Бывший президент Таджикистана Рахмон Набиев

Майрам ҳамсари Раҳмон Набиев: шавҳарам зери таҳдид аризаи истеъфояшро навишт

3553
(Таҷдидшуда 14:06 09.09.2019)
Рӯзи 7-уми сентябри соли 1992 дар майдони ҳавоии шаҳри Душанбе як гурӯҳи силоҳбадастон Раҳмон Набиевро маҷбур сохтанд аз мансаби президентиаш истеъфо диҳад. Раҳмон Набиев баъди ин ҳодиса дар фурӯдгоҳ дигарба сиёсат барнагашт

ДУШАНБЕ, 7 сен — Sputnik. Талабшоҳи Салом. Моҳи апрели соли 2013 Акбаршоҳ Искандаров дар яке аз дидорҳо дар маҳфили “Гуфтугӯи тамаддунҳо” бо таъйиди хароб шудани вазъи Душанбе ва адами шароити кофӣ барои баррасии вазъи кишвар дар он шабу рӯз гуфта буд, бо назардошти ин гуна вазъ тасмим гирифта шуд, то ҷаласае барои баррасии вазъи кишвар дар яке аз манотиқи амн баргурзор гардад.

Истеъфои аввал

Дар пайи чунин тасмим Хуҷанд, маркази вилояти Ленинобод макони баргузории иҷлосия интихоб шуд. Ба ҳамин хотир бояд раисҷумҳуру мушовиронаш, аъзои Раёсати Шӯрои Олӣ ва Раёсати Шӯрои Вузаро Хуҷанд мерафтанд. 

Ба қавли Акбаршоҳ Искандаров, масъалаи асосии ин ҷаласа пайдо кардани ноиби раисҷумҳур ва ҷоннок кардани фаъолияти раисҷумҳур будааст. 23 сол пас аз истеъфои раисҷумҳур Акбаршоҳ Искадаров дар мусоҳиба ба бахши тоҷикии хабаргузории “Спутник” дар ин бора гуфт: “Ҳоло маслиҳат набуд, ки кай меравем, соати чанд меравем. Аз аъзои Президиуми Шӯрои Олӣ Виктор Приписнов гуфт, “намеравам”, Тураҷонзода гуфт, “намеравам”. Боз чанд тани дигар аз рафтан худдорӣ варзиданд. Ман дигар маҷбур шудам, ки сабаби рафтанамонро ошкор кунам. Бархеҳо маслиҳат доданд, ки ҳамин ҷо корро ҳал кунем. Гуфтам, аллакай маслиҳат шуд, он ҷо омодагӣ рафта истодааст. Хешу табори наздикаш он ҷо аст. Хулоса, суҳбатҳо тӯлонӣ шуд. Баҳсҳо ҳам шуд”. “Тахминан соатҳои 14:30 ба майдони ҳавоӣ омадам... Ба хонаи депутатҳо ворид шудан баробар ман рӯйи фарш шахсеро, ки пойи тирхӯрдаашро докабанд мекард, дидам. Р. Набиевро ҳангоми ба тарафи тайёра раҳсипор гардиданаш дастгир карда будаанд” (Ҳикматуллоҳ Насриддинов, “Тарикиш”, саҳ. 176).

Муътаризони рӯзи 28 август бо сардории мулло Абдуғаффор, имомхатиби маҷиди ҷанубии пойтахт ва Исмат Ҳабибуллоев, маъруф ба Исмати Авулӣ, дигаре аз саркардагони гирдиҳамоии 28-уми август мехостанд зери мили автомат раисҷумҳурро ба истеъфо водор кунанд. Дар чунин ҳол, ба навиштаи Ҳ. Насриддинов, Шаҳоб Шарифов, раиси КАД ду маротиба ба М. Навҷувонов, вазири умури дохилии вақт занг задааст, ки бо истифода аз нерӯҳои вазорат раисҷумҳурро кумак кунад. Аммо ба қавли ӯ, ҳар боре ки нерӯҳои пулис меомаданд, бо нерӯҳои мухолифин мулҳақ мешуданд.  Ин манзараро Акбаршоҳ Искандаров дар суҳбат бо “Спутник” чунин нақл кардааст: “Ба вазири ВКД телефон кардам. Баъди 5 ё 7 дақиқа 2 БТР ба фурудгоҳ омад.

Вақте ин БТР-ҳо омаданду бо онҳое, ки моро дар муҳосира гирифта буданд, оғӯшкашӣ карданд, мо ба хулоса расидем, ки тамом, дигар аз дасти мо ҳич чиз намеояд”. Баъди ин гуна “кумакҳо” ба раисҷумҳур Шаҳоб Шарифов бо Двизияи 201 тамос мегираду нерӯҳои ин фирқа ба фурудгоҳ меоянд. Вале ба навиштаи Ҳикматуллоҳ Насриддинов, афсарони Дивизияи 201-ум ба мисли ин ки аз асли воқеа бохабар бошанд, изҳор доштанд, ки ба қазияи раисҷумҳуру мухолифон дахолат нахоҳанд кард.

Вақте кор ба ин ҳад мерасад, Раҳмон Набиев пешниҳод менамояд, ки ба бӯстонсарои ҳукумат баргарданд, дар он ҷо истеъфояшро эълом намояд. Вале мулло Абдуғаффор ва Исмати Авулӣ ба ин пешниҳод розӣ нашуда, баръакс иброз доштанд, ки агар раисҷумҳур дар фурудгоҳ истеъфо надиҳад, касе аз хонаи вакилон зинда берун намебарояд.

Дар ин ҳол Раҳмон Набиев баҳона пеш овард, ки ин ҷо коғазу қалам нест. “Дар як дақиқа коғазу қалам ва ҳатто камераҳои телевизион омода гаштанд. Вазири адлия Файзуллоҳ Абдуллоев, ки барои парвоз кардан ба Хуҷанд омада буд..., дар ҳолати ногувор монда, роҳҳои қонунии ба истеъфо баромадани раиси ҷумҳуриро фаҳмонд. Аризаи истеъфо тайёр ва имзо шуд. Набиев ба воситаи телевизион низ ба мардум муроҷиат кард. Ҳамон лаҳза аризаи истеъфои Раҳмон Набиев дар миёни силоҳбадастон хонда шуд ва онҳо пароканда шуданд” (Ҳикматуллоҳ Насриддинов, “Таркиш”, саҳ. 178-179).

Акбаршоҳ Искандаров дар мусоҳибаи фавқуззикр бо “Спутник” идомаи қазияро чунин ҳикоят кардааст: “Баъди чанд лаҳза Набиев дигар аз лоилоҷӣ аризаи истеъфояшро аз мақоми раисҷумҳурӣ имзо кард. Аз фурудгоҳ баргаштем ба бӯстонсарои ҳукуматӣ. Аз ман хоҳиш кард, ки “як қарор бароред, имтиёзҳои маро дуруст кунед”. Ҳамроҳи ҳуқуқдонҳо маслиҳат кардем, ки як соат аз байн гузашт. Дубора хостам назди Набиев равам, ки гуфтанд, вай аллакай сарҳади Узбакистонро гузашта рафт…”.

Истеъфои Набиев тарроҳӣ шуда буд?

Бояд гуфт, 7-уми сентябр Раҳмон Набиев истеъфо дод, аммо то ҳанӯз андешаҳои мухталифе дар робита ба қазияи истеъфои аввали раисҷумҳури дуюми Тоҷикистон боқӣ мондаанд. Тавре дар боло зикр гашт, раиси вақти Шӯрои Олӣ зикр мекунад, ки Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷонзода эълом дошт, ки ба Хуҷанд намеравад. Ба гуфтаи Ҳ. Насриддиов бошад, Ҳ. А. Тӯраҷонзода дар ҷаласае, ки тасмими ба Хуҷанд рафтан гирифта мешуд, гуфтааст, ба ҳеҷ куҷо нахоҳад рафт, зеро имкони ҳалли тамоми масъалаҳо дар пойтахт вуҷуд дорад. “Акбари Тӯраҷонзода медонист, ки аллакай ҷаҳор атрофи майдони ҳавоӣ аз ҷониби сарбозони оппозитсия печонида гирифта шудааст. Ва боз оқибати бозиҳои сиёсӣ ба чӣ анҷом меёбад, медонист”, - менависад Ҳ. Насриддинов дар хотироташ.

Дар ҳоле ки Ҳикматуллоҳ Насриддинов нисбат ба Хуҷанд нарафтани Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷозонда ба чашми шубҳа менигарад, Майрам Набиева, ҳамсари Раҳмон Набиев зоҳиран ҳатто нисбат ба мавзеъгириҳои Акбаршоҳ Искандаров дар сентябри соли 1992 низ шак дорад. Бинобар ин Майрам Набиева дар суҳбат бо “Азия плюс” 20-уми апрели соли 2015 гуфтааст: “Замоне ки ҳанӯз Раҳмон Набиев дар утоқи корияш ҳузур дошт, ӯро Акбаршоҳ Искандаров занг зада гуфт, ки ҳамаи вакилони мардумӣ аллакай ҷамъ шудаанд ва танҳо мунтазири раисҷумҳур мебошанд. Вақте ҳамсарам ба фурудгоҳ мерасад, аз он ки ҳеҷ як вакилро он ҷо намебинад, ҳайрон мешавад.

Ба пешвози ӯ як зан, оператори толори парвоз берун баромада мегӯяд, чун маълум шуд, ки Раҳмон Набиев ба фурудгоҳ рафтааст, ҳама ҷамъ шуда рафтанд. Баъд аз чанд дақиқа фурудгоҳ аз тарафи силоҳбадастони мухолифин забт гардид ва зери таҳдид шаҳвари ман аризаи истеъфояшро навишт”.

Аммо Акбаршоҳ Искандаров дар ҳамон мусоҳибааш бо “Спутник” гуфтааст: “Он лаҳзае, ки мо гуфтугӯ доштем, аз фурудгоҳ тамос гирифтанд, ки Набиев омодаи парвоз аст, шуморо мунтазиранд, зудтар бирасед. Ман гуфтам, ки ҳоло аъзои президиумро розӣ накардаам. Бигзор Набиев парвоз кунад, мо ба ҳар қиммате, ки ҳаст, инҳоро розӣ мекунем ва баъдтар мебиёем. Баъди андкае онҳоеро, ки билохира розӣ кардем, дар якҷоягӣ ба фурудгоҳ раҳсипор шудем, ҳамон рӯзи 7 сентябр. Мошинҳои зиёде дар саҳни фурудгоҳ истода буданд. Вақте аз дари фурудгоҳ ворид шудам, дар фарш изи хунро дидам. Набиев дар кунҷе истода буд. Мулло Абдуғаффор дар назадаш буд, чанде аз вазирон ҳам истода буданд. Қабл аз он ки назди Набиев равам, ба КГБ занг задам. Гуфтам, медонед, ки чӣ гап аст дар фурудгоҳ? Раиси КГБ гуфт: чӣ гап аст? Президентро "заложник" гирифтаанд, гуфтам. Раиси КГБ бо тааҷҷуб пурсид, ки чаро моро хабар накардаанд?”.

Ҳикматуллоҳ Насриддинов, ки дар аввали китобаш аз Раҳмон Набиев ба унвони як сарвар дар солҳои 70-уми асри гузашта ситоиш кардаву ба зинаҳои баланди мансаб расиданашро ба ғамхориҳои Р. Набиев нисбат додааст, манзараи истеъфои Набиевро тарзе тасвир мекунад, ки ба нақлҳои Акбаршоҳ Искандаров ҳамхонӣ дорад.

Гузашта аз ин Ҳ. Насриддинов дар китобаш зикр менамояд, ки зимни вуруди ӯ ба хонаи вакилони фурудгоҳ чанд аз аъзои раёсатҳои Шӯрои Олӣ ва Шӯрои Вазирон, аз ҷумла Акбаршоҳ Искандаров, Моёншоҳ Назаршоев, Даврон Ашӯров, Абдуллоҳ Ҳабибов, Азиза Анварова, Усмон Усмонов, Аслиддин Соҳибназаров, Файзуллоҳ Абдуллоев, Тӯхтабой Ғаффоров, Ҳабибуллоҳ Саидмуродов, Шаҳоб Шарифов, Рамазон Мирзоев ва Саъдуллоҳ Хайруллоев ҳузур доштаанд. Вале Раҳмон Набиев дар иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олӣ дар робита ба омодагии сафари раёсатҳои Шӯрои Олӣ ва Шӯрои Вазирон тафсилоти дигар дод. Тафисоли ӯ ба нақли ҳамсараш дар ин робита монанд буд. Марҳум дар иҷлосия иброз дошт, ки ӯро Акбаршоҳ Искандаров гуфтааст, ҳавопаймо соати 11:30 дақиқа парвоз мекунаду ҳамаи ҳайат мунтазири раисҷумҳур мебошанд.

Замоне ки раисҷумҳур ба фурудгоҳ мерасад, касе аз ҳайатро намебинад. Ӯро, ки навбатдори хонаи вакилони фуругоҳ пешвоз гирифта буд, мегӯяд: “Аҷабо, ҳамин ки телефон шуд, ки Шумо сӯйи майдони ҳавоӣ рафтед, онҳо дарҳол ба мошинҳояшон нишаста бозпас рафтанд”. Чун раисҷумҳур, ба нақли худаш, касеро пайдо наменамояд, Шаҳоб Шарифовро аз тариқи телефон супориш медиҳад, ки аъзои ҳайатро пайдо кунад. Аммо раиси КАД баъди 40-50 дақиқа назди раисҷумҳур ҳузур ёфта, мегӯяд, ки касеро пайдо накард. Ба нақли Р. Набиев, беш аз як соат ӯ дар интизори ҳайат дар фурудгоҳ мемонад. Зеро ӯ мегӯяд, танҳо беш аз як соат бо авиаторҳо суҳбат доштааст.

Он ки Раҳмон Набиев дар иҷлосияи 16 гуфт, соати 11:30 ба фурудгоҳ рафтааст, дуруст аст, зеро ба қавли Аслиддин Соҳибназаров, 7-уми сентябр, соати 12 ӯ ба ҷаласаи Раёсати Шӯрои Олӣ рафт ва он ҷо касе аз иштирокдорон суол мекунад, ки раисҷумҳур ҳам ба Хуҷанд мераванд? Дар посух ба ин суол Акбаршоҳ Искандаров мегӯяд, “бале, ӯ моро дар фурудгоҳ интизор аст” (Аслиддин Соҳибназаров, “Субҳи ситоракуш”, китоби дуюм, саҳ. 222).

Идома дорад... 

3553
Мухаммад Зохири Агбар, посол Афганистана в Таджикистане

Масъуд ба Нурӣ чӣ гуфту бо Ҳикматёр чӣ кор кард? - хотираҳои сафир Ағбар

479
(Таҷдидшуда 16:48 24.09.2020)
Муҳаммад Зоҳири Ағбар, сафири Афғонистон дар Тоҷикистон, хотираҳои ҷолиберо аз ҳамкорӣ бо Аҳмадшоҳи Масъуду Бурҳонуддини Раббонӣ қисса кард

 ДУШАНБЕ, 24 сен — Sputnik. Сафир, ки дар маросими гиромидошти “Ҳафтаи шаҳид” - 19 – умин солгарди шаҳодати Аҳмадшоҳи Масъуд, Қаҳрамони миллӣ ва 9 – умин солрӯзи террури Бурҳонуддини Раббонӣ, мулаққаб ба “Шаҳиди сулҳ” - и Афғонистон дар сафорати кишвараш дар Душанбе суҳбат мекард, гуфт, бо ин афрод мустақим ҳамкорӣ дошт ва “по ба по, зону ба зону нишаста”, бо онҳо суҳбат кардааст.

Ӯ бо ишора ба аксҳои 70 чеҳраи таърихии ҷанги Афғонистон, ки дар тоблуҳои ду тарафи толори ҷаласаҳои сафорат гузошта шуда буданд, ишора кард ва гуфт: “На фақат ин ду нафар, балки қариб 95% дарсади ин афродро, ки ҳар яке дар роҳи озодиву истиқлоли Афғонистон ҷоми шаҳодат нӯшидаанд, хушбахтона ё бадбахтона, шахсан мешиносам. Бо онҳо шиштаву суҳбат кардаам ва аз ҳар яке як хотира дорам”, - гуфт Муҳаммад Зоҳири Ағбар.

Соли 2012 парлумони Афғонистон бо як санад 9 сентябр - рӯзи шаҳодати Аҳмадшоҳи Масъудро “Рӯзи шаҳид” эълон кард. Аз ҳамон сол ба ин сӯ дар Афғонистон “Ҳафтаи шаҳид” ба хотири гиромидошти шаҳидони ҷанги қариб 40 – солагии Афғонистон таҷлил мешавад. Ин ҳафта 20 сентябр - рӯзи шаҳодати Бурҳонуддини Раббонӣ, собиқ раисҷумҳури ин кишвар ба анҷом мерасад.

Муҳаммад Зоҳири Ағбар, сафири Афғонистон дар Тоҷикистон
© Sputnik
Муҳаммад Зоҳири Ағбар, сафири Афғонистон дар Тоҷикистон

Сафорати Афғонистон дар Тоҷикистон низ ба ин хотир ҳар сол нишасте бо ширкати сиёсиёну фарҳангиёни ду кишвар баргузор мекунанд.

“Бесадо бош!”

Генерал Муҳаммад Зоҳири Ағбар худ дар замони ҳукумати Бурҳонуддини Раббонӣ (1992 – 2001) дар вазифаҳои муҳими давлатӣ кор кардааст. Соли 1992 ӯ сардори Раёсати муҳофизати Хадамоти амнияти миллӣ, маъруф ба “раёсати 10” ё Горди президенти Афғонистон таъйин шуд (сардори қаблии он Шоҳпури Аҳмадзай, бародари Доктор Наҷибуллоҳ, раҳбари Афғонистон буд, ки ҳардуро Толибон соли 1996 ба дор кашиданд).

Ин раёсат амнияти раисҷумҳур ва аъзои ҳукумати Афғонистонро ба зимма дошт. Генерал Ағбар мегӯяд, он замон иддае аз раҳбарони ифротӣ низ дар атрофи Раббонӣ ҷамъ омада буданд, ки ба ӯ машварат доданд, тамоми занҳои корманди давлатиро ба хонаҳояшон рухсат кунанд, чун будани онҳо дар мақоми расмӣ хилофи қавонини дини ислом аст.

“Як рӯз устод маро ба ҳузур хост ва пурсид: “Чанд корманди зан дорӣ?”. Гуфтам: “Болотар аз 80 нафар”. Гуфт: “Зиёд таҳти фишор ҳастам. Ҳамаро рухсат кун ва маошашонро дар манзилашон бидеҳ!”. Пурсидам: “Зери фишори кӣ ҳастед?”. Гуфт: “Наметавонам бигӯям. Зери фишори як теъдод бузургон ҳастам”. Гуфтам: “Устод, дар Кобул сафорату намояндагиҳои хориҷиву байнулмилалӣ ҳастанд, ки корманди зан зиёд доранд. Вақте онҳо ба ҳузури Шумо ё вазоратҳо меоянд, онҳоро кӣ талошӣ (тафтиш) мекунад?”. Зуд мутаваҷҷеҳ шуд ва гуфт: “Бирав, ҳар коре мекунӣ, бикун, аммо бесадо бош. Бигзор, ки ман инҳоро қаноат диҳам”. Шумо бузургии устодро аз ҳамин дарк кунед, ки то куҷо ҳаст?”, - қисса мекунад сафири Афғонистон дар Тоҷикистон.

“Биравед, сулҳ кунед!”

Муҳаммад Зоҳири Ағбар аз сулҳи тоҷикон ёдовар шуда, гуфт, Раббониву Масъуд онро як ифтихори бузурге барои худ медонист. Вай ҳодисаеро аз он айём ба ёд оварда, гуфт, як субҳ Масъуд ӯро ба чои субҳ даъват кард, вақте ба манзили фармондеҳ омад, дид, ки раҳбарони мухолифини тоҷик Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, Эшони Қиёмиддин, Давлат Усмон, Ризвон, Мулло Раҳим ва касе ба номи Асомуддин низ он ҷо ҳузур доранд.

“Лаҳзае нагузашт, ки рокети сакар дар наздикии хонаи Қаҳрамони миллӣ асобат кард. Масъуд ба раҳбарони оппозитсиони тоҷик рӯ оварда, гуфт: “Ҳамин тур як низоми исломӣ мехоҳед? Агар ин тур як низоми исломӣ мехоҳед, ман ба шумо машварат намедиҳам. Машварати ман ин аст, ки биравед, сулҳу салоҳ бикунед. Ин ки мо дар оташи ҷанг месӯзем, кифоят мекунад”, - ба ёд меорад генерал.

Раббонӣ ва Масъуд аввалин афроде буданд, ки бо миёнҷигарии онҳо 12 декабри соли 1996 аввалин давраи музокироти сулҳ миёни ҷониби даргири ҷанги Тоҷикистон (1992 – 1997) дар деҳаи Хусдеҳи вилояти Тахори Афғонистон баргузор шуд.

 Ҳикояти дигаре, ки генерал Ағбар ёдоварӣ кард, такондиҳанда аст. Он ба ҳамон замони ҳукумати Раббонӣ бармегардад, ки Ағбар сардори “Раёсати 10” буд. Соли 1994 қарор буд мулоқоти Устод Раббонӣ бо Гулбиддин Ҳикматёр дар Санги Навишта, як маҳалли таърихӣ дар Кобул, баргузор шавад ва амнияти ин мулоқот аз сӯи ҳукумат ба генерал Ағбар ва аз тарафи мухолиф, инженер Ваҳидулло Сабовун (баъдтар вазири молияи ҳукумати Раббонӣ) вогузор шуда буд.

Генерал Ағбар мегӯяд, бегоҳи қабл аз мулоқт Масъуд ӯро ба ҳузур хоста, аҳвол дод, ки як гуруҳ дар ҳукумат мехоҳанд Ҳикматёрро аз байн баранд.

“Дар оғоз Масъуд пурсид: “Таърихро хондаӣ? Оё медонӣ, ки таърих ба мо чӣ мегӯяд? Оё медонӣ, ки куштори як роҳбари ҷиҳодӣ чӣ пайомад дорад?” Ман намефаҳмидам, ки Масъуд бо ин суханонаш чӣ мехоҳад. Ҳайрон будам”, - қисса мекунад генерал.

Раҳмон аз нақши артиш дар ҷанги шаҳрвандӣ ва қатъи ҷангу хунрезӣ дар кишвар ёдрас шуд

Ба қавли ӯ, барнома чунон сохта шуда буд, ки вақте Ҳикматёр ба мулоқоти устод Раббонӣ меояд, дар ҳамин асно сараш шиллик мекунанду аз байн мебаранд.

“Касоне, ки дар ин тарҳ даст доштанд, се нафараш зиндаанд, якеаш фавт кардааст. Чор моҳ пеш ман якеро дидам ва пурсидам: “Дилатон ба ман насӯхт? Охир, ман ба Шумо дарс дода будам?!” Гуфт: “Диламон, ки сӯхт, ифшо шуд. Бале, барнома ин буд, ки вақте Шумову Ҳикматёр меоед, ҳардуятонро гулӯлаборон кунем”, - гуфт .

Генерал – полковник Муҳаммад Зоҳир Ағбар аз моҳи январи соли равон ба ин сӯ сафири Афғонистон дар Тоҷикистон аст. То ин замон консули кишвараш дар шаҳри Франкфурти Олмон буд.

Ӯ дар замони ҳукумати Доктор Наҷибуллоҳ афсари артиш ва раиси маркази таълимии вазорати дифоъ, дар замони ҳукумати Бурҳонуддини Раббонӣ сардори Раёсати муҳофизат ва муовини раиси Хадамоти амнияти миллӣ ва дар даврони ҳокимияти Ҳомид Карзай фармондеҳи пулиси Кобул, раиси Кумитаи мубориза бо маводи мухаддир, муовини вазири корҳои дохилӣ, раиси Кумитаи олимпии Афғонистон буд.

Полковник ба хонандагони Душанбе аз даҳшати ҷанги шаҳрвандӣ гуфт

479
Дмитрий Голубовский

Голубовский дар бораи содироти тилло ва металлҳои қимматбаҳо аз Тоҷикистон

306
(Таҷдидшуда 20:15 21.09.2020)
Таҳлилгари молиявӣ Дмитрий Голубовский гуфтааст, ки миллиард хеле зиёд аст ва Тоҷикистон минбаъд низ аз содироти тилло ва металлҳои қиматбаҳо манфиат гирифта, иқтисодиётро дастгирӣ хоҳад кард

ДУШАНБЕ, 21 сен - Sputnik. Тоҷикистон ба туфайли афзоиши назарраси фурӯши металлҳои қиматбаҳо содироти маҳсулоти худро дар ҳашт моҳи соли равон 49,1% афзоиш дод. Сангҳо ва металлҳои қиматбаҳо ва нимқиматбаҳо ба бузургтарин содироти молҳои ҷумҳурӣ ба хориҷа табдил ёфтанд.

Маблағи умумии молҳои содиротии Тоҷикистон дар ҳашт моҳи соли 2020 беш аз як миллиард долларро ташкил додааст, ки 57% фоидаи ба даст овардаи давлат аз фурӯши сангҳои қиматбаҳо ва металлҳои қиматбаҳо мебошад.

"Афзоиши содирот аз он шаҳодат медиҳад, ки нарх афзоиш ёфтааст. Нархи тилло воқеан вақтҳои охир хеле баланд шуд. Дар замони бӯҳрон он ҳамеша қимат мешавад, ин дороии муҳофизатист" гуфт Голубовский ба Sputnik Тоҷикистон.

Ба гуфтаи ӯ, сангҳои қиматбаҳо низ қимат мешаванд. Вақте ки коғазҳои қиматнок меафтанд, одамон аз дороиҳои коғазӣ метарсанд ва пулро ба арзишҳои воқеӣ, ба монанди тилло, алмос, асарҳои санъат ё амволи ғайриманқул табдил медиҳанд.

"Ба Тоҷикистон насиб шудааст, ки захираи тилло дошта бошад, аз он манфиат мегирад ва инро идома хоҳад дод, зеро тилло қимат хоҳад шуд. Миллиард доллар 30 фоизи қисми хароҷоти буҷаи Тоҷикистонро ташкил медиҳад ва ин даромади хеле калон аст", - гуфт коршинос.

Тибқи маълумоти пеш аз бӯҳронии солҳои 2015-2016, қисми даромади буҷаи давлатӣ 2,4 миллиард доллар ва тамоми ММД 20 миллиард долларро ташкил медиҳад.

Вай қайд кард, ки Русия инчунин аз содироти тилло пули хуб ба даст овард, дар баҳор содироти тилло ҳаҷми содироти нафту газро пӯшонид ва моли асосии содиротӣ шуд.

Коршинос шарҳ дод, ки агар ин содироти тилло намебуд, пас рубли русӣ ба таври назаррас коҳиш меёфт ва ин барои ҳамаи истеҳсолкунандагоне, ки таҷҳизоти воридотиро истифода мебаранд, бад аст, барои онҳо беқурбшавии рубл афзоиши хароҷот аст.

Дар Тоҷикистон маҳдудияти муайяне мавҷуд аст, ки ӯ метавонад девалватсияро паси сар кунад, пас аз он сатҳи таваррум ва қашшоқии мардум оғоз хоҳад ёфт.

Ҳамзамон, шиддати иҷтимоӣ афзоиш хоҳад ёфт, аз ин рӯ, дар шароити бӯҳронӣ дастгирии иқтисод аз ҷониби мақомот табиӣ аст

Геологияи тоҷик гуфт, сокининон дар чанд минтақа метавонанд тилло шӯянд

Дар Тоҷикистон кори дурустро оғоз намуда, ба кам кардани андозҳо ва ҳавасмандгардонии фаъолияти соҳибкорӣ дар пасманзари он ки қурби асъорро ба эътидол меоварданд, оғоз карданд. Ин сиёсати салоҳиятдор аст.

Ба гуфтаи коршинос ин бадтарин сол аз соли 2008 аз нуқтаи назари молия аст.

306
Барчаспҳо:
қочоқи сангҳои қимматбаҳо, тилло, содирот, Тоҷикистон

Амрико ба хотири қатъи сохтмони “Маҷрои шимолӣ-2” шарик меҷуяд

0
(Таҷдидшуда 21:15 24.09.2020)
Мақомоти Амрико эълон кардааст, ки эътилофи зидди “Маҷрои шимолӣ-2”- ро ташкил хоҳад кард

Нашрияи Die Welt  навиштааст, ки Амрико фишорашро бар зидди ширкатҳое, ки дар лоиҳаи “Маҷрои шимолӣ-2” иштирок доранд зиёд кардааст.

Вазири хорҷаи Амрико Майк Помпео, ахиран эълон кардааст, ки кишвараш барои қатъи сохтмони “Маҷрои шимолӣ-2” эътилоф ташкил хоҳад дод.

Ба гуфтаи вай, ин лоиҳа метавонад вобастагии Аврупоро аз Русия зиёд намояд ва ба амнияти Украин хатар ворид кунад. Ба ҳамин хотир амрико набояд гузорад ин лоиҳа иҷро шавад.

Бояд гуфт, ки Русия борҳо таъкид кард, ки тарҳҳои энержии ин кишвар, аз ҷумла "Маҷрои шимолӣ-2" дар Аврупо бо ҳадафҳои сиёсӣ дучори монеа шудаанд.

Лоиҳаи “Маҷрои шимолӣ-2” бунёди ду лӯлаи газ бо иқтидори умумии 55 миллиард метри мукааб газ дар як сол аз соҳили Русия тавассути баҳри Балтика то Олмонро дар бар мегирад.

Владимир Путин борҳо таъкид кардааст, ки Русия ба лӯла танҳо ба унвони як лоиҳаи иқтисодӣ ишора мекунад. Маскав даъват мекунад, ки онро ҳамчун воситаи таъсирот қабул накунед. Сохтмони “Маҷрои шимолӣ-2” аз ҷониби Олмон, Австрия ва Норвегия фаъолона дастгирӣ карда мешавад.

0
Барчаспҳо:
мақомот, ташкил, эътилоф, Амрико, Русия