Бывший президент Таджикистана Рахмон Набиев

Мардуми Тоҷикистон аз Раҳмон Набиев чӣ интизориҳо доштанд? - идома

1803
(Таҷдидшуда 16:30 15.08.2019)
Бо таваҷҷуҳ ба таҷрибае, ки Раҳмон Набиев дошт, мардум фикр мекарданд, раисҷумҳури тозаинтихоб вазъро беҳбуд мебахшад, аммо ӯ ба тақсими мансаб ва қасосгирӣ оғоз кард

ДУШАНБЕ, 15 авг - Sputnik. Талабшоҳи Салом. Баъд аз пирӯзии Раҳмон Набиев дар интихоботи соли 1991 гумон  мерафт, раисҷумҳури тозаинтихоби Тоҷикистон бо он таҷрибае, ки дошт, ҷиддан вориди амал мешавад ва шароитеро, ки қаблан мардум доштанд, бармегардонад.

Ин дар ҳоле буд, ки Тоҷикистон мустақил шуда буд ва сарвари кишвар дигар набояд аз Русия дастури идорӣ мегирифт. Муҳимтарин интизорот он буд, ки Тоҷикистон ҳиссаашро аз ИҶШС соҳиб мешавад. Аммо ин интизорот ба орзуҳо мубаддал шуданд ва раисҷумҳури Тоҷикистон ба тақсими қудрат дар ҳукумат шурӯъ кард.

Дуюми декабри соли 1991 Раҳмон Набиев савганд ёд кард ва дар иҷлоси Шӯрои Олии Тоҷикистон Сафаралӣ Кенҷаев, мухолифи ашаддии  нерӯҳои демократию исломӣ ба раёсати Шӯрои Олӣ расид.

Сафаралӣ Кенҷаев, ки дар замони маъракаҳои пешазинтихоботӣ раиси ситоди интихоботии Раҳмон Набиев буд, баъди интихобот раисии Шӯрои Олиро соҳиб шуд. Иштибоҳи дигари Раҳмон Набиевро Карим Абдуллов кор накардан болои пешниҳодҳои ҷонибдоронаш медонад. Дигаре аз иштибоҳоти Раҳмон Набиев, ба андешаи Карим Абдулов, таъйини Юлбарс Эгамбердиев ба унвони мудири корҳои Девони Вазирон буд. Раисҷумҳур дар аввал мехост, ки  Ю. Эгамбердиевро раиси Девони Вазирон таъйин кунад, аммо парлумон ризоият надод. Вале бинобар он ки Юлбарс Эгамбердиев дар беҳтар кардани равобити Раҳмон Набиев бо ледирҳои Узбакистон нақши умда дошт, раисҷумҳур наметавонист ба ӯ мансаби поин диҳанд, бинобар ин ӯ мудири корҳои Девони Вузаро таъйин шуд.

 Дар ин зимн дигаре аз таъйиноте, ки онро иштибоҳи Раҳмон Набиев дар ибтидои соли 1992 медонанд, сари қудрат омадани Акбар Мирзоев аст, ҳол он ки бисёриҳо Акбар Мирзоевро лоиқи ин мансаб намедонистанд. Вале ба навиштаи Ҳикматуллоҳ Насриддинов, “аз рӯйи анъана мебоист ҳатман дар ин мансаб (раиси Шӯрои Вазирон-Т.С.) ягон нафар кӯлобӣ кор мекард. Зимнан гурӯҳҳо ҷамъу гирд омада, дуру дароз маслиҳату машварат карданд ва ба хулосае омаданд, ки раиси кумиҷроияи Шӯрои намояндагони халқи вилояти Кӯлоб Акбар Мирзоевро раиси Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб кунанд” (Ҳикматуллоҳ Насриддинов, “Таркиш”, саҳ. 151).

© Sputnik / Юрий Абрамочкин
Рахмон Набиев и Сапармурад Ниязов

Агар ба минтиқи суханҳои Ҳикматуллоҳ Насриддинов таваҷҷуҳ шавад, метавон гуфт, дар ин гуна ҷобабаҷогузории кадрҳо низ ба иштибоҳ роҳ дода шуд, зеро саҳми бадахшиҳову қаротегиниҳо, ки ба қавли муҳаққиқон, раёсати Шӯрои Олӣ буд, аз онҳо гирифта шуд.

Ба навиштаи Ҳикматуллоҳ Насриддинов, баъдтар миёни Раҳмон Набиев ва Акбар Мирзоев ихтилоф пайдо шуда буд. Ҳарчанд Ҳикматуллоҳ Насриддинов дар бораи ихтилофоти раиси вақти Шӯрои Вазирон бо раисҷумҳур иттилои зиёд надодааст, вале Аслиддини Соҳибназар менависад, ки Акбар Мирзоевро аз ночорӣ ба мансаби сарвазирӣ таъйин карданд. Ба қавли ӯ, Акбар Мирзоев дар кишвар шахсияти шинохта набуд. “Раисҷумҳур мехост ҳамтабақаш Қурбон Мирзоалиевро, ки раиси ҳукумати ноҳия буд, сари ин вазифа биёрад..., вале мансаби ишғолкардааш иҷозат намедод, ки яку якбора аз раисии  ноҳия ба вазифаи раиси  Шӯрои Вазирон биёяд” (Аслиддини Соҳибназар, “Субҳи ситоракуш” (китоби дуюм), саҳ. 34).

Баъди ба сари қудрат омадани Раҳмон Набиев истихдоми “худиҳо” идома дошт ва ҳарчанд дар давлати Қаҳҳор Маҳкамов ҳам нафарҳои сазовор буданд, вале зимни пешниҳоди онҳо ба мансабе раисҷумҳури тозаинтихоб истихдоми онҳоро ба таъхир меандохт ва ба ҳамин тарз аз ёд мерафтанд.

Ба ибораи дигар бепарвоии раисҷумҳур дар робита ба ташкили давлати қавӣ эҳсос мешуд, ба ҳадде ки болои коғаз гвардияи миллӣ созмон дод ва ба гуфтаи Сафаралӣ Кенҷаев, ба ҷойи сарбозони Гвардияи миллӣ сарбозони Фирқаи 201-и Русия савганд ёд карданд. Карим Абдулов дар ин замина менависад: “...Додо Мухторович Қосимовро ба Тошканд ва Маскав фиристодем. Таҷрибаи кори раисҷумҳури Русия ва Узбекистонро омӯхт. Аз рӯйи масъалаҳои гуфташуда, таклифҳои худро ба таври дақиқ ба муҳтарам Р. Набиев пешниҳод кардем. “Монед, ман дида мебароям. Боз як бори дигар дида бароед, маслиҳат кунед”,-гуфтанд раис. Бо ҳамин на маслиҳат шуду на кори дигар” (Карим Абдулов, “Роҳи беҳбуд”, саҳ. 62).  

Дар ин зимн Нарзулло Дӯстов, ноиби раёсатҷумҳурӣ дар соли 1992 менависад, ки Раҳимҷон Ғафуров, вазири вақти сохтмони деҳоти Тоҷикистон дар тасмимгириҳои Раҳмон Набиев ба унвони раисҷумҳур нақши калидӣ дошт. “...Раҳмон Набиев зимни ҳалли тамоми корҳои масъули давлатӣ бо вазири ҳамонвақтаи сохтмони деҳот Раҳимҷон Ғафуров машварат мекард. Дар таъйин намудан, аз кор озод намудани кадрҳо, қабули фармонҳои муҳими давлатию ҳукуматӣ ӯ ба президент маслиҳат медод ва сардори давлат ҳам мувофиқи маслиҳати ӯ амал мекард (Нарзулло Дӯстов, “Захм бар ҷисми Ватан”, саҳ. 263).

Гузашта аз ин Ҳизби коммунистӣ дар моҳи январ иҷозаи фаъолият ба даст овард, ки боиси таҷаммӯи мардум шуд. Аввалин тазоҳуроти мардумӣ дар мухолифат бо иҷозаи фаъолияти ҲКТ дар шаҳри Қӯрғонтеппа баргузор  шуд.

Ин гуна тағйирот дар сиёсат аз он дарак медод, ки Раҳмон Набиев натавонист манфиатҳои нерӯҳои сиёсиро ба таври баробар таъмин кунад. Албатта, манзур ин нест, ки барқарор накардани ҳуқуқҳои Ҳизби коммунистии Тоҷикистон маънои таъмини манфиатҳоро дошт, балки манзур шеваи кор, ҳалли решаии масъала аст, ки раисҷумҳури тозаинтихобшуда ба он даст наёфт. Яъне бидуни муросо бо нерӯҳои мухолиф ҳуқуқҳои ҲК  барқарор шуданд ва ин маънои онро дошт, ки вазъи сиёсӣ ба ҳолати қабл аз сентябри соли 1991 бармегардад.

Юрий Куйдин
21 декабря 1991 года. Президент Республики Таджикистан Рахмон Набиев

Бинобар ин дар натиҷаи 40 рӯзи фаъолияти раисҷумҳури Тоҷикистон аллакай сиёсати пешгирифтаи ӯ ба мухолифат дучор шуд. 12 январ дар шаҳри Душанбе аввалин бор дар соли 1992 тазоҳурот баргузор гашт, ки муътаризон иқдомоти раисҷумҳурро дар робита ба таъйини “раисони кумиҷроия, ғасби садо ва симо, эҳёи Ҳизби коммунист, кӯшиши ҳифз намудани сохтори куҳнаи идорӣ ва ғайра” (Бӯрӣ Карим, “Фарёди солҳо”, саҳ.384) нодуруст унвон  карданд.

Карим Абдулов, ки мегӯяд, дар ташкили ин тазоҳурот Ҳизби демократи Тоҷикистон даст дошт, талаби муътаризинро ба ин гуна ба қалам додааст: “Имрӯзҳо дар Тоҷикистон ба тамоми маънӣ диктотура, қувваҳое, ки мехоҳанд режими тоталитариро аз нав зинда гардонанд, зуҳур карда истодаанд. Маҳдуд кардани фаъолияти сиёсии гурӯҳҳои сиёсӣ ва шаҳрвандон, ҳаққу ҳуқуқи онҳо, таъқиби нерӯҳои демократӣ дар Қумсангир, Қӯрғонтеппа, Ванҷ, Файзобод, Фархор, Зафаробод, Ғончӣ, Хоруғ ва ғайра ба тасарруфи раисҷумҳур даровардани Кумитаи радио ва телевизион, рӯирост ва аҳдшиканона вайрон намудани шартномаи 6 октябр, қонуншиканиҳо дар рӯзи 23 сенятбр ва дар маъракаи интихоби раисҷумҳур, аз рӯйи садоқати шахсӣ ва манфиати гурӯҳӣ таъйин кардани роҳбарон ин кори ошкори нерӯҳои оппозитсионӣ ва ғайраю ҳоказо гувоҳи равшан мебошанд” (Карим Абдулов, “Роҳи беҳбуд”, саҳ. 76).

Боло бурдани ҳадди ақали маош (340 сӯм буд), бекор кардани қарори Шӯрои Олӣ дар бораи таъйини руасои навоҳӣ аз ҷониби раисҷумҳур, истеъфои Атахон Сайфуллоев, раиси Кумитаи садо ва симо ва истеъфои Нуруллоҳ Ҳувайдуллоев, додситони кул, изҳори нобоварӣ ба С. Шаропов, додситони шаҳри Душанбе аз дигар талаботи онҳо буд. Қисме аз ин талаботи мардумро мудири котиботи Раҳмон Набиев ҷолиби диққату қобили баррасӣ, вале қисми дигарро ғайриқонунию муғризона гуфтааст. Зимнан котиботи раёсатҷумҳур бо овардани далоиле талаботи муътаризинро рад кардааст.

Р. Набиев: Сафаралӣ бачаҳои Кӯлобро гаранг кард

Сангинтарин рӯзҳои раёсатҷумҳурии Раҳмон Набиев баъди Наврӯзи соли 1992 оғоз шуданд. Ин воқеот, ахиран мунҷар ба аз сари қудрат рафтани иддае аз ҳомиёни Раҳмон Набиев дар солҳои 1990-1991 шуд. Агар онҳо дар соли 1992 ба мисли солҳои 1990-1991 Раҳмон Набиевро дастгирӣ мекарданд, на танҳо ӯ сари қудрат боқӣ мемонд, балки шояд Тоҷикистон ҳам ба гирдоби ҷанги 5-сола намепечид.

Дуруст аст, ки муҳокимаи Муҳаммадаёз Навҷувонов, вазири вақти умури дохилиро дар парлумон муҳаққиқон дар аксар маврид оғози нооромиҳо дар Тоҷикистон унвон мекунанд. 26-уми марти соли 1992 қисме аз ҳамшаҳриҳои вазири вақти умури дохилӣ ба манзури ҳимоят аз ӯ ба майдон омаданд, вале вақте нерӯҳои мухолифи вақт, ҲНИТ, ҲДТ, созмонҳои “Растохез” ба онҳо пайвастанду норизоиятии худро аз рафтори Сафаралӣ Кенҷаев нисбат ба Навҷувонов ва ҳарфҳои аввалӣ дар ин иҷлос иброз карданд, кор аз кор гузашт. Агар ба баррасии воқеоти он шабу рӯз, аллахусус ҷараёни тазоҳуроту баҳсҳо дар атрофи талабҳои мухолифин пардозем, матлаб тӯлонӣ хоҳад шуд. Барои ҳамин бо овардани як нукта дар ин  маврид иктифо мекунем.

Атобеки Амирбек, раиси “Лаъли Бадахшон” тайи як суҳбаташ бо банда дар соли 2012 гуфта буд, ки “аз аввал то охири гирдиҳамоиҳо агар Сафаралӣ Кенҷаев ақаллан як маротиба назди мардум баромада мегуфт, ки «ман ҳамон вақт дар телевизион нодуруст баромад кардам, мебахшед», ҷараёни гирдиҳамоӣ дигар мешуд. Аммо Сафаралӣ Кенҷаев на он ки чунин накард, балки гуфт, “ман аз сари мансаб меравам, вале аз мардум узр намехоҳам”.

Хулоса, мавзеъгирии Сафаралӣ Кенҷаев мунҷар ба он шуд, ки муътазирон муваффақ бо тавофуқ бо ҳукумат шаванд ва Сафаралӣ Кенҷаев, раиси вақти Шӯрои Олӣ, нафаре, ки дар соли 1990 дубора Раҳмон Набиевро ба парлумон баргардонда буд, истеъфо дод. Истеъфои ӯро иҷлосияи 13-уми Шӯрои Олӣ дар таърихи 22-юми апрели соли 1992 қабул кард.

Сафаралӣ Кенҷаев дар рӯзҳои аввали гирдиҳамоӣ намехост истеъфо бидиҳад. Ӯ дар ёддоштҳояш менависад, ки истеъфояш  ба хотири гаравгон гирифтани 17 нафар вакили парлумон ва муовинони сарварзир буд. Вале ӯ бо вуҷуди ин ки баъд аз истеъфояш аз раисии парлумон раиси КАМ таъйин шуд, ором нагирифт, балки ба муборизааш барои баргаштан ба мансаб идома дод. Як рӯз баъд аз истеъфои С. Кенҷаев дар майдони Ленини шаҳри Кӯлоб гирдиҳамоии ҷонибдорони раиси Шӯрои Олӣ оғоз ёфт.

Ду рӯз баъд ин издиҳоми муътаризон ба Душанбе расид. Онҳоро Сафаралӣ Кенҷаев ва Нарзулло Дӯстов пешвоз гирифтанд. “Сафаралӣ бачаҳои Кӯлобро гаранг кард. Онҳоро ба Душанбе овард. Ман аз вай ин хел умед надоштам. Ту ӯро насиҳат накардӣ, Аслиддин. Ман ба вай бовар карда, мансаб дода будам. Раиси Кумитаи бехатарӣ шуда буд. Акбар ҳам ин рафторро дастгирӣ кард. Пас чаро онҳо ба Кӯлоб сим зада, мардумро ҷамъ кардаанд?»,-менависад Аслиддин Соҳибназаров бо ёдоварӣ аз суҳбаташ бо Р. Набиев. Вале Нарзуллоҳ Дӯстов менависад, ки омадани мардуми Кӯлоб ба Душанбе бо Раҳмон Набиев маслиҳат шуда буд, ҳарчанд ба қавли Дӯстов, худи ӯ розӣ набуд, ки мардуми Кӯлоб барои тазоҳурот ба Душанбе биёянд. “Раҳмон Набиев гуфт, ки роҳбарони Кӯлоб ба ӯ телефон кардаанду аз ҳама тафсилоти омадани гирдиҳамомадгони Кӯлоб огаҳ аст. Шумо ба ин масъала кордор набошед... охир, аз нозукиҳои вазъияти ин ҷо (Душанбе-Т.С.) хабар доред-ку” (Нарзулло Дӯстов, “Захм бар ҷисми Ватан”, саҳ. 214).

идома дорад...

1803
Барчаспҳо:
таърих, Раисҷумҳур, Раҳмон Набиев, Тоҷикистон
Солдаты армии США в районе Тирзае в провинции Ховст, Афганистан, архивное фото

Толибони Амрикогар: ҳадафҳои онҳо чӣ гунаанд?

60
(Таҷдидшуда 15:57 13.07.2020)
Як қатор рӯзноманигорон, сиёсатмадорон ва агентҳои иктишофии Амрико Маскавро дар маблағгузории ҳамла ба сарбозони эътилофи ғарбӣ дар Афғонистон айбдор карданд

ДУШАНБЕ, 9 июл — Sputnik. Ин метавонад аз доираи муносибатҳои Русияву Амрико боло равад ва вазъро дар Афғонистон аллакай мураккабтар гардонад.

Эҳтимол боз ҳам?

"Толибон", ки дар ИМА паҳн шуда истодааст (ҷанҷоли марбут ба маълумоте, ки GRU Русия ба толибон барои куштани шаҳрвандони амрикоӣ подош додааст), якчанд мавзӯъро баррасӣ мекунад. 

Аввалан, муносибатҳои Русияву Амрико. Ва ин ҳам аз он нест, ки бо сабаби "Ҳейли Like" -и навбатӣ (ва шумо дигар гуфта наметавонед, зеро тамоми ҳикояҳо ба овозаҳои тасдиқнашуда асос ёфтааст), сиёсатмадорони амрикоӣ ҷорӣ кардани таҳримҳои нав алайҳи Федератсияи Русияро талаб мекунанд.

Ва ҳатто чунин нест, ки касе намехоҳад таърихро бифаҳмад ва эътимодбахш будани онро собит кунад. Далел ин аст, ки достони Толибангеит далели дигаре буд, ки шарҳи он аст, ки чаро Маскав ва Вошингтон ба мувофиқа расиданд ва созишро дар масъалаҳои ҷаҳонӣ ва минтақавӣ ба даст оварданд.

Чӣ гуна шумо метавонед бо шарики худ як муколамаи ҷиддӣ дошта бошед, вақте ки ӯ дар асоси навиштаҷот дар девор таҳримот ва заҳролудшавиро сар мекунад, вагарна ба созиш ва имтиёзҳо розӣ шудан мумкин аст (вагарна New York Times мақолаи худро дар бораи Толибангеит, ба монанди навсозии он, номидан мумкин нест). раванди гуфтушунид бо "кишвар - қотили шаҳрвандони Амрико"? 

Тааҷҷубовар нест, ки муовини вазири корҳои хориҷии Федератсияи Русия Сергей Рябков гуфт, ки Маскав дигар Вашингтонро шарики гуфтушунид намедиҳад ва эътимоди худро ба ҳайси шарике гум кардааст. Дипломат умедвор аст, ки ин эътимодро тавассути қадамҳои хурд барқарор кунад, аммо дар робита ба шикори агентҳои Русия дар Иёлоти Муттаҳида, иҷрои ин амалҳо қариб ки номумкин аст. Агар онҳо аз номи Маскав яктарафа нагарданд, аммо пас ин имтиёз аст.

Мавзӯи дуввум интихоботи президентии ИМА аст. Демократҳо барои исботи заифи Трамп ё ҳатто беҳтараш - тарс аз Владимир Путин, Толибонро истифода мекунанд. Бале, генералҳои хеле соҳибэҳтиром, аз ҷумла онҳое, ки дар Пентагон буданд, мегӯянд, ки маълумот дар бораи "мукофотҳои Русия" барои "миқёси амрикоӣ" исбот нашуда буд ва барои посух ба Маскав ҳеҷ вокуниши ҷиддӣ талаб накард.

Аммо, демократҳо аллакай ин масъаларо ба сипари интихоботӣ гирифтанд, эълон карданд, ки Президенти ИМА дар нақши Фармондеҳи Олӣ нақши муҳим мебозад ва ҳаёти низомиёни ИМА дар хориҷа ҳифз шавад. Ба ақидаи онҳо, Трамп (ки гӯё дар бораи "мукофотҳои Русия" дар баҳор иттилоот гирифтааст) бояд фавран ба Путин бо тамоми қудрати Амрико посух диҳад - ва азбаски вай ин корро накардааст, худаш бояд дар назди интихобкунандагон дар тирамоҳ ҷавоб диҳад.

Таъсир

Доналд Трамп бо Толибон * созишномае баст, ки тибқи он амрикоиҳо тадриҷан Афғонистонро тарк мекунанд (мӯҳлати хуруҷи онҳо моҳи майи соли 2021 аст) ва Толибон дар навбати худ намуди зоҳириро таъмин мекунанд, ки давлатҳо бо ғалаба тарк кардаанд. Яъне, онҳо сарбозони амрикоиро тир намезананд, бо мақомоти расмии Кобул оид ба оштӣ гуфтушунидҳои номиналӣ анҷом медиҳанд ва ӯҳдадор мешаванд, ки қаламрави худро барои амалҳои зидди амрикоӣ надиҳанд. Аммо, ин аҳд дар Иёлоти Муттаҳида мухолифони зиёд дорад. 

Ин афсарони CIA (ки борҳо дар иштирок дар содироти ҳероини афғонӣ аз Косово ба Аврупо айбдор карда шудаанд) ва глобалистҳое, ки намехоҳанд Афғонистонро тарк кунанд (тарафдорони нигоҳ доштани бартарияти Амрико тавассути ҳузур дар тамоми қисмҳои муҳими ҷаҳон) ва баъзе намояндагони ҳизби демократӣ (омодаанд ба омода кардани ҳаёти сарбозони амрикоӣ, то ки пеш аз интихобот Трамп медали "Барои хотима бахшидани ҷанги Афғонистон" -ро дар сандуқи худ овехта натавонад).

Ҳоло ҳамаи онҳо муттаҳид шудаанд, ки Толибонро ҳамчун асос барои вайрон кардани шартнома истифода набаранд, музокироти минбаъдаро бо Толибон ва нигоҳ доштани ҳузури низомии ИМА дар Афғонистон таъмин кунанд. 

Бо назардошти он, ки худи мақомоти Афғонистон ба ин манфиатдоранд (онҳо намехоҳанд, ки пас аз интихоботи моҳи ноябр сарнагун карда шаванд ва нобуд карда шаванд ва ин хеле эҳтимол аст), онҳо метавонанд ба ҳаводорони амрикоӣ бо баъзе "далелҳо ё далелҳо" -и гӯё байни русҳо ва шаҳодатномаҳо пешниҳод кунанд Толибон.

Ва агар муомилаи байни амрикоиҳо ва толибон ниҳоят вайрон шавад, пас ҳама кори пурмаҳсули дипломатии Маскав ва ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ барои сохтани нақшаи кор бо мақомоти ояндаи Афғонистон, ба эътидол овардани вазъ дар ин ҷумҳурӣ хоҳад буд.

Идомаи ҷанг боиси радикалии минбаъдаи муқовимати Афғонистон ва тақвияти давлати исломӣ * ва дигар сохторҳои радикалӣ дар Афғонистон хоҳад буд (ки Толибон омодаанд на барои ҳаёт, балки барои марг мубориза баранд).

60
Барчаспҳо:
ҷанг, Толибон, ИМА, Русия

Русия як "қотили комил"-и системаи ҷангӣ сохт

40
(Таҷдидшуда 14:45 13.07.2020)
Русия бомуваффақият зарбазанҳоҳо ва мошинҳои зиреҳпуши сунъӣ ва инчунин воситаҳои дарозмуддати нобуд кардани системаҳои баландпояи ҷангӣ ва роботҳои душмани эҳтимолиро бомуваффақият озмоиш кард

ДУШАНБЕ, 7 июл – Sputnik. Манбаъҳо дар маҷмааи ҳарбӣ-саноатии Федератсияи Русия хабар доданд: масофаи кафолати ҳадафи нобудшавии мақсадноки силоҳи электромагнитии Русия ба 10 километр расидааст. 

Ин чунин маъно дорад, ки дар хати биниш, ҳавопаймоҳои баландтехнологӣ ва зеризаминии душман фавран ба сӯзонидани ҷузъҳои назоратӣ ва импулси электромагнитӣ метавонанд ба гилеми металлҳои шикастапора табдил ёбанд. Тирандозии хомӯш як милис сония давом мекунад, на оташ, дуд ва на бозгашт. Муайян кардани минтақаи мавқеи таппончаи EM бо таҳқиқи стандартии радарӣ ё моҳвора ғайриимкон аст.

Пештар масофаи таппончаи EM ба се километр расида буд. Озмоиши саҳроии як навъи яроқ аз соли 2015 инҷониб идома дорад, силоҳҳо бомбаҳои бомбаҳоро дар ҳаво ва дастгоҳҳои мухталиф дар замин бомуваффақият месӯзонанд. Муҳофизати электроникаи ҷангии Русия аз таъсири "оташи дӯстона" -и таппончаи EM таъмин карда шудааст. 

Ҳамин тариқ, мутахассисони холдинги "Росэлектроника" қаблан нахи ферритро сохтанд, ки метавонад дастгоҳҳои электронии мошинҳои муосири зиреҳпӯш, системаҳои зиддимушакӣ ва ҳавопаймоҳоро аз таъсири ҷанги электронии душман муҳофизат кунад.

Вақти қабули яроқи нави EM барои яроқ нишон дода нашудааст ва Русия ба ин наздик аст, муваффақият аст. Имрӯзҳо, прототипҳо қодиранд самолёту ҳавопаймоҳо, чархболҳо ва мушакҳои киштии душманро дар масофаи хеле дур бубинанд. Ҳамчун воситаи муҳофизати ҳавоӣ навъи рекорд гузошта шуд - он ҳадафи омӯзиши ҳавоӣ дар масофаи 10 километрро "сӯзонд".

Агар масофаро ба 20 километр расонед, пас ҳавопаймоҳои ҳозиразамони ҷангӣ (баландӣ) ба категорияи ҳадафҳо дохил мешаванд. Ман боварӣ дорам, ки дастовардҳои нави саноати дифоъи Русия дар ин соҳа дер давом нахоҳанд кард. Силоҳҳои электронӣ бар принсипҳои нави ҷисмонӣ аллакай артиши Русия истифода мешавад, чанде қабл Sputnik дар бораи мошини тозакунандаи дурдаст сухан ронд.

Силоҳ барои сафи пеши

Яроқ дар асоси технологияи радиатсионии электромагнитӣ ба системаи ҷанги электронӣ наздик аст (EW). Ба ҷои таппонча ва металл, таппончаи EM-и Русия энергияи басомади радиатсионӣ истифода мекунад. Радиатсияи вайроншудаи электромагнитӣ бо суръати нур паҳн мешавад. Хароҷоти калони нерӯи барқ ​​барои як тир боқӣ мемонад, аммо технология доимо такмил меёбад. 

Дар оянда, таппончаи EM метавонад ба drones муборизи вазнин 6, таҷҳизоти заминӣ ва киштиҳои баҳрӣ асос ёбад. Агар як рӯз ҳавопаймоҳо ва чархболҳо, дронҳо, мушакҳои киштиӣ, танкҳо ва дигар мошинҳои зиреҳи душман бидуни ягон сабаб нопадид шаванд, пас онҳо дар мадди назари технологияҳои ҷанги нав қарор мегиранд.

Як таппончаи EM як силоҳи марговар ҳисобида мешавад - он электроникаро вайрон мекунад, аммо қувваи кориро нигоҳ медорад. Шакли радиатсияи электромагнитӣ ба саломатии инсон зараровар аст, метавонад ба системаи асаб, иммунитет ва дигар системаҳои бадан таъсир расонад. Бо вуҷуди ин, агар импульси EM микросхемаро «фурӯзон» кунад ва муҳаррики ҳавопаймои парвозшударо боздорад, пилот нобуд мешавад - катапулт кор намекунад.

Силоҳҳои электромагнитӣ - як қатор асбобҳое, ки барои кор дар бахшҳои мушаххас таъин шудаанд. Ҳамчун алтернатива ба таппонча дар артиллерияи классикӣ (таппончаи вагон) майдони магнитиро метавон дод, ки суръати аввалро ба сӯи снарядҳо фароҳам оварад. 

Дар Русия, системаҳои ҷанги электронӣ, бомбаҳои электромагнитие, ки қодиранд ҳама радио ва таҷҳизоти электронии душманро дар доираи 4 км хомӯш кунанд, яъне қувваҳои бидуни алоқа ва назоратро тарк карда, воҳидҳоро ба издиҳоми муташаккил табдил диҳанд. EM-gun - як ҷузъи нави баландтехнологии ғалаба.

Ҷолиб аст, ки идеяи таппончаи электромагнитӣ ҳамзамон дар Русия ва Фаронса дар давраи Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ ба вуҷуд омадааст. Он ба асарҳои пажӯҳишгари олмон Иоганн Карл Фридрих Гаусс, муаллифи назарияи электромагнетизм асос ёфтааст. Ин ғоя вақти худро сарфи назар кард ва истифодаи амалии таҷҳизоти низомиро наёфт: модели фаронсавӣ як гилеми 50 граммро ба суръати 200 м / с пароканда кард ва ба таври расмӣ ба артиллерияи маъмулӣ гум шуд.

Лоиҳаи русии таппончаи "магнитӣ-фугал" дар расмҳо боқӣ монд. Эҳёи ғояҳои силоҳи электромагнитӣ дар ибтидои асри 21 пайдо шуд: дар соли 2011, Раилгун Арсимович дар лабораторияи филиали Шатурскийи Институти муштараки ҳарорати баланди Академияи илмҳои Русия бомуваффақият озмоиш карда шуд. Туфангчаи электромагнитӣ снарядҳои хеле хурдро парронданд, аммо ин «нахудҳо» бо суръатбахшии электромагнитӣ плазмаро ба плитаҳои пӯлод дар роҳи худ табдил доданд. Панҷ сол пас, коршиносони рус материяро ба суръати аввалини кайҳонӣ пароканда карданд ва то имрӯз роҳи дарозеро тай карданд. 

Лоиҳаҳои силоҳи электромагнитӣ Иёлоти Муттаҳида, Исроил, Туркия, Фаронса, Чин мебошанд. Ва то ҳол ҳеҷ кадоме аз ин кишварҳо ба масофаи даҳ километри "оташи басомади баланд" расидааст.

Масалан, Нерӯи баҳрии ИМА тобистони гузашта як таппончаи вагониро бо суръати парвози тақрибан 2041 м / с озмоиш кард. Дар хотир доред, ки ин лавозимоти ҷадиди давлатӣ (на импулси электромагнитӣ) ҳанӯз ҳам аз суръати ҳадди ниҳоии артиллерияи хокаи муосир 2500 м / с зиёд набуд. Барои ҷангҳои оянда, суръатбахшӣ ба таври равшан нокифоя аст.

Роҳи оҳанин як навъи таппончаи электромагнитӣ мебошад, ки унсурҳои асосии онҳо манбаи барқ, таҷҳизоти гузариш ва ду релси барқӣ ба дарозии аз як то панҷ метр мебошанд. Таркиш дар вақти истифодаи шиддати баланд аз ҳисоби таъсири мутақобилаи энергияи плазма (сӯзонидани вуруди махсус) ва майдони электромагнитӣ ба амал меояд. 

Амрикоиҳо аз аввали солҳои 2000-ум як таппончаи вагонҳои 475 мм (аз ҷониби General Atomics and BAE Systems) озмоиш карда шуданд, аммо муваффақият маълум нест. Як ҷилди вазнаш 23 кг, бо суръати тақрибан 2200 м / с парвоз карда, метавонад зарари калон расонад. Маълум нест, ки ӯ ба куҷо ва чӣ қадар парвоз мекунад.

Тақдири фаромӯшнашавандаи таппончаи мусаллаҳ дар Флоти ҳарбии ИМА. Ба туфайли захираи даҳҳо аксҳоро ва истеъмоли азими энергия, онҳо идеяи ҷойгир кардани онро ба нобудкунандаи пешрафтаи амрикоӣ Zumwalt партофтанд. Киштӣ наметавонад қурбонии силоҳҳои худ бошад ва истифодаи таппончаи EM маънои онро дошт, ки қариб тамоми электроникаи нобудкунанда, аз ҷумла системаҳои дифои ҳавоӣ хомӯш карда шаванд.

Мутахассисони Донишкадаи баҳрии Иёлоти Муттаҳида дар ниҳоят истифодаи экстремисти дараҷаи Зумвалтро ҳамчун киштиҳои фармондеҳӣ пешниҳод карданд. Таҳқиқот идома дорад.

40
Здание Счетной палаты Таджикистана

27 ширкату корхона аз Палатаи ҳисоб “халос” шуданд шарҳи мақомот

0
 Ҳудуди 27 ширкат дар пайи мораторий аз феҳристи санҷишҳои Палатаи ҳисоби Тоҷикистон хориҷ карда шудаанд

 ДУШАНБЕ, 16 июл — Sputnik. Қарахон Чиллазода, раиси Палатаи ҳисоб, зимни як нишасти матбуотӣ ба хабарнигорон гуфт, дар пайи судури як фармони Президенти Тоҷикистон ин ширкату корхонаҳо аз нақшаи санҷишҳо хориҷ карда шуданд.

“Инҳо ширкатҳое ҳастанд, ки бо истеҳсолот машғул ҳастанд ва аз нақшаи корхонаву ширкатҳое, ки бояд соли 2020 аз сӯи Палатаи ҳисоб санҷида мешуданд, ҳазф гардиданд”, - гуфт Қарахон Чиллазода.

Бино ба иттилои Палатаи ҳисоби Тоҷикистон, ин корхонаву ширкатҳо, аз ҷумла “Ангишти Исфара”, “Шахтаи Фон Яғноб”, “Зиддӣ”, “Шӯробод”, “Камаробод”, “Назарайлоқ”, КВД “Сементи тоҷик”, КВД “Нури Ховар”, “Чароғ”, “Грант”, Корхонаи муштараки Тоҷикистону Канада “Апрелевка”, Корхонаи муштараки Тоҷикистону Чин “Зарафшон”, Ширкати куҳии саноатии Тоҷикистону Хитой ва ғайра мебошанд.

15 январи соли 2019 Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Тоҷикистон фармонеро ба имзо расонд, ки бино ба он, ба ҳама намуди санҷишҳои фаъолияти субъектҳои соҳибкорӣ дар соҳаҳои истеҳсолии кишвар то 1 январи соли 2021 ба хотири дастгирии давлатии соҳибкорӣ, ташкили ҷойҳои кории нав, таҳкими иқтидори саноатию содиротии ҷумҳурӣ, кам намудани санҷишҳо ва фароҳам овардани фазои мусоид барои соҳибкориву сармоягузорӣ мораторий эълон карда шуд.

Палатаи ҳисоб гуфт, барои хунукназарӣ чанд мансабдори давлатиро ҷазо доданд

Дар пайи ин фармон мақомоти санҷишу назорат ва ҳифзи ҳуқуқ, аз ҷумла Прокуратураи генералӣ, Палатаи ҳисоб, Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсия, Бонки миллӣ ва мақомоти андозу гумрук дар ин муддат ҳаққи санҷишро нахоҳанд дошт.

0