Бойцы из формируемой кавалерийской 61 дивизии

Чигуна абармардони тоҷик дар муҳорибаи Сталинград пеши роҳи "Палангон"-ро гирифта буданд

282
Дар ин бора хеле кам навиштаанд, вале донистани бахше аз муҳорибаи Сталинградро, ки дар он се полк аз Тоҷикистон иштирок карда, ба яке аз амалиётҳои муҳимтарини ҳалкунанда дар ҶБВ кумак расонидааст, ниҳоят зарур аст

ДУШАНБЕ, 9 мая — Sputnik, Рубен Гарсия. Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ, РСС Тоҷикистон пойгоҳи бисёр пурқудрати ақибгоҳ буд, ки ба хати фронт лавозимот ва либосҳои ҷангӣ, таҷҳизот ва озӯқа мефиристод. Вале ғалабаи сокинони ҷумҳурӣ танҳо бо заҳмати пурмашаққат дар ақибгоҳ маҳдуд намешуд.

Аз ин республикаи советӣ 300 000 нафар ба фронт рафта, 100 000-и онҳо барнагаштаанд.

Дар арафаи ҷашни ғалаба дар ҶБВ Sputnik Тоҷикистон корнамоии дивизияи саворанизоми 61-умро ба хотир меорад, ки ҷанговарони вай аз Душанбе, Кӯлоб ва Қӯрғонтеппа дар набарди хунини Сталинград, ҳангоми боздошти машинаи пурнерӯи вермахт ва шикасти қатъии нақшаи ҷанги он, кумак карда буд.

Аз ақибгоҳ ба зери тирборон

Соли 1942 рафта истодааст. Ҷанги Бузурги Ватанӣ ба авҷи аълои худ мерасад: ҳар як рӯзи фронт ҷони ҳазорҳо нафарро мебарад.

Роҳбарияти СССР, ки пас аз бохтҳои моҳҳои аввали ҷанг акнун ба худ омада буд, норасоиҳоро дар мудофиаи душман, ки ташаббуси стратегиро аз даст дода, ҳазорҳо ҷангиёни беҳтарини худро дар саҳроҳои барфпӯши наздикии Маскав талаф дода буд, пайхас мекунад.

Он замон фармони машҳури № 227 "Ягон қадам ба ақиб" мебарояд. Корхонаҳои ба ақибгоҳ овардашуда шабу рӯз кор карда, ба фронт намунаҳои нави аслиҳа ва техника мефиристанд, пайвастҳои парокандаи низомӣ аз нав ба ҳам омада, ба як мушти фӯлодин мубаддал мегарданд. Пас аз чанд моҳ тақдири он мушти фӯлодин ҳамин будааст, ки ба сари қисмҳои ҳарбии вермахт, фуруд ояд.  

Дар навбати худ, Гитлер, ки бо тактикаи "Раъду барқ"-и худ сахт фиреб хӯрда буд, ба муҳориба дивизия аз паси дивизияро фиристода, беш аз пеш аз ҳукуматаш тиру тӯп ва танку лавозимот талаб мекунад, ки захираҳои бе ин ҳам кам гаштаи кишварашро, боз ҳам коҳиштар мегардонад.

Ва дар ин ҷо низомиёни Германия куллан дарк мекунанд, ки арзиши маъракаи шарқӣ — ин мукофотҳои нав, ғаноими низомӣ ва падидаи афсонавии "фазои бузурги зиндагӣ" барои халқҳои Германия набуда, балки ҳаёти шахсии ҳар яки онҳост, ки ба таври ногаҳонӣ барои тир ва тӯпҳо, хеле муносиб шудааст.

Аммо ин вақт дар ақибгоҳи дур, дар Тоҷикистон дивизияи 61-уми саворанизомӣ таъсис дода мешавад. Маҳз дар назди ин дивизия бозидани нақши бисёр муҳим дар муҳорибаи Сталинград гузошта шуда буд, ки чун ғуруби зуди Рейхи сеюм, машҳур аст.

Дивизия аз се полк, ки дар Сталинобод (Душанбеи онвақта), Кӯлоб ва Қӯрғонтеппа ташаккул ёфта буданд, иборат буд. Дар онҳо асосан тоҷикон, узбекон ва русҳо, ки аз тамоми кунҷу канори РСС Тоҷикистон даъват шуда буданд, хизмат мекарданд.  

Навдаъватшудагон аз ҳама гӯшаву канори Тоҷикистон - Помир, Кӯлоб, Ғарм, Ҳисор ва Хуҷанду Зарафшон - ҷамъ меомаданд. Афсароне, ки эскадронҳои саворанизомиро пуру ҷо ба ҷо мекарданд, бо қаноатмандӣ мегуфтанд, ки ҷавонони навдаъват ва аз захира меомадагӣ — беҳтарин савораанду, бисёре аз онҳо таҷрибаи ҷанги шаҳрвандии солҳои 1920-уми Тоҷикистонро доранд.

Дар моҳи октябри соли 1942 фармон бароварда мешавад, ки бояд ба театри амалиёти ҷангӣ рафт. Полкҳое, ки дар заминҳои ҳосилхези Осиёи Миёна ташкил карда шуда буданд, тавонистанд ба қадри кофӣ асп, хӯроки чорво, ғизоворӣ ва либосҳои хуби ҷангӣ дошта бошанд.

Офицеры 61-й таджикской кавалерийской дивизии перед отправкой на фронт, архивное фото
© из личного архива Гафура Шерматова
Офицеры 61-й таджикской кавалерийской дивизии перед отправкой на фронт, архивное фото

Аммо, мутаассифона, барои омодагии ҷангӣ пас аз пур ва ҷобаҷокунӣ, ҳамагӣ 12 рӯз ҷудо шуда буду, халос.

Дар айни замон, генерали армияи советӣ Попов, ҷонишини фармондеҳи фронти Сталинград қайд карда буд, ки сарбозони корпуси 4-уми саворанизомӣ, ки ба он дивизияи 61-ум дохил гардида буд, "имтиҳони қаблиро бомуваффақият супорида, маҳорати худро дар роҳ ва ноҳияи мутамарказ хеле хуб нишон доданд", ва дар рафти машқҳо ба иқлими душвор ва мушкилоти ҳаёти аскарӣ тез одат карданд.

Ба Сталинград роҳ дода нашавад
Ба набарди аввалини ҷиддӣ ҷанговарони тоҷикистонӣ 21-24 ноябр дучор шуданд. Дар рафти ҳуҷуми фронтҳои Ҷанубу Ғарбӣ ва Донской, онҳо бояд дар ҳалқаи берунаи иҳотаи армияи 6-уми Германия  Фридрих Паулус, ки дар Сталинград комилан "побанд" шуда буд, ҳолати мудофиавиро мегирифтанд.

Амалиёти ҷарроҳии берун кардани тири фашизм пас аз 73 сол
© Sputnik видео предоставлено горбольницей №1 г. Астаны

Дар аввал, полкҳои 222 ва 219 аз Қӯрғонтеппаву Сталинобод шаҳри Абганероворо иҳота карда, сипас дар сафҳои саворанизомӣ мавқеъҳои муттаҳидони Германияи гитлерӣ  ̶  руминҳоро комилан ба хок яксон карда, роҳи таъминоти қисмҳои ҳарбии душманро аз ҷануб тамоман буриданд. 

Сипас шаҳри Умантсеворо озод карданд, садҳо нафар сарбоз ва афсарони душманро асир гирифтанд, худи Раду Корне, полковники қисмҳои ҳарбии душман, ба як сахтии ногуфтанӣ тавонист бо ситодаш фирор кунад.

Баъд шаҳри Котниково буд. Дар ин ҷо ба саворанизомони тоҷикистонӣ муяссар нашуд, ки душманро аз мавқеъҳояш дур созанд, вале ҳатто се дивизияи немисҳо, ки аз Қафқоз омада буданду, дар сафҳои ҳар кадомаш на камтар аз 150 танк буд, вазифаи худро иҷро карда натавонистанд. Яъне онҳо натавонистанд аз шаҳр берун бароянд.  

Баъдан генерал-майёри Вермахт Ганс Дёрр ба хотир оварда буд, ки дар натиҷаи ҳамлаи саворанизомон, "сарфи назар аз дифои ҷасуронаи 3 баталони руминӣ, нуқтаҳои аҳолинишини Шарнутовский ва Дорганов аз даст рафтанд".

Кавалеристы, архивное фото
© Sputnik / Владимир Иванов
Кавалеристы, архивное фото

Бо вуҷуди ин, танкҳои вермахт омада мерасиданд ва ҳамоно ба контрҳуҷум мегузаштанд.

Дар чунин ҳолатҳо роҳбарияти дивизияи 61-ум ба қароре меояд, ки дар соҳили дарёи Аксай мудофиа гиранд. Маҳз ин макон шарафи ҳарбии олитарин барои саворанизомон аз Тоҷикистон хоҳад шуд.

Қушунҳои душман рӯзи 12-уми декабри соли 1942 ба ҳуҷум гузаштанд, то ки ба армияи иҳоташудаи фелдмаршал Паулюс, кумак расонанд.

Қисмҳои советӣ дар вазъияти ниҳоят душвор афтода буданд. Пас аз гузориш дар бораи вазъияти рухдода, Сталин хеле равшан ҷавоб дода буд: то охир истеду душгманро нигаҳ доред, то он даме, ки армияи 2-юми гвардиягӣ нарасад.  

Вале то омадани гвардиягиҳо бояд навъе карда, душманро нигаҳ доштан лозим буд.  

Генерали қушунҳои танкии немис Раус таҳдидро аз ҷониби қисмҳое, ки аз Тоҷикистон омада буданд, ҷиддӣ арзёбӣ карда буд.

"Амалиётҳои ҷангии дивизияи 61-уми саворанизомии корпуси 4-уми кавалериро, ки дар минтақаи дарёи Аксай муттамарказ шуда буд, нодида гирифтан имкон надорад. Тибқи арзёбии мо, ин дивизияи зудамал бо 14 танк тақвият дода шуда буд", — навиштааст Раус дар ёддоштҳояш.

Маҳз ин дивизия дар самти зарбаи асосии вермахахт истодагарӣ карда буд.

Субҳи 15 декабр то 150 адад танк, инчунин грендерҳои полки 114-уми мото-хӯшкигард бо БТР-ҳои "Гономаг", ба мавқеъҳои дивизия ҳуҷум карданд. Онҳо шояд фикр карда буданд, ки саворанизомон рақибонашон нестанд.  

Аммо немисҳо ба таври ҷиддӣ хато карда буданд. Саворанизомон аз Тоҷикистон ҳамроҳ бо танкист ва артилеристҳо мудофиаро шадидан 5 рӯз давом доданд: ҳамин қадар вақт лозим буд барои расида омадани армияи 2-юми гвардиягӣ.

Дар он муҳорибаҳои шадид фармондеҳ ва қариб тамоми аъзои ситоди полки 213-уми ба ном «Кӯлоб», ба ҳалокат расиданд.

Рейхи сеюм дар наздикии Сталинград истодагарӣ карда натавонист

Барои арзёбии миқёси қаҳрамонии сарбозон, ва умуман тамоми ҳайати армияи 51-ум, ки ба он корпуси 4-уми саворанизомӣ шомил мешуд, бояд фаҳмид, ки душман он замон чӣ қудрате дошт.

"Двизияи 6-уми танкӣ яке аз беҳтаринҳо ба шумор мерафт. Баъди азнавташкилкунӣ дар Фаронса, сафҳои онро мутахассисони мактабҳои танкӣ пур карда буданд, ки аксарияти онҳо аллакай дар муҳорибаҳои шадиди фронти Шарқӣ иштирок намуда буданду, таҷрибаи хуб доштанд. Ҳайати шахсии он интизом ва омӯзиши ниҳоят баланд дошт",  - шарҳ дод ба Sputnik Тоҷикистон таърихшиноси ҳарбӣ Ғафур Шерматов, муаллифи китоби ахиран нашршудаи "Дивизияҳои саворанизоме, ки дар Тоҷикистон барои ҷангҳо бар зидди вермахт, ташкил карда шуда буданд. Хроникаи таърихи амалиёти ҷангии солҳои 1941-1942".

Ҳуҷумро аз болои дарёи Аксай генерал-полковники пуртаҷрибаи немис Герман Гот роҳбарӣ мекард, ки аз аввали ҶБВ дар фронти Шарқӣ меҷангид.

Илова бар ин, соли 1942 дар майдони ҷанг бори аввал танки "Тигр" пайдо гашт. Он мисли қартаи муҳимме дар остини вермахт буд. 

Гурӯҳҳои қушунҳои вермахтро дар ин қитъа худи генерал-фелдмаршал Эрих фон Монштейни машҳур, раҳбари наномидашудаи генералитет, сардорӣ мекард, ки ҳамла ба Фаронсаро ӯ нақшабандӣ карда буду, қариб тамоми сарбозони бритониёиро дар наздикии Дюнкерт, ғарқ карда буд.  

Бо вуҷуди ин, "шикор"-и даррандаҳои танкӣ ноком буд — ба мавқеъҳои корпуси кавалерии 4-ум ҳуҷум карда, худ бо чашми худ диданд, ки ҳайати шахсӣ, сарфи назар аз норасоии сӯзишворӣ ва озӯқа, бо силоҳҳои зиддитанкӣ хуб муҷаҳҳазанд.  

Офицеры 61-й таджикской кавалерийской дивизии перед отправкой на фронт, архивное фото
© из личного архива Гафура Шерматова
Офицеры 61-й таджикской кавалерийской дивизии перед отправкой на фронт, архивное фото

Ва тамоми нубуғати стратегии генерал-фелдмаршал натавонист ба ӯ ёрӣ диҳад то ҳадди аққал аз дарёчаи саҳроии наздикии Сталинград гузарад.

Маҳз қаҳрамонии сарбозони корпуси саворанизомӣ, ки дар сафҳои он сарбозони дивизияи 61-ум меҷангиданд, кумак кард то бо бозувони худ тамомии вазнинии ҳуҷуми Монштейнро барорад, мешуморад Ғафур Шерматов.

"Вақте авангарди бехунгардидаи танкӣ бо арзиши талафоти зиёд ба самти дарёи Мишков дар 48 километрии он макон аз ҳалқаи муҳосира баромад, дар он ҷо аллакай армияи 2-юми Молиновский мунтазир истода буд. Дар ин ҷо дигар ҳеҷ кореро ба анҷом расонидан маъни надошт", — таъкид мекунад таърихшинос.

Арзишманд аст, ки ба хотироти иштирокчиёни он воқеаҳо рӯ орем.

Мана бубинед, ки Василий Крисов дар китоби худ "Батарея, оташ!" чӣ навиштааст:

"Муҳорибаҳои шадид сар шуданд. Деҳаи Верхне-Кумский чанд маротиба аз даст ба даст гузашт. Бе хоб ва истироҳат, ва ҳатто метавон гуфт бе хӯрок, ҷанг мекардем. Дар паси деҳа, дар даруни амборе мо нуқтаи тиббӣ ташкил додем, ки ба он ҷо маҷрӯҳонро мефиристодем, вале маҷрӯҳон мавқеҳои оташфишониашонро тарк намекарданд, муборизаро идома медоданд, ҳатто дар зери фармон аз ҷойҳояшон намеҷунбиданд!".

Аммо душманони сарбозони советӣ дар бораи ин муҳориба чӣ мегуфтанд?

Барои мисол: "Муҳориба дар соҳилҳои ин дарёчаи номаълум (Аксай) боиси бӯҳрони Рейхи сеюм шуд, ба умедҳои Гитлер дар робита ба сохтани империя хотима дод, марҳилаи ҳалкунандае дар силсилаи чорабиниҳое буд, ки аз бохти Германия хабар медод", — баъдан ёдовар мешавад генерали собиқи Германия Вилгелм фон Меллентин.

Ногаҳонӣ — рози мувафаияти саворанизомӣ

Пас аз 76 соли муҳорибаи Сталинград, бовар кардан душвор аст, ки саворанизомӣ аз Тоҷикистон метавонист садди роҳи ҳуҷуми душман гардад. Дар ҳақиқат, охир саворанизом чӣ тавр метавонад бо мошинаи пӯлодӣ сар ба сар шавад?

Бо вуҷуди ин, тибқи гуфтаҳои Ғафур Шерматов, гумон кардан, ки саворанизомон ба мошинҳои зиреҳпӯш бо шамшерҳои луч ҳамла мекарданд, иштибоҳест бузург.

"Ин як хӯшкигарди ҳамроҳ буд. Аз он ҷойҳое, ки техникаи вазнин намегузашт, аспҳо мегузаштанд. Агар шумо шабеҳ кунед, қушунҳои танкӣ — ин шамшери бурранда, ва саворанизом — ин найзаеест, ки ба қалби душман мезанад", — шарҳ медиҳад таҳлилгар.

Бо вуҷуди ин, тавре ки таърихи ҳамла ба мавқеъҳои руминиҳо дар наздикии Сталинград нишон дода буд, дар сурати ҳуҷуми ногаҳонии дар ҷанги наздик, саворанизомон пурра метавонистанд душманро бо шамшер пора кунанд.

Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон
© Официальная страница пресс-службы президента РТ в Facebook.

Мувофаққияти чунин амалиётро қаблан як воҳиди дигари низомии машҳур аз Тоҷикистон нишон дода буд: дивизияи 20-уми саворанизоми кӯҳӣ, ки дар охири моҳи октябри соли 1941 аз Округи ҳарбии осиёимиёнагӣ ба Фронти ғарбӣ, партофта шуда буд.

Дар муҳориба барои Маскав, сарбозони ДГС 20-ум аз паҳлӯҳои ҷабҳа ҳамла карда, қушунҳои душманро аз ақиб нобуд месохтанд, иртиботи онро вайрон мекарданд, саривақт расонидани тиру туп, озӯқа ва сӯзишворӣ душвор мешуду, дар байни сарбозони душман воҳима меафтод, ва онҳо фикр мекарданд, ки пайвастҳои низомии душман дар ақиби мавқеи онҳо озодона амалиёти ҷангӣ мебаранд.

Умуман дар муҳорибаи Маскав беш аз 1,5 миллион сарбоз аз тарафи Армияи Сурх ва тақрибан 2 миллион аз тарафи Германия меҷангиданд.

Муҳорибаи Сталинград пас аз 10 моҳ баъди ҷанги Маскав оғоз ёфт. Аввалан дар амалиёт на он қадар нерӯи зиёд меҷангид — 386 000 ҷанговарони советӣ ва 430 000 сарбозони Вермахт. Аммо муҳориба барои шаҳр рӯз то рӯз хислати ниҳоят шадидро мегирифт, ва дар охири он шумораи фавтидагон ба ҳадди ақал 2 629 000 ҳазор нафарро ташкил карда буд. 

282
Барчаспҳо:
қаҳрамонӣ, муҳорибаи Сталинград, ҷанг, тоҷикон, Иттиҳоди Шӯравӣ, Тоҷикистон
Дмитрий Голубовский

Голубовский дар бораи содироти тилло ва металлҳои қимматбаҳо аз Тоҷикистон

290
(Таҷдидшуда 20:15 21.09.2020)
Таҳлилгари молиявӣ Дмитрий Голубовский гуфтааст, ки миллиард хеле зиёд аст ва Тоҷикистон минбаъд низ аз содироти тилло ва металлҳои қиматбаҳо манфиат гирифта, иқтисодиётро дастгирӣ хоҳад кард

ДУШАНБЕ, 21 сен - Sputnik. Тоҷикистон ба туфайли афзоиши назарраси фурӯши металлҳои қиматбаҳо содироти маҳсулоти худро дар ҳашт моҳи соли равон 49,1% афзоиш дод. Сангҳо ва металлҳои қиматбаҳо ва нимқиматбаҳо ба бузургтарин содироти молҳои ҷумҳурӣ ба хориҷа табдил ёфтанд.

Маблағи умумии молҳои содиротии Тоҷикистон дар ҳашт моҳи соли 2020 беш аз як миллиард долларро ташкил додааст, ки 57% фоидаи ба даст овардаи давлат аз фурӯши сангҳои қиматбаҳо ва металлҳои қиматбаҳо мебошад.

"Афзоиши содирот аз он шаҳодат медиҳад, ки нарх афзоиш ёфтааст. Нархи тилло воқеан вақтҳои охир хеле баланд шуд. Дар замони бӯҳрон он ҳамеша қимат мешавад, ин дороии муҳофизатист" гуфт Голубовский ба Sputnik Тоҷикистон.

Ба гуфтаи ӯ, сангҳои қиматбаҳо низ қимат мешаванд. Вақте ки коғазҳои қиматнок меафтанд, одамон аз дороиҳои коғазӣ метарсанд ва пулро ба арзишҳои воқеӣ, ба монанди тилло, алмос, асарҳои санъат ё амволи ғайриманқул табдил медиҳанд.

"Ба Тоҷикистон насиб шудааст, ки захираи тилло дошта бошад, аз он манфиат мегирад ва инро идома хоҳад дод, зеро тилло қимат хоҳад шуд. Миллиард доллар 30 фоизи қисми хароҷоти буҷаи Тоҷикистонро ташкил медиҳад ва ин даромади хеле калон аст", - гуфт коршинос.

Тибқи маълумоти пеш аз бӯҳронии солҳои 2015-2016, қисми даромади буҷаи давлатӣ 2,4 миллиард доллар ва тамоми ММД 20 миллиард долларро ташкил медиҳад.

Вай қайд кард, ки Русия инчунин аз содироти тилло пули хуб ба даст овард, дар баҳор содироти тилло ҳаҷми содироти нафту газро пӯшонид ва моли асосии содиротӣ шуд.

Коршинос шарҳ дод, ки агар ин содироти тилло намебуд, пас рубли русӣ ба таври назаррас коҳиш меёфт ва ин барои ҳамаи истеҳсолкунандагоне, ки таҷҳизоти воридотиро истифода мебаранд, бад аст, барои онҳо беқурбшавии рубл афзоиши хароҷот аст.

Дар Тоҷикистон маҳдудияти муайяне мавҷуд аст, ки ӯ метавонад девалватсияро паси сар кунад, пас аз он сатҳи таваррум ва қашшоқии мардум оғоз хоҳад ёфт.

Ҳамзамон, шиддати иҷтимоӣ афзоиш хоҳад ёфт, аз ин рӯ, дар шароити бӯҳронӣ дастгирии иқтисод аз ҷониби мақомот табиӣ аст

Геологияи тоҷик гуфт, сокининон дар чанд минтақа метавонанд тилло шӯянд

Дар Тоҷикистон кори дурустро оғоз намуда, ба кам кардани андозҳо ва ҳавасмандгардонии фаъолияти соҳибкорӣ дар пасманзари он ки қурби асъорро ба эътидол меоварданд, оғоз карданд. Ин сиёсати салоҳиятдор аст.

Ба гуфтаи коршинос ин бадтарин сол аз соли 2008 аз нуқтаи назари молия аст.

290
Барчаспҳо:
қочоқи сангҳои қимматбаҳо, тилло, содирот, Тоҷикистон
Американский танк M1A2 Abrams

“Абрамс”-ҳо интиқол ёфтанд: амрикоиҳо дар назди сарҳади Белорус чӣ карданӣ ҳастанд

260
Тибқи мулоҳозаи мутахассисон, НАТО фаъолияти худро дар назди ҳудудҳои Русия аз соли 2014 ду маротиба зиёд кард

ДУШАНБЕ, 21 сен — Sputnik, Николай Протопопов. Қӯшунҳои хушкигард, тайёраҳои бомбаандоз, қиркунандаҳо ва гурӯҳҳои ҳамлавари флотӣ — Пентагон ва НАТО боз дар назди сарҳадҳои Давлати иттиҳод меафзоянд. Ба қарибӣ баталони танкии ИМА дар Литва фуруд омад — вай дар тамринҳои низомии “Ҷасорати атлантикӣ” (Atlantic Resolve) иштирок мекунад. Қувваҳои ҳавоӣ-кайҳонии Русия тез-тез парвозҳои ҳавонавардии стратегӣ ва тайёраҳои иктишофкунандаро муайян мекунанд. Сабаби ин чист — дар мақолаи РИА Новости хонед.

“Дӯстон” аз Балтика

Дар машқгоҳи шаҳри Пабраде даҳҳо танкҳои Abrams, мошинҳои ҷангии пиёдагарди Bradley, мошинҳои зиреҳпӯш ҷойгир карда буданд — дар машқгоҳи Пабраде як артиши хурд ташкил ёфт ва андак пеш аз ин амрикоиҳо ҳавонавардҳои худро — чархболҳои Apache ва Black Hawk-ро ҳам ба Литва интиқол доданд.

Тибқи маълумоти Вазорати мудофиаи Белорус дар ин машқгоҳе, ки 15 километрии ҳудуди Давлати иттиҳодӣ ҷойгир аст, ҳамагӣ панҷсад хизматчии ҳарбӣ, 29 танк ва 43 мошини ҷангии пиёдагардро як ҷо ҷамъ кардаанд.

Мақомоти ҷумҳурии балтика шарҳ доданд, ки амрикоиҳо дар якҷоягӣ бо афсарони Литва вазифаҳои муштараки омӯзиширо таҳия хоҳанд кард. Ин амалиётҳо аз рӯи нақшаанд ва муқобили дигар кишварҳо равона нестанд. Бояд қайд кунем, ки Вилнюс аз амрикоиҳо дар бораи тез-тез гузаронидани тамринҳо дар машқгоҳҳои Литва дархост мекунад ва таъмини истиқомати бароҳат барои шарикони он сӯи уқёнус дер боз яке аз ҳадафҳои асосии ҳукумат мебошад.

 “Барномаи ротатсияи (ҷойивазкунии) қувваҳои амрикоии “Ҷасорати атлантикӣ” ҳанӯз замони раҳбарии собиқи Кохи Сафед оғоз ёфт, — изҳор дошт Артём Куреев, таҳлилгари ҳарбии клуби таҳлилии “Валдай” дар мусоҳиба бо РИА Новости. — Бо ҳодисаҳои Белорус ин мустақиман вобастагӣ надорад. Аммо дар айни замон, сарфи назар аз пандемияи коронавирус, хизматчиёни ҳарбии амрикоӣ ҷадвали ҷойивазкуниро сахт риоя мекунанд ва амалиётҳои худро бекор намекунанд”.

Хотиррасон мекунем, ки амалиёти “Ҷасорати атлантикӣ”- ро ИМА якбора баъд аз ҳамроҳ шудани Қрим ба Русия соли 2014 шурӯъ кард. Бо баҳонаи “таҷовузи русӣ” амрикоиҳо қӯшунҳои худро дар кишварҳои гуногуни Аврупо ҷойгир мекунанд ва тадриҷан шумораи онҳоро афзуда истодааст.

Фаъолияти нодуруст

Тибқи мулоҳозаи мутахассисон, НАТО фаъолияти худро дар назди ҳудуди русия аз соли 2014 ду маротиба зиёд кард. Сергей Шойгу, вазири дифои Русия эълон кард, ки кишварҳои Паймони Атлантикии шимолӣ ба муқобилаи замони Ҷанги Сард мехоҳанд баргарданд: НАТО инфраструктураи худро мустаҳкам карда истодааст ва ташкили системаҳои мушакии худро дар Аврупои Шарқӣ давом медиҳад.

“Гурӯҳи НАТО дар кишварҳои назди Балтика дақиқ кам намешавад, — боварӣ дорад Куреев. — "Раҳбарони ин давлатҳо ба ҳамкорӣ бо Иёлоти Муттаҳида ниёз доранд, то дар назди интихобкунандагон аз" таҳдиди Русия "ҳимоят кунанд, ки ин метавонад ба нокомиҳои иқтисодӣ, бандарҳои истифоданашуда ва норозигии ақаллиятҳои русзабон рабт дода шавад."

Ғайр аз он, бар хилофи Олмон, кишварҳои назди Балтика —  Латвия, Эстония ва Литва барои хӯрондани қӯшуни бегона тайёранд ва бахши асосии хароҷотро барои инфраструктура ва ҷобаҷокунии қувваҳои амрикоӣ ба дӯш мегиранд.

Аз ҷой ба ҷой гузаштани доимии хизматчиёни ҳарбии ИМА дар Аврупо — як чизи одатӣ аст. Бузургтарин майдони амалиёти ҳарбии Пентагон дар Аврупои Шарқӣ дар Лаҳистон (Полша) воқеъ аст. Ҳоло дар он ҷой чоруним ҳазор хизматчиёни ҳарбӣ ҳастанд ва ба наздикӣ боз ҳазортои дигар оварда мешавад.

Вашингтон ва Варшава шартномаро дар бораи ҳамкории васеъи ҳарбӣ имзо карданд. Мувофиқи ин санад дар Полша тартиби фармондиҳӣ ва штабии Қувваҳои мусаллаҳи ИМА беҳтар мешавад, марказҳои тайёрии ҳарбиро ташкил мекунанд, шароити мусоид барои ҷойгиркунии ҳавонавардии ҳарбию нақлиётӣ ва қувваҳои амалиёти махсус муҳайё мешавад.

Тибқи Қарори асосии Россия – НАТО соли 1997, алянс ӯҳдадор аст, ки дар сарҳадҳои шарқияш қувваҳои сершуморро доимӣ ҷойгир намекунад, аммо дар ин ҳол ИМА ин моддаҳоро моҳирона риоя намекунад.

Даҳҳо тайёраҳою чархболҳо бо мақсади “тарсондани” Русия ба Аврупо интиқол ёфтаанд. Ҳамин тавр дар Лаҳистон қиркунандаҳои F-16 ва тайёраҳои нақлиётии С-17 Hercules-ро ҷойгир кардаанд. Такроран барои посбонӣ кардани кишварҳои назди Балтика ва марзҳои фазоӣ ва баҳри Балтикаро ба Литва қиркунандаҳоро интиқол кардаанд. Пентагон гоҳ-гоҳ тайёраҳои муосири F-35 Lightning ва F-22 Raptor-ро барои намоиши қувваи худ ба фурудгоҳҳои иттифоқчиён мефиристад. Ҳамзамон дар Лаҳистон ҳам онҳо гурӯҳи бесарнишинҳои иктишофию ҳамлавари  MQ-9 Reaper-ро ташкил карданд.

Намоиши қувваи ҳарбӣ

Ҳавонавардии стратегии ИМА дар Аврупо ҳам фаъол аст. Ҳамин тавр, се тайёраи бомбаандози В-52Н зарбазаниро бо мушакҳои пардор дар охири август дар вилояти Калининград таҳия карданд. “Стратегҳо” аз базаи ҳавонавардии Фэрфорд парвоз карда, аз болои Нидерланд, Олмон, Лаҳистон ба сӯи минтақаи машқгоҳи эстониявии Тапа гузашта омаданд ва ба ҳадафҳо дар ҳудуди Русия зарбаҳои шартиро заданд.

Дар аввали сентябр тайёраҳои бомбаандози “Flying Fortress” гирдогирди Украина парвоз кардаанд. B-52 аввалин бор ба фазои ҳавоии ин кишвар даромад — се тайёра бо ҳамроҳии қиркунандаҳои украинӣ аз сарҳади ғарбии давлатӣ то баҳри Азов ва баргаштанд.
Тибқи гуфтаи Сергей Суровикин, раҳбари Қувваҳои ҳавоӣ-кайҳонии Русия, ҳатто дар давоми як ҳафта — аз 28 август то 4 сентябр — тайёраҳои ҳавонаварди бомбаандози ИМА даҳ парвози алоҳида ва гурӯҳӣ дар фазои ҳавоии Аврупои Ғарбию Шарқӣ иҷро кардаанд. Ғайр аз ин даҳҳо тайёраҳои “иктишофӣ” ҳар ҳафта қад-қади ҳудуди русия парвоз мекунанд — қиркунандаҳои Қувваҳои ҳавоӣ-кайҳонии Русия гоҳ-гоҳ маҷбуранд чанд бор дар як рӯз барои барои боз доштан ба осмон парвоз кунанд.

Аммо Куреев қайд мекунад, ки бар хилофи Хитой, Русия ба ҳар хел “машқҳои зарбазанӣ ба сарзамини худ”-ро оромтар қабул мекунад ва бо тамринҳои нақшавӣ ҷавоб медиҳад. “Масалан, Пекин ба ин хел чизҳо хеле асабӣ муносибат мекунад ва дар ҳамон замон кӯшиш мекунад қувваи низомии худро нишон диҳад”, — изҳор кард мутахассис.

ИМА ба фазои обӣ ҳам аҳамият медиҳад. Киштиҳои онҳо на фақат дар баҳри Сиёҳ  тез-тез пайдо мешаванд. Охири тобистон киштии зериобии ҳастаии USS Seawolf ба Норвеж интиқол ёфт ва андак пеш аз ин киштиҳои НАТО аз болои амалиётҳои зидди қаиқҳо дар Атлантикаи Шимолӣ дар назди соҳили Исландия машқ карданд.

Моҳи май флоти амрикоӣ аввалин бор дар сӣ сол ба баҳри Баренс даромад. Сарнишинони киштиҳои мушакии “Портер”, “Доналд Кук”, “Франклин Рузвелт” ва киштии бритониёии “Кент” дар шароити душвори иқлим машқ карданд.

Ҳамаи ин на танҳо дар бораи кӯшишҳои алянс дар таквият додани иқтидори ҳарбӣ дар Шимол, балки дар бораи қувваи афзудаи Флоти ҳарбии баҳрии Русия ва махсусан флоти Шимолӣ шаҳодат медиҳад. Дар ҳақиқат, пас аз анҷоми Ҷанги Сард ва пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ, ИМА флоти Русияро ҳамчун рақиби муҳим ҳисоб намекард.

Акнун онҳо маҷбуранд онро ба назари эътибор гиранд.

260
Барчаспҳо:
Белорус, Литва, Аврупо, ИМА, НАТО, Русия

Нигаронии СММ аз авҷи хушунатҳои бесобиқа дар Афғонистон

0
(Таҷдидшуда 19:28 22.09.2020)
Созмони Милали Муттаҳид аз ташдиди ҳамалот ва афзоиши кушторҳо дар Афғонистон ибрози нигаронӣ кард

ДУШАНБЕ, 22 сен — Sputnik. Миссияи кӯмаки Созмони Милал дар Афғонистон (UNAMA) ахиран дар як изҳорот гуфт, афзоиши куштор ва хушунат дар Афғонистон дар панҷ ҳафтаи охир дар панҷ соли охир бесобиқа буд, иттилоъ додааст хабаргузории “Парстудей”.

Афзоиши хушунатҳо дар Афғонистон дар ҳоле аст, ки гуфтугӯҳои сулҳи байни афғонҳо дар Қатар идома дорад.

Намояндагии Созмони Милал дар Афғонистон таъкид кардааст, ки бояд иқдомоти фаврӣ барои муҳофизат аз ғайринизомиён ва эҷоди фазои мусоид барои гуфтугӯҳои сулҳ дар Дуҳа фароҳам шавад.

Ин баёния аз тарафҳои дахил дар раванди сулҳи Афғонистон хостааст ба хушунатҳо ва ҷанг поён диҳанд ва барои барқарории оташбас талош кунанд.

Бо афзоиши хушунатҳо дар саросари Афғонистон ҳар рӯз даҳҳо нафар кушта ва захмӣ мешванд.

0
Барчаспҳо:
ҳамалоти террористӣ, афзоиш, нигаронӣ, куштор, СММ, хушунат, Афғонистон