Бывший президент Таджикистана Рахмон Набиев

Майрам ҳамсари Раҳмон Набиев: шавҳарам зери таҳдид аризаи истеъфояшро навишт

3561
(Таҷдидшуда 14:06 09.09.2019)
Рӯзи 7-уми сентябри соли 1992 дар майдони ҳавоии шаҳри Душанбе як гурӯҳи силоҳбадастон Раҳмон Набиевро маҷбур сохтанд аз мансаби президентиаш истеъфо диҳад. Раҳмон Набиев баъди ин ҳодиса дар фурӯдгоҳ дигарба сиёсат барнагашт

ДУШАНБЕ, 7 сен — Sputnik. Талабшоҳи Салом. Моҳи апрели соли 2013 Акбаршоҳ Искандаров дар яке аз дидорҳо дар маҳфили “Гуфтугӯи тамаддунҳо” бо таъйиди хароб шудани вазъи Душанбе ва адами шароити кофӣ барои баррасии вазъи кишвар дар он шабу рӯз гуфта буд, бо назардошти ин гуна вазъ тасмим гирифта шуд, то ҷаласае барои баррасии вазъи кишвар дар яке аз манотиқи амн баргурзор гардад.

Истеъфои аввал

Дар пайи чунин тасмим Хуҷанд, маркази вилояти Ленинобод макони баргузории иҷлосия интихоб шуд. Ба ҳамин хотир бояд раисҷумҳуру мушовиронаш, аъзои Раёсати Шӯрои Олӣ ва Раёсати Шӯрои Вузаро Хуҷанд мерафтанд. 

Ба қавли Акбаршоҳ Искандаров, масъалаи асосии ин ҷаласа пайдо кардани ноиби раисҷумҳур ва ҷоннок кардани фаъолияти раисҷумҳур будааст. 23 сол пас аз истеъфои раисҷумҳур Акбаршоҳ Искадаров дар мусоҳиба ба бахши тоҷикии хабаргузории “Спутник” дар ин бора гуфт: “Ҳоло маслиҳат набуд, ки кай меравем, соати чанд меравем. Аз аъзои Президиуми Шӯрои Олӣ Виктор Приписнов гуфт, “намеравам”, Тураҷонзода гуфт, “намеравам”. Боз чанд тани дигар аз рафтан худдорӣ варзиданд. Ман дигар маҷбур шудам, ки сабаби рафтанамонро ошкор кунам. Бархеҳо маслиҳат доданд, ки ҳамин ҷо корро ҳал кунем. Гуфтам, аллакай маслиҳат шуд, он ҷо омодагӣ рафта истодааст. Хешу табори наздикаш он ҷо аст. Хулоса, суҳбатҳо тӯлонӣ шуд. Баҳсҳо ҳам шуд”. “Тахминан соатҳои 14:30 ба майдони ҳавоӣ омадам... Ба хонаи депутатҳо ворид шудан баробар ман рӯйи фарш шахсеро, ки пойи тирхӯрдаашро докабанд мекард, дидам. Р. Набиевро ҳангоми ба тарафи тайёра раҳсипор гардиданаш дастгир карда будаанд” (Ҳикматуллоҳ Насриддинов, “Тарикиш”, саҳ. 176).

Муътаризони рӯзи 28 август бо сардории мулло Абдуғаффор, имомхатиби маҷиди ҷанубии пойтахт ва Исмат Ҳабибуллоев, маъруф ба Исмати Авулӣ, дигаре аз саркардагони гирдиҳамоии 28-уми август мехостанд зери мили автомат раисҷумҳурро ба истеъфо водор кунанд. Дар чунин ҳол, ба навиштаи Ҳ. Насриддинов, Шаҳоб Шарифов, раиси КАД ду маротиба ба М. Навҷувонов, вазири умури дохилии вақт занг задааст, ки бо истифода аз нерӯҳои вазорат раисҷумҳурро кумак кунад. Аммо ба қавли ӯ, ҳар боре ки нерӯҳои пулис меомаданд, бо нерӯҳои мухолифин мулҳақ мешуданд.  Ин манзараро Акбаршоҳ Искандаров дар суҳбат бо “Спутник” чунин нақл кардааст: “Ба вазири ВКД телефон кардам. Баъди 5 ё 7 дақиқа 2 БТР ба фурудгоҳ омад.

Вақте ин БТР-ҳо омаданду бо онҳое, ки моро дар муҳосира гирифта буданд, оғӯшкашӣ карданд, мо ба хулоса расидем, ки тамом, дигар аз дасти мо ҳич чиз намеояд”. Баъди ин гуна “кумакҳо” ба раисҷумҳур Шаҳоб Шарифов бо Двизияи 201 тамос мегираду нерӯҳои ин фирқа ба фурудгоҳ меоянд. Вале ба навиштаи Ҳикматуллоҳ Насриддинов, афсарони Дивизияи 201-ум ба мисли ин ки аз асли воқеа бохабар бошанд, изҳор доштанд, ки ба қазияи раисҷумҳуру мухолифон дахолат нахоҳанд кард.

Вақте кор ба ин ҳад мерасад, Раҳмон Набиев пешниҳод менамояд, ки ба бӯстонсарои ҳукумат баргарданд, дар он ҷо истеъфояшро эълом намояд. Вале мулло Абдуғаффор ва Исмати Авулӣ ба ин пешниҳод розӣ нашуда, баръакс иброз доштанд, ки агар раисҷумҳур дар фурудгоҳ истеъфо надиҳад, касе аз хонаи вакилон зинда берун намебарояд.

Дар ин ҳол Раҳмон Набиев баҳона пеш овард, ки ин ҷо коғазу қалам нест. “Дар як дақиқа коғазу қалам ва ҳатто камераҳои телевизион омода гаштанд. Вазири адлия Файзуллоҳ Абдуллоев, ки барои парвоз кардан ба Хуҷанд омада буд..., дар ҳолати ногувор монда, роҳҳои қонунии ба истеъфо баромадани раиси ҷумҳуриро фаҳмонд. Аризаи истеъфо тайёр ва имзо шуд. Набиев ба воситаи телевизион низ ба мардум муроҷиат кард. Ҳамон лаҳза аризаи истеъфои Раҳмон Набиев дар миёни силоҳбадастон хонда шуд ва онҳо пароканда шуданд” (Ҳикматуллоҳ Насриддинов, “Таркиш”, саҳ. 178-179).

Акбаршоҳ Искандаров дар мусоҳибаи фавқуззикр бо “Спутник” идомаи қазияро чунин ҳикоят кардааст: “Баъди чанд лаҳза Набиев дигар аз лоилоҷӣ аризаи истеъфояшро аз мақоми раисҷумҳурӣ имзо кард. Аз фурудгоҳ баргаштем ба бӯстонсарои ҳукуматӣ. Аз ман хоҳиш кард, ки “як қарор бароред, имтиёзҳои маро дуруст кунед”. Ҳамроҳи ҳуқуқдонҳо маслиҳат кардем, ки як соат аз байн гузашт. Дубора хостам назди Набиев равам, ки гуфтанд, вай аллакай сарҳади Узбакистонро гузашта рафт…”.

Истеъфои Набиев тарроҳӣ шуда буд?

Бояд гуфт, 7-уми сентябр Раҳмон Набиев истеъфо дод, аммо то ҳанӯз андешаҳои мухталифе дар робита ба қазияи истеъфои аввали раисҷумҳури дуюми Тоҷикистон боқӣ мондаанд. Тавре дар боло зикр гашт, раиси вақти Шӯрои Олӣ зикр мекунад, ки Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷонзода эълом дошт, ки ба Хуҷанд намеравад. Ба гуфтаи Ҳ. Насриддиов бошад, Ҳ. А. Тӯраҷонзода дар ҷаласае, ки тасмими ба Хуҷанд рафтан гирифта мешуд, гуфтааст, ба ҳеҷ куҷо нахоҳад рафт, зеро имкони ҳалли тамоми масъалаҳо дар пойтахт вуҷуд дорад. “Акбари Тӯраҷонзода медонист, ки аллакай ҷаҳор атрофи майдони ҳавоӣ аз ҷониби сарбозони оппозитсия печонида гирифта шудааст. Ва боз оқибати бозиҳои сиёсӣ ба чӣ анҷом меёбад, медонист”, - менависад Ҳ. Насриддинов дар хотироташ.

Дар ҳоле ки Ҳикматуллоҳ Насриддинов нисбат ба Хуҷанд нарафтани Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷозонда ба чашми шубҳа менигарад, Майрам Набиева, ҳамсари Раҳмон Набиев зоҳиран ҳатто нисбат ба мавзеъгириҳои Акбаршоҳ Искандаров дар сентябри соли 1992 низ шак дорад. Бинобар ин Майрам Набиева дар суҳбат бо “Азия плюс” 20-уми апрели соли 2015 гуфтааст: “Замоне ки ҳанӯз Раҳмон Набиев дар утоқи корияш ҳузур дошт, ӯро Акбаршоҳ Искандаров занг зада гуфт, ки ҳамаи вакилони мардумӣ аллакай ҷамъ шудаанд ва танҳо мунтазири раисҷумҳур мебошанд. Вақте ҳамсарам ба фурудгоҳ мерасад, аз он ки ҳеҷ як вакилро он ҷо намебинад, ҳайрон мешавад.

Ба пешвози ӯ як зан, оператори толори парвоз берун баромада мегӯяд, чун маълум шуд, ки Раҳмон Набиев ба фурудгоҳ рафтааст, ҳама ҷамъ шуда рафтанд. Баъд аз чанд дақиқа фурудгоҳ аз тарафи силоҳбадастони мухолифин забт гардид ва зери таҳдид шаҳвари ман аризаи истеъфояшро навишт”.

Аммо Акбаршоҳ Искандаров дар ҳамон мусоҳибааш бо “Спутник” гуфтааст: “Он лаҳзае, ки мо гуфтугӯ доштем, аз фурудгоҳ тамос гирифтанд, ки Набиев омодаи парвоз аст, шуморо мунтазиранд, зудтар бирасед. Ман гуфтам, ки ҳоло аъзои президиумро розӣ накардаам. Бигзор Набиев парвоз кунад, мо ба ҳар қиммате, ки ҳаст, инҳоро розӣ мекунем ва баъдтар мебиёем. Баъди андкае онҳоеро, ки билохира розӣ кардем, дар якҷоягӣ ба фурудгоҳ раҳсипор шудем, ҳамон рӯзи 7 сентябр. Мошинҳои зиёде дар саҳни фурудгоҳ истода буданд. Вақте аз дари фурудгоҳ ворид шудам, дар фарш изи хунро дидам. Набиев дар кунҷе истода буд. Мулло Абдуғаффор дар назадаш буд, чанде аз вазирон ҳам истода буданд. Қабл аз он ки назди Набиев равам, ба КГБ занг задам. Гуфтам, медонед, ки чӣ гап аст дар фурудгоҳ? Раиси КГБ гуфт: чӣ гап аст? Президентро "заложник" гирифтаанд, гуфтам. Раиси КГБ бо тааҷҷуб пурсид, ки чаро моро хабар накардаанд?”.

Ҳикматуллоҳ Насриддинов, ки дар аввали китобаш аз Раҳмон Набиев ба унвони як сарвар дар солҳои 70-уми асри гузашта ситоиш кардаву ба зинаҳои баланди мансаб расиданашро ба ғамхориҳои Р. Набиев нисбат додааст, манзараи истеъфои Набиевро тарзе тасвир мекунад, ки ба нақлҳои Акбаршоҳ Искандаров ҳамхонӣ дорад.

Гузашта аз ин Ҳ. Насриддинов дар китобаш зикр менамояд, ки зимни вуруди ӯ ба хонаи вакилони фурудгоҳ чанд аз аъзои раёсатҳои Шӯрои Олӣ ва Шӯрои Вазирон, аз ҷумла Акбаршоҳ Искандаров, Моёншоҳ Назаршоев, Даврон Ашӯров, Абдуллоҳ Ҳабибов, Азиза Анварова, Усмон Усмонов, Аслиддин Соҳибназаров, Файзуллоҳ Абдуллоев, Тӯхтабой Ғаффоров, Ҳабибуллоҳ Саидмуродов, Шаҳоб Шарифов, Рамазон Мирзоев ва Саъдуллоҳ Хайруллоев ҳузур доштаанд. Вале Раҳмон Набиев дар иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олӣ дар робита ба омодагии сафари раёсатҳои Шӯрои Олӣ ва Шӯрои Вазирон тафсилоти дигар дод. Тафисоли ӯ ба нақли ҳамсараш дар ин робита монанд буд. Марҳум дар иҷлосия иброз дошт, ки ӯро Акбаршоҳ Искандаров гуфтааст, ҳавопаймо соати 11:30 дақиқа парвоз мекунаду ҳамаи ҳайат мунтазири раисҷумҳур мебошанд.

Замоне ки раисҷумҳур ба фурудгоҳ мерасад, касе аз ҳайатро намебинад. Ӯро, ки навбатдори хонаи вакилони фуругоҳ пешвоз гирифта буд, мегӯяд: “Аҷабо, ҳамин ки телефон шуд, ки Шумо сӯйи майдони ҳавоӣ рафтед, онҳо дарҳол ба мошинҳояшон нишаста бозпас рафтанд”. Чун раисҷумҳур, ба нақли худаш, касеро пайдо наменамояд, Шаҳоб Шарифовро аз тариқи телефон супориш медиҳад, ки аъзои ҳайатро пайдо кунад. Аммо раиси КАД баъди 40-50 дақиқа назди раисҷумҳур ҳузур ёфта, мегӯяд, ки касеро пайдо накард. Ба нақли Р. Набиев, беш аз як соат ӯ дар интизори ҳайат дар фурудгоҳ мемонад. Зеро ӯ мегӯяд, танҳо беш аз як соат бо авиаторҳо суҳбат доштааст.

Он ки Раҳмон Набиев дар иҷлосияи 16 гуфт, соати 11:30 ба фурудгоҳ рафтааст, дуруст аст, зеро ба қавли Аслиддин Соҳибназаров, 7-уми сентябр, соати 12 ӯ ба ҷаласаи Раёсати Шӯрои Олӣ рафт ва он ҷо касе аз иштирокдорон суол мекунад, ки раисҷумҳур ҳам ба Хуҷанд мераванд? Дар посух ба ин суол Акбаршоҳ Искандаров мегӯяд, “бале, ӯ моро дар фурудгоҳ интизор аст” (Аслиддин Соҳибназаров, “Субҳи ситоракуш”, китоби дуюм, саҳ. 222).

Идома дорад... 

3561
Участники автопробега в поддержку Дональда Трампа

"Русҳо ин корро карданд": як қудрати ҷаҳонии тоталитарӣ сохта шуд

288
Хабари хушҳолкунанда: Расонаҳои амрикоӣ моро дар ёд доранд, дӯст медоранд ва ба ёд меоранд - ҳатто шадидтар, назар ба соли 2016, замоне ки "ҳистерии русӣ" дар авҷаш қарор дошт.

ДУШАНБЕ, 1 дек – Sputnik, Виктор Мараховский Агентии байналмилалии иттилоотии "Россия сегондя" ба суоли он, ки дар чор соли минбаъда Иёлоти Мутаҳиддаи Амрико барои чӣ моро муҷозот хоҳанд кард, посух пайдо кард.

Ин посух - содда нест, аммо қобили фаҳм аст. Коршиносони оҷонсӣ тафтишоти махсуси худро( бо номи рамзии "Ҳаштпо 3") аз рӯи даҳҳо нашриётҳои номии ИМА, ки дар он дар ним соли ахир номи Русия зикр гардидааст, анҷом доданд.

Натиҷа: акнун маълум аст, ки мӯҳтавои ҳастии мову шумо барои ҳавзаи расонаҳои амрикоӣ (ин маънои онро дорад, ки барои сиёсати амрикоӣ низ) дар чист. Ва нақши мо дар ҷо маълум аст.

Ин маънои онро дорад, ки тақрибан муносибат бо мо маълум аст, ва амалҳоеро, ки дар оянда нисбати Русия анҷом хоҳанд дод, маълум аст.

Хабари хушҳолкунанда: Расонаҳои амрикоӣ моро дар ёд доранд, дӯст медоранд ва ба ёд меоранд - ҳатто шадидтар, назар ба соли 2016, замоне ки "ҳистерии русӣ" дар авҷаш қарор дошт.

Хабари ғамгинкунанда: бо гузашти тақрибан як сол аз баррасии қаблӣ чизе лаънатӣ тағйир накардааст.
Аз 1227 бо интишороти марбута бо Русия аз 1 августи то 15 ноябр имсол - нашрияҳои позитивӣ қариб ба сифр баробар аст.

Интиҳоротҳое, ки метавон нейтралӣ гуфт ("не, русҳо ҳештег дар бораи пирӯзии Трамп сар надоданд", "не, русҳо ба натиҷаҳои интихобот таъсир нарасониданд", "руссҳо дахолаташон ба интихоботро инкор мекунанд"), - 46-тоанд ё чор фоизи тамоми интишоротҳоро ташкил медиҳанд. 

Боқимонда 96 дар сад - ин ҳатто такрор нест, балки гурзандозии кунд ба мухотаби мавриди назар аст: русҳо ба интихобот дахолат мекунанд, русҳо зеҳни шуморо дар шабакаҳои иҷтимоӣ ҳакк мекунанд, русҳо ҷонибдори Трампанд ва фейкро паҳн мекунанд.

Русия боз ба дахолат дар интихоботи Президентии Амрико айбдор мешавад? - навор

Ин чакишкорӣ он қадар касалкунанда ва ноумедкунанда буд, ки ин ҷо маъное ҳам нест: дар куҷое дар ҳуҷраҳои корӣ ва ё дар хонаҳояшон рӯзноманигороне менишастанд, ки чизе барояшон шавқовар набуд, рӯзноманигорон ва муҳаррироне, ки панҷ бор дар як рӯз (ба монанди  CNN — 570 интишорот дар 106 рӯз) даҳон боз мекарданд, то хабар диҳанд:

— Путин орзу мекунад, ки бародараш Трампро дастгирӣ кунад ва ба интихоботи мо дахолат кунад
— Русия кӯшиши ҳакк кардани интихоботи моро идома медиҳад
— Тролҳои Русия ба аудитория таъсир доранд
— Шабакаҳои иҷтимоӣ ба таври бояду шояд амали хакер ва троллҳои Русияро назорат намебаранд
—  Агар ба Трамп овоз диҳӣ, ба дустури арбоби тира Путин овоз медиҳӣ.

Ин албатта бо Русия ягон иртибот надорад ва надошт. Ин ҷузъи  ҳаёти расонаҳои дохилии Иёлоти Муттаҳида - мамлакати оммаҳои ниҳоят сусти илмӣ ва дар айни замон, як давраи доимии интихоботӣ мебошад.

Кишварҳое, ки вазифаи тӯпҳои ВАО ба душманони дохилӣ зарба мезананд, ин аст, ки шунавандагонро доимо бо ҳамон мантраҳо, мантраҳо-пешниҳодҳо даъват кунанд, ки ба интихоботи навбатӣ омада, ба ҳар касе, ки ба шумо лозим аст, овоз диҳед (инро, агар шумо ногаҳон фаромӯш кардед, демократия мегӯянд).

Ду ҳазору бистум ба ин демократияи шадид танҳо як навоварӣ оварданд: платформаҳои иҷтимоии Фейсбук ва Твиттер фазои ВАО-ро таҳти назорати худ ,ба фоидаи номзади демократҳо Ҷо Байден,  гирифтанд.

Яъне:

— қатъ кардани зуҳуроти шуури коллективиро, ки Трампро ҳамчун "мубориз бар зидди мафияи фосидон" ситоиш мекунанд, нишон додани Трамп ҳамчун лӯхтаки Путин ва пуштибони нажодпарастони сафед,

—барои хомӯш кардани худи Трамп ҳар вақте, ки ӯ чизе мегуфт, ки аз ҷониби "коршиносони мустақили ҷалбшудаи шабакаи иҷтимоӣ" ғайривоқеӣ дониста мешуданд (ба ман муяссар шуд, ки маълумотро барои 19 октябр пайдо кунам: Трамп 65 маротиба хомӯш карда шуд, аммо қалъаи воқеӣ бо қариб тамоман қатъ шудани Трамп ҳанӯз дар пеш буд,

— қатъ кардани тафтишоти ҳатто васоити ахбори омма дар бораи он ки чӣ гуна Байден ва оилааш дар Украина ҷудо шуданд (дар инҷо Twitter ва Facebook якҷоя ва хеле муассир сӯҳбат карданд - аксарияти овоздиҳандагони демократ дар бораи саёҳатҳои Байдени хурдӣ, ки онро New York Post тасвир кардааст).

Дарвоқеъ, мо сохтори давлати тоталитарии асри XXI иттилоотиро мушоҳида кардем, ки он ба маънои аслӣ дар пеши назари мо ба охир расид.

Эдвард Сноуден шаҳрванди Русия мешавад - вале мехоҳад "амрикоӣ" бимонад

Қудратҳое, ки соҳибони фазои ВАО ҳамзамон фантомаҳоро тарғиб мекунанд (ба монанди ҳамон дахолати Русия, ки ҳамчун роҳбари Агентии амнияти киберамният ва зерсохтори ИМА Кристофер Кребс рӯзи 5 ноябр изҳор дошт, вуҷуд надошт) ва эътирозҳоро манъ мекунанд ва пас аз афзоиши ҷодугарии дастгирӣ аз демократҳо бо 14 миллион овоз онҳо овози шубҳаҳоро манъ мекунанд ва тарғиб мекунанд - дар ритми ҳамон мантра-пешниҳодҳо - тезиси "не, ҳеҷ гуна қалбакӣ набуд, Трамп дурӯғ мегӯяд, Трампчиён низ дурӯғ мегӯянд".
... Ин ҷо бояд чиро қайд кард.

Мо, албатта, ба ҳеҷ ваҷҳ наметавонем ба амалҳои минбаъдаи маъмурияти ИМА таъсире расонем. Аввалан, азбаски дар Амрико "лоббияи ҷонибдори Русия" вуҷуд надорад ва ҳеҷ гоҳ "лоббияи тарафдори Русия" вуҷуд надошт (ва аз ҷумла, ҳеҷ гоҳ дар байни ҷумҳурихоҳон набуд: сиёсатмадори "русгаро" дар Иёлоти Муттаҳида дарвоқеъ номзади ниҳоии президентӣ аз Ҳизби Демократ Тулси Габбард буд, ки бо баъзе сабабҳо вай моро ба ҷазо даъват накард, ки барои ин ӯро "дороии Русия" меномиданд).

Ва дуввум - ва муҳимтар аз ҳама - мо бояд як чизи оддиро дар хотир дорем: тақрибан даҳ сол аст, ки элитаи ИМА (сиёсӣ, ВАО, новобаста аз он) дар бораи Русия чизе намедонад. Ягон сиёсатмадори амрикоӣ ба кишвари заҳролуди мо сафар намекунад, ҳеҷ кадоме аз онҳо Маскав, Санкт-Петербург, Екатеринбург, Сибир ва Камчаткаро надидааст.

Аммо ин, албатта, дар доираи таваҷҷӯҳи онҳост: ҳамаи душманони асосӣ ҳоло дар дохили миллати худ мутамарказ шудаанд ва маҳз онҳо дар ҷои аввал меҷанганд. Хабари хуш ин аст.

Бо ҳамаи сабабҳои дар боло овардашуда, мо набояд фикр кунем, ки ягон усули махсусан мураккаби мубориза ва ҷазо нисбати кишвари мо татбиқ карда мешавад.

Барои татбиқи амалҳои дақиқ ва мақсаднок ба ягон кишвар, шумо бояд инро бидонед. Ҳар касе, ки дар баъзе тирандозҳо раҳбари сатҳи олиро куштанӣ буд, медонад: бе омӯзиши тӯлонӣ, ин ғайриимкон аст.

Русҳо даҳто доранд, мо танҳо дуто: Амрико дар чӣ аз Русия хело қафо мондааст

Ҳамин тавр: Иёлоти Муттаҳида на танҳо қодир нест, ки Русияро дар ҷои дардоваре бикӯбад (қариб ҳама чизҳое, ки тирборон кардан мумкин аст, аллакай солҳои пеш тирандозӣ шуда буданд). Бадтар мешавад: онҳо наметавонанд ҳатто ба вазифаи расонидани зарар ба мамлакати мо ҳақиқатан диққат диҳанд.
Бо як сабаби оддӣ: дар айни замон, дар он ҷо олигархияи ВАО-сиёсӣ ғолиб омад, ки рақибони дохилии худро душмани асосии худ мешуморад.

Ин маънои онро надорад, ки ба макро-лоиҳаҳои Русия, ба монанди "Ҷараёни шимолии 2", чизе таҳдид намекунад. Аммо ҳеҷ асосе вуҷуд надорад, ки таҳдид афзоиш меёбад.

Албатта, онҳо моро дӯст намедоранд (шояд онҳо ҳатто аз мо нафрат дошта бошанд - барои ягона кишвари сайёра, ки қодир аст, агар дар сурати рух додани чизе гегемонияи ҷаҳонро дар ним соат нобуд кунад, боз чӣ интизор аст).

Аммо сохтори тоталитарии давлат, хоҳ "пешво" бошад ва хоҳ "демократӣ", аз сохтори муқаррарии давлатӣ бо он фарқ мекунад, ки ҳамеша душманони асосии худро дар худ меҷӯяд ва меёбад.

Пас, мо бояд танҳо сабр кунем ва ҷугориву тухми офтобпараст захира намоем.

Сафири Эрон дар Русия аз “худширинкунӣ”-и баъзе кишварҳои минтақа назди Амрико гуфт

288
Премьер-министр Израиля Биньямин Нетаньяху,  президент США Дональд Трамп, министр иностранных дел Бахрейна Абдуллатиф бин Рашид аль-Зайани и министр иностранных дел ОАЭ Абдалла бен Заид Аль Нахайян

Трамп бо сарусадо меравад. Оё ИМА барои зарба задан ба Эрон омодагӣ мебинад?

459
(Таҷдидшуда 20:07 30.11.2020)
Афзоиши нуфузи Эрон дар Ховари Миёна аз ҳама бештар Исроилро ба ташвиш меорад. Сарвазир Бенямин Нетаняҳу пешниҳод кард, ки Теҳрон на танҳо аз амрикоиҳо, балки аз давлати яҳудиён низ интиқом мегирад. Ӯ огоҳ кард, ки фаъолона амал хоҳад кард.

ДУШАНБЕ, 30 ноя — Sputnik, Галия Ибрагимова. Доналд Трамп ба интиқоли қудрат дар Иёлоти Муттаҳида розӣ шуд, агар ҳайати интихоботӣ пирӯзии Ҷо Байденро эътироф кунанд. Аммо пеш аз рафтан, тавре ки расонаҳо пешниҳод карданд, ӯ омода аст бо Эрон ҷанг кунад. Сабаби ҳуҷум барномаи ҳастаист, ки пас аз фурӯпошии "созишномаи ҳастаӣ" аз сар гирифтааст.

Амрикоиҳо инчунин ният доранд, ки Тел-Авивро дар фишор ба Теҳрон ҷалб кунанд. РИА Новости таҳлил кард, ки ин вазъ ба Ховари Миёна чӣ гуна таъсир хоҳад расонд.

Тундхӯии барзиёди Трамп

"Доналд Трамп метавонад ба Эрон зарба занад, бинобар ин нерӯҳои дифоъи Исроил (IDF) бояд дар посбонии онҳо бошанд. Барои мақомоти Исроил фаҳмидани мушкилоти давраи пеш аз савгандёдкунии Ҷо Байден муҳим аст. Раҳбари кунунии Амрико борҳо мавзӯи чӣ гуна корхонаи ғанисозии ураниум дар Натанз нобуд кунадро бардоштааст", - навиштааст нашрияи интернетии Axios бо истинод ба манбаъҳои исроилӣ.

Тавре ҳамсӯҳбатони сайти хабарӣ гуфтаанд, пас аз интишори як гузориши дигар дар бораи барномаи ҳастаии Эрон аз ҷониби Оҷонсии байналммилалии энержии ҳастаӣ (МАГАТЭ) Трамп тарҳи зарбаи пешгирикунандаро ба Теҳрон дар сар андохт.

Дар он гуфта мешавад, ки пас аз сарпечии Ҷумҳурии Исломӣ аз иҷрои шартҳои Нақшаи Амалиёти Муштараки Якҷоя (Барҷом), кишвар захираи урани афзоиш дод.

Ғазаби президентро поён набуд, аммо Майк Пенс ва Майк Помпео ӯро водор карданд, ки ба ҳаяҷон наояд, навиштааст The New York Times аз мақомоти амрикоӣ. Онҳо ба Трамп гуфтанд, ки зарба ба Эрон боиси афзоиши хушунатҳои нолозим хоҳад шуд.

Маълумоти тасдиқшуда дар бораи нақшаҳои Амрико вуҷуд надорад. Аммо Исроил эътироф кардааст, ки онҳо барои омодагӣ ба муқовимати эҳтимолӣ дастур гирифтаанд. "Посух мумкин аст мустақиман набошад, балки ба нерӯҳои миёнаравии Эрон дар Сурия, Ғазза ё Лубнон сурат бигирад", - шарҳ додаанд ба Axios.

Дар ҳоле ки сиёсатмадорон дар бораи эътимоднокии маълумот дар бораи ҷанги эҳтимолӣ баҳс мекарданд, физик Муҳсин Фахризода дар Эрон кушта шуд. Хадамоти ҷосусии Ғарб ӯро "падари бомбаи Эрон" номиданд. Боварӣ доштанд, ки маҳз физик масъули барномаи ҳастаии Эрон аст. Теҳрон фавран Исроилро ба куштор айбдор кард ва ваъда дод, ки интиқом мегирад. Бенямин Нетаняҳу изҳороти эрониёнро нодида гирифт.

Корҳои қабл аз ҷанг

Фош шудани маълумот дар бораи таҳдиди ҳамла ба Эрон, агар рӯйдодҳои қаблӣ намебуд, беаҳамият мемонд. Ба наздикӣ Иёлоти Муттаҳида ҳавопаймоҳои бомбаандози стратегии B-52H Stratofortress -ро ба Ховари Миёна интиқол дод. Фармондеҳии марказии ИМА (CENTCOM) гуфт, ки ҳавопаймоҳои ҷангӣ ба минтақа "барои пешгирии таҷовуз ва дастгирии ҳампаймонҳо" омадаанд.

Вашингтон дақиқ накард, ки чанд мушакандоз фиристодааст ва дар кадом кишвар мустақар шудааст. Фарзияҳое пайдо шуданд, ки ҷангиён акнун мисли зимистони гузашта дар пойгоҳи ҳавоии Диего Гарсия, ҷазираи Бритониё дар Уқёнуси Ҳинд қарор доранд.

Барои омодагӣ дар сурати ҷанг бо Эрон дар он ҷой шаш ҳавопаймои бомбаандоз ҷой карда шуд. Сабаби муқовимати мусаллаҳона ин буд: қатли Қосим Сулаймонӣ, яке аз нухбагони артиши Эрон ва фармондеҳи Сипоҳи Посдорони Инқилоби Исломӣ (IRGC) тавассути амрикоиҳо, Теҳрон ваъда дод, ки интиқом мегирад.

Давоми сол ба мавқеъҳои амрикоӣ дар минтақа ҳамла карда шуд. Аммо ягон бархӯрди мустақим вуҷуд надошт. Гузашта аз ин, амрикоиҳо ба коҳиш додани ҳузур ва сарбозон сар карданд. Ин боиси нигаронии кишварҳои ҳаммарз бо Эрон шудааст. Онҳо эътироф карданд, ки контингенти ИМА як навъ сангаре бар зидди таҳдидҳо буд ва муҳимтар аз ҳама, он Теҳронро бозмедошт.

Музокиротҳои - пинҳону ошкоро

Афзоиши нуфузи Эрон дар Ховари Миёна аз ҳама бештар Исроилро ба ташвиш меорад. Пас аз гирдоби авҷгирии зимистонаи ИМА ва Эрон, Тел-Авив бонги хатар зад. Сарвазир Бенямин Нетаняҳу пешниҳод кард, ки Теҳрон на танҳо аз амрикоиҳо, балки аз давлати яҳудиён низ интиқом мегирад. Ӯ огоҳ кард, ки фаъолона амал хоҳад кард.

Ҳукуматдорони Халиҷи Форс низ кӯшиш мекунанд, ки таъсири Эронро ба корҳои Ховари Миёна боздоранд. Пас аз суқути режими Саддом Ҳусейн дар Ироқ, Ҷумҳурии Исломӣ талош кард нақши раҳбари минтақаро бар дӯш бигирад. Аз ин арабҳо хавотир шуданд. Режими шиаҳои Оятуллоҳ барои анъанаву суннатҳои онон қобили қабул нест.

Барои ҷилавгирӣ аз тақвияти нақши Эрон дар минтақа, монархияҳои араб дар миёнаҳои солҳои 2000 бо Исроил гуфтушуниди ғайрирасмӣ карданд.  Гарчанде масъалаи ҳалношудаи Фаластин ба иттиҳоди ошкоро халал расонд, ҷонибҳо ба мувофиқа расиданд, ки бо қадамҳои зидди Теҳрон ҳамкорӣ кунанд.

Ба гуфтаи таҳлилгарон, ҳамкории хомӯшона, масалан, омодагии Урдун, Арабистони Саудӣ, Баҳрайн ва Аморати Муттаҳидаи Араб барои кушодани фазои ҳавоӣ барои ҳавопаймоҳои Исроил аз ин шаҳодат медиҳад.

Раёсати Доналд Трамп ва муносибати зиддиэронӣ робитаҳои Арабу Исроилро тақвият бахшид. Бо расидан ба қудрат, президенти 45-уми ИМА эълон кард, ки тамоми мушкилоти Ховари Миёнаро бо кӯмаки "созишномаи аср" ҳал хоҳад кард.

Он ҳалли масъалаи Фаластинро аз рӯи принсипи "ду давлат барои ду халқ" пешбинӣ мекард - дар якҷоягӣ бо Исроил, Фаластин низ дар харитаи ҷаҳон пайдо хоҳад шуд. Ин ташаббус дар кишварҳои арабӣ дастгирӣ наёфт. Аммо, ба гуфтаи монархияҳои Форс, он ба " бозсозии Ховари Миёна" саҳм гузоштааст.

Моҳи сентябр, Исроил, Аморати Муттаҳидаи Араб ва Баҳрайн бо миёнаравии амрикоиҳо муносибатҳои расмии дипломатӣ барқарор карданд. Дар айни замон, касе пинҳон намедошт, ки ҳамкории кишварҳо хусусияти тактикии зиддиэронӣ дорад.

Арабистони Саудӣ худро ҳамчун пешвои ҷаҳони араб намудор карда, худро аз Исроил ҷудо нигоҳ медошт. Ҳама дар бораи робитаҳои ғайрирасмии байни кишварҳо медонистанд, аммо ҳеҷ кас наметавонист ба муколама дар сатҳи олӣ роҳ диҳад.

Риёз ба таври анъанавӣ изҳор дошт: то ҳалли мушкили Фаластин дар бораи ҳеҷ гуна муносибат бо Тел-Авив ҳарф зада нахоҳад шуд. Аммо ин стереотип низ пош хӯрд. Чанде пеш маълум шуд, ки Нетаняҳу ба таври пинҳонӣ аз шаҳри Неоми Арабистони Саудӣ дидан карда, бо валиаҳд Муҳаммад бин Салмон гуфтушунид кардааст. Ин хабар ба “сенсатсия” табдил ёфт. Тафсилот ин маъзӯъ пайгирӣ нашуд. Назарияҳое ба миён гузошта шуданд, ки мавзӯи марказӣ онон таъсири Эрон будааст.

Риёз дар ибтидо муколамаро рад кард. Аммо пас аз худдории шарҳи Тел-Авив ба аксари кишварҳо собит шуд, ки ин мулоқот баргузор шудааст. Музокирот пас аз сафари котиби давлатии ИМА ба Ховари Миёна сурат гирифт. Майк Помпео бори дигар кӯшиш кард, ки давлатҳои минтақаро оштӣ диҳад ва дар бораи таҳдиди ҷиддӣ ба Эрон ҳарф зад.

Ҳузури низомии Эрон дар марзҳои Исроил ва муносибати раҳбарони ИМА ба Ховари Миёна

"Исроил ҳеҷ хоҳише барои муқовимати мустақими низомӣ бо Эронро надорад. Аммо дар ҳама ҷабҳаҳо муқовимати пинҳонӣ вуҷуд дорад. Ҷумҳурии Исломӣ ҳузури низомии худро дар Сурия дар ҳудудҳои марзи Исроил тақвият медиҳад. Ҳамсояи дигар, Лубнон, воқеан ҷониби Эрон аст. Теҳрон ба навори Ғазза таъсири ҷиддӣ мерасонад ва Ҳамосро маблағгузорӣ мекунад. Дар асл, Эрон дар ҳама марзҳои Исроил ҳузур дорад",-мегӯяд Ксения Светлова, узви собиқи Кнессет ва коршиноси Институти байнисоҳавии Ҳерзлияи Исроил.

Сафари махфии Нетаняҳу ба Арабистони Саудиро тағйири қудрат дар Иёлоти Муттаҳидаро баррасӣ мекунад.

 "Ҳар маъмурияти нави Амрико муносибати худро ба Ховари Миёна дуруст мекунад. Эҳтимол дорад, ки Нетаняҳу ва бин Салмон чӣ гуна ҳифзи ҳамоҳангиро дар робита бо Эрон дар давраи Байден баҳс кардаанд. Гарчанде ман фикр намекунам, ки президенти демократ зидди ин гуна тамосҳо бошад. Аз замони Барак Обама, амрикоиҳо роҳи хуруҷ аз минтақаро пеш гирифтаанд. Боқӣ мондани ҳадди аққал эътилофи арабӣ-исроилӣ, ки ба таҳдиди Эрон муқобил аст, ба манфиати Иёлоти Муттаҳида низ мебошад”, - гуфт Светлова.

Эътирофи хатоиҳои Трамп

Адлан Маргоев, таҳлилгари Институти тадқиқоти байналмилалии МГИМО итминон дорад, ки Эрон аз ҳамкории Арабу Исроил огоҳ аст. Ба гуфтаи коршинос, дар Теҳрон барқарории равобит миёни кишварҳои арабӣ ва "режими саҳюнистӣ" "хиёнат ба Фаластин" дониста мешавад. Мақомоти Эрон тамосҳои Арабистони Саудӣ, Амороти Муттаҳидаи Арабӣ ва Баҳрайнро бо Исроил интиқод карда, ҳанӯз ҳам ба шиддат гирифтани муқовимат манфиатдор нестанд.

Ба гуфтаи Маргоев, Теҳрон пас аз тағйири маъмурият дар ИМА ба коҳиши суханрониҳои зиддиэронӣ умед мебандад. "Мақомоти Эрон аз Байден даъват мекунанд, ки хатоиҳои Трампро эътироф кунад ва Барҷомро эҳё кунад. Дар сатҳи коршиносон, демократҳо инро аллакай муҳокима мекунанд, аммо дар амал ҳама чиз он қадар содда нест. Ҳатто муайян кардани тартиби амалиёт душвор аст. Масалан, Эрон талаб мекунад, ки таҳримот бекор карда шаванд. Аммо пас бояд тасдиқ карда шавад, ки Теҳрон шартҳои Барҷомро иҷро мекунад. Ҷумҳурии Исломӣ тавзеҳ медиҳад, ки тавофуқи ҳастаӣ имрӯз пурра иҷро намешавад, ба ин хотир, ки амрикоиҳо аввалин шуда аз он даст кашиданд. Чӣ гуна ба Барҷом баргаштан лозим аст, то механизм дар як вақт мувозӣ кор кунад, саволи кушод аст ", гуфт Маргоев.

Вай эътироф мекунад, ки бекор кардани қарорҳои зиддиэронии Трамп барои Байден осон нахоҳад буд. Маъмурияти раванда ва ҷонибдорони он баҳоҳои бениҳоят манфии сиёсати Эронро пахш карда, таҷрибаи мусбати музокирот ва як муддати кӯтоҳи риояи созишномаи ҳастаиро лағв карданд. Аммо, коршинос мутмаин аст, ки аз боло рафтан ба сатҳи низои низомӣ пешгирӣ карда мешавад.

459
Барчаспҳо:
низомӣ, сарҳад, нуфуз, айбдор, куштор, таниш, созиш, ҳамкорӣ, ҷанг, Арабистон, Исроил, Эрон, ИМА
Президент Республики Таджикистан Эмомали Рахмон

Раҳмон ба Макрон изҳори ҳамдардӣ кард

0
Раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба президенти Фаронса Эммануэл Макрон барқияи таслият ирсол кардааст

ДУШАНБЕ, 3 дек — Sputnik.  Дар ин бора котиботи президент иттилоъ медиҳад.

Ба гузориши манбаъ, Эмомалӣ Раҳмон бино бар даргузашти президенти собиқи Фаронса Валери Жискар д’Эстен изҳори ҳамдардӣ кардааст.

"Хабари даргузашти собиқ Президенти Фаронса Валери Жискар д’Эстен боиси андӯҳи  мо гардид", - гуфтааст дар он мактуб раисҷумҳури Тоҷикистон.

Ӯ аз нақши марҳум ёдрас шудааст, ки Жискар д’Эстен ба ҳайси шахсияти боризи давлатӣ, хислату мӯҳтавои як давраи муҳими рушди Франсияро муайян намуд.

"Номи ӯ дар таърихи муосир ҳамчун сиёсатмадоре, ки дар таъмиқи раванди ҳамгироии Аврупо ва ташаккули асосҳои таъсис додани Иттиҳоди Аврупо нақши босазо гузоштааст, ба ҳамешагӣ боқӣ мемонад", - омадааст дар барқия.

Изҳори ҳамдардӣ: сафири Эрон дар Тоҷикистон ба сафорати Афғонистон рафт

Эмомалӣ Раҳмон ҳамчунин аз Макрон хоҳиш кардааст, ки изҳори ҳамдардиашро ба пайвандони марҳум ва мардуми Фаронса расонад.

0