлати дунявӣ” (2008), “Уламои исломӣ дар Тоҷикистон” (Душанбе), “Ислом ва амнияти миллӣ” (2011), “Мавқеъи ҳизбӣ ва мавқеъи миллӣ” (2011), "Афғонистон ва Осиёи Марказӣ: хусусиятҳо ва дурнамои таъсирпазирӣ" (2014) ва беш аз 100 мақолаи илмӣ аст.

Ӯ поягузори литсейи хусусии “Раҳнамо” дар соли 2010 аст, ки ҳоло яке аз макотиби муваффақи кишвар ба ҳисоб меравад. Соли равон се фарзанди Абдуллоҳи Раҳнамо, ки шогирди ин мактаб мебошанд, дар озмуни ҷумҳуриявии “Фурӯғи субҳи доноӣ …” пирӯз омада, писари бузургаш Бунёд Раҳнамо Шоҳҷоизаи ин озмунро ба даст овард.

Абдулло Раҳнамо ин дастоварди фарзандонашро натиҷаи заҳмати ҳамсараш хонда буд.

0
Барчаспҳо:
Абдулло Раҳнамо, рухсат, вирус, тоҷик, Тоҷикистон