Бывший президент Таджикистана Рахмон Набиев

Майрам ҳамсари Раҳмон Набиев: шавҳарам зери таҳдид аризаи истеъфояшро навишт

2996
(Таҷдидшуда 14:06 09.09.2019)
Рӯзи 7-уми сентябри соли 1992 дар майдони ҳавоии шаҳри Душанбе як гурӯҳи силоҳбадастон Раҳмон Набиевро маҷбур сохтанд аз мансаби президентиаш истеъфо диҳад. Раҳмон Набиев баъди ин ҳодиса дар фурӯдгоҳ дигарба сиёсат барнагашт

ДУШАНБЕ, 7 сен — Sputnik. Талабшоҳи Салом. Моҳи апрели соли 2013 Акбаршоҳ Искандаров дар яке аз дидорҳо дар маҳфили “Гуфтугӯи тамаддунҳо” бо таъйиди хароб шудани вазъи Душанбе ва адами шароити кофӣ барои баррасии вазъи кишвар дар он шабу рӯз гуфта буд, бо назардошти ин гуна вазъ тасмим гирифта шуд, то ҷаласае барои баррасии вазъи кишвар дар яке аз манотиқи амн баргурзор гардад.

Истеъфои аввал

Дар пайи чунин тасмим Хуҷанд, маркази вилояти Ленинобод макони баргузории иҷлосия интихоб шуд. Ба ҳамин хотир бояд раисҷумҳуру мушовиронаш, аъзои Раёсати Шӯрои Олӣ ва Раёсати Шӯрои Вузаро Хуҷанд мерафтанд. 

Ба қавли Акбаршоҳ Искандаров, масъалаи асосии ин ҷаласа пайдо кардани ноиби раисҷумҳур ва ҷоннок кардани фаъолияти раисҷумҳур будааст. 23 сол пас аз истеъфои раисҷумҳур Акбаршоҳ Искадаров дар мусоҳиба ба бахши тоҷикии хабаргузории “Спутник” дар ин бора гуфт: “Ҳоло маслиҳат набуд, ки кай меравем, соати чанд меравем. Аз аъзои Президиуми Шӯрои Олӣ Виктор Приписнов гуфт, “намеравам”, Тураҷонзода гуфт, “намеравам”. Боз чанд тани дигар аз рафтан худдорӣ варзиданд. Ман дигар маҷбур шудам, ки сабаби рафтанамонро ошкор кунам. Бархеҳо маслиҳат доданд, ки ҳамин ҷо корро ҳал кунем. Гуфтам, аллакай маслиҳат шуд, он ҷо омодагӣ рафта истодааст. Хешу табори наздикаш он ҷо аст. Хулоса, суҳбатҳо тӯлонӣ шуд. Баҳсҳо ҳам шуд”. “Тахминан соатҳои 14:30 ба майдони ҳавоӣ омадам... Ба хонаи депутатҳо ворид шудан баробар ман рӯйи фарш шахсеро, ки пойи тирхӯрдаашро докабанд мекард, дидам. Р. Набиевро ҳангоми ба тарафи тайёра раҳсипор гардиданаш дастгир карда будаанд” (Ҳикматуллоҳ Насриддинов, “Тарикиш”, саҳ. 176).

Муътаризони рӯзи 28 август бо сардории мулло Абдуғаффор, имомхатиби маҷиди ҷанубии пойтахт ва Исмат Ҳабибуллоев, маъруф ба Исмати Авулӣ, дигаре аз саркардагони гирдиҳамоии 28-уми август мехостанд зери мили автомат раисҷумҳурро ба истеъфо водор кунанд. Дар чунин ҳол, ба навиштаи Ҳ. Насриддинов, Шаҳоб Шарифов, раиси КАД ду маротиба ба М. Навҷувонов, вазири умури дохилии вақт занг задааст, ки бо истифода аз нерӯҳои вазорат раисҷумҳурро кумак кунад. Аммо ба қавли ӯ, ҳар боре ки нерӯҳои пулис меомаданд, бо нерӯҳои мухолифин мулҳақ мешуданд.  Ин манзараро Акбаршоҳ Искандаров дар суҳбат бо “Спутник” чунин нақл кардааст: “Ба вазири ВКД телефон кардам. Баъди 5 ё 7 дақиқа 2 БТР ба фурудгоҳ омад.

Вақте ин БТР-ҳо омаданду бо онҳое, ки моро дар муҳосира гирифта буданд, оғӯшкашӣ карданд, мо ба хулоса расидем, ки тамом, дигар аз дасти мо ҳич чиз намеояд”. Баъди ин гуна “кумакҳо” ба раисҷумҳур Шаҳоб Шарифов бо Двизияи 201 тамос мегираду нерӯҳои ин фирқа ба фурудгоҳ меоянд. Вале ба навиштаи Ҳикматуллоҳ Насриддинов, афсарони Дивизияи 201-ум ба мисли ин ки аз асли воқеа бохабар бошанд, изҳор доштанд, ки ба қазияи раисҷумҳуру мухолифон дахолат нахоҳанд кард.

Вақте кор ба ин ҳад мерасад, Раҳмон Набиев пешниҳод менамояд, ки ба бӯстонсарои ҳукумат баргарданд, дар он ҷо истеъфояшро эълом намояд. Вале мулло Абдуғаффор ва Исмати Авулӣ ба ин пешниҳод розӣ нашуда, баръакс иброз доштанд, ки агар раисҷумҳур дар фурудгоҳ истеъфо надиҳад, касе аз хонаи вакилон зинда берун намебарояд.

Дар ин ҳол Раҳмон Набиев баҳона пеш овард, ки ин ҷо коғазу қалам нест. “Дар як дақиқа коғазу қалам ва ҳатто камераҳои телевизион омода гаштанд. Вазири адлия Файзуллоҳ Абдуллоев, ки барои парвоз кардан ба Хуҷанд омада буд..., дар ҳолати ногувор монда, роҳҳои қонунии ба истеъфо баромадани раиси ҷумҳуриро фаҳмонд. Аризаи истеъфо тайёр ва имзо шуд. Набиев ба воситаи телевизион низ ба мардум муроҷиат кард. Ҳамон лаҳза аризаи истеъфои Раҳмон Набиев дар миёни силоҳбадастон хонда шуд ва онҳо пароканда шуданд” (Ҳикматуллоҳ Насриддинов, “Таркиш”, саҳ. 178-179).

Акбаршоҳ Искандаров дар мусоҳибаи фавқуззикр бо “Спутник” идомаи қазияро чунин ҳикоят кардааст: “Баъди чанд лаҳза Набиев дигар аз лоилоҷӣ аризаи истеъфояшро аз мақоми раисҷумҳурӣ имзо кард. Аз фурудгоҳ баргаштем ба бӯстонсарои ҳукуматӣ. Аз ман хоҳиш кард, ки “як қарор бароред, имтиёзҳои маро дуруст кунед”. Ҳамроҳи ҳуқуқдонҳо маслиҳат кардем, ки як соат аз байн гузашт. Дубора хостам назди Набиев равам, ки гуфтанд, вай аллакай сарҳади Узбакистонро гузашта рафт…”.

Истеъфои Набиев тарроҳӣ шуда буд?

Бояд гуфт, 7-уми сентябр Раҳмон Набиев истеъфо дод, аммо то ҳанӯз андешаҳои мухталифе дар робита ба қазияи истеъфои аввали раисҷумҳури дуюми Тоҷикистон боқӣ мондаанд. Тавре дар боло зикр гашт, раиси вақти Шӯрои Олӣ зикр мекунад, ки Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷонзода эълом дошт, ки ба Хуҷанд намеравад. Ба гуфтаи Ҳ. Насриддиов бошад, Ҳ. А. Тӯраҷонзода дар ҷаласае, ки тасмими ба Хуҷанд рафтан гирифта мешуд, гуфтааст, ба ҳеҷ куҷо нахоҳад рафт, зеро имкони ҳалли тамоми масъалаҳо дар пойтахт вуҷуд дорад. “Акбари Тӯраҷонзода медонист, ки аллакай ҷаҳор атрофи майдони ҳавоӣ аз ҷониби сарбозони оппозитсия печонида гирифта шудааст. Ва боз оқибати бозиҳои сиёсӣ ба чӣ анҷом меёбад, медонист”, - менависад Ҳ. Насриддинов дар хотироташ.

Дар ҳоле ки Ҳикматуллоҳ Насриддинов нисбат ба Хуҷанд нарафтани Ҳоҷӣ Акбари Тӯраҷозонда ба чашми шубҳа менигарад, Майрам Набиева, ҳамсари Раҳмон Набиев зоҳиран ҳатто нисбат ба мавзеъгириҳои Акбаршоҳ Искандаров дар сентябри соли 1992 низ шак дорад. Бинобар ин Майрам Набиева дар суҳбат бо “Азия плюс” 20-уми апрели соли 2015 гуфтааст: “Замоне ки ҳанӯз Раҳмон Набиев дар утоқи корияш ҳузур дошт, ӯро Акбаршоҳ Искандаров занг зада гуфт, ки ҳамаи вакилони мардумӣ аллакай ҷамъ шудаанд ва танҳо мунтазири раисҷумҳур мебошанд. Вақте ҳамсарам ба фурудгоҳ мерасад, аз он ки ҳеҷ як вакилро он ҷо намебинад, ҳайрон мешавад.

Ба пешвози ӯ як зан, оператори толори парвоз берун баромада мегӯяд, чун маълум шуд, ки Раҳмон Набиев ба фурудгоҳ рафтааст, ҳама ҷамъ шуда рафтанд. Баъд аз чанд дақиқа фурудгоҳ аз тарафи силоҳбадастони мухолифин забт гардид ва зери таҳдид шаҳвари ман аризаи истеъфояшро навишт”.

Аммо Акбаршоҳ Искандаров дар ҳамон мусоҳибааш бо “Спутник” гуфтааст: “Он лаҳзае, ки мо гуфтугӯ доштем, аз фурудгоҳ тамос гирифтанд, ки Набиев омодаи парвоз аст, шуморо мунтазиранд, зудтар бирасед. Ман гуфтам, ки ҳоло аъзои президиумро розӣ накардаам. Бигзор Набиев парвоз кунад, мо ба ҳар қиммате, ки ҳаст, инҳоро розӣ мекунем ва баъдтар мебиёем. Баъди андкае онҳоеро, ки билохира розӣ кардем, дар якҷоягӣ ба фурудгоҳ раҳсипор шудем, ҳамон рӯзи 7 сентябр. Мошинҳои зиёде дар саҳни фурудгоҳ истода буданд. Вақте аз дари фурудгоҳ ворид шудам, дар фарш изи хунро дидам. Набиев дар кунҷе истода буд. Мулло Абдуғаффор дар назадаш буд, чанде аз вазирон ҳам истода буданд. Қабл аз он ки назди Набиев равам, ба КГБ занг задам. Гуфтам, медонед, ки чӣ гап аст дар фурудгоҳ? Раиси КГБ гуфт: чӣ гап аст? Президентро "заложник" гирифтаанд, гуфтам. Раиси КГБ бо тааҷҷуб пурсид, ки чаро моро хабар накардаанд?”.

Ҳикматуллоҳ Насриддинов, ки дар аввали китобаш аз Раҳмон Набиев ба унвони як сарвар дар солҳои 70-уми асри гузашта ситоиш кардаву ба зинаҳои баланди мансаб расиданашро ба ғамхориҳои Р. Набиев нисбат додааст, манзараи истеъфои Набиевро тарзе тасвир мекунад, ки ба нақлҳои Акбаршоҳ Искандаров ҳамхонӣ дорад.

Гузашта аз ин Ҳ. Насриддинов дар китобаш зикр менамояд, ки зимни вуруди ӯ ба хонаи вакилони фурудгоҳ чанд аз аъзои раёсатҳои Шӯрои Олӣ ва Шӯрои Вазирон, аз ҷумла Акбаршоҳ Искандаров, Моёншоҳ Назаршоев, Даврон Ашӯров, Абдуллоҳ Ҳабибов, Азиза Анварова, Усмон Усмонов, Аслиддин Соҳибназаров, Файзуллоҳ Абдуллоев, Тӯхтабой Ғаффоров, Ҳабибуллоҳ Саидмуродов, Шаҳоб Шарифов, Рамазон Мирзоев ва Саъдуллоҳ Хайруллоев ҳузур доштаанд. Вале Раҳмон Набиев дар иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олӣ дар робита ба омодагии сафари раёсатҳои Шӯрои Олӣ ва Шӯрои Вазирон тафсилоти дигар дод. Тафисоли ӯ ба нақли ҳамсараш дар ин робита монанд буд. Марҳум дар иҷлосия иброз дошт, ки ӯро Акбаршоҳ Искандаров гуфтааст, ҳавопаймо соати 11:30 дақиқа парвоз мекунаду ҳамаи ҳайат мунтазири раисҷумҳур мебошанд.

Замоне ки раисҷумҳур ба фурудгоҳ мерасад, касе аз ҳайатро намебинад. Ӯро, ки навбатдори хонаи вакилони фуругоҳ пешвоз гирифта буд, мегӯяд: “Аҷабо, ҳамин ки телефон шуд, ки Шумо сӯйи майдони ҳавоӣ рафтед, онҳо дарҳол ба мошинҳояшон нишаста бозпас рафтанд”. Чун раисҷумҳур, ба нақли худаш, касеро пайдо наменамояд, Шаҳоб Шарифовро аз тариқи телефон супориш медиҳад, ки аъзои ҳайатро пайдо кунад. Аммо раиси КАД баъди 40-50 дақиқа назди раисҷумҳур ҳузур ёфта, мегӯяд, ки касеро пайдо накард. Ба нақли Р. Набиев, беш аз як соат ӯ дар интизори ҳайат дар фурудгоҳ мемонад. Зеро ӯ мегӯяд, танҳо беш аз як соат бо авиаторҳо суҳбат доштааст.

Он ки Раҳмон Набиев дар иҷлосияи 16 гуфт, соати 11:30 ба фурудгоҳ рафтааст, дуруст аст, зеро ба қавли Аслиддин Соҳибназаров, 7-уми сентябр, соати 12 ӯ ба ҷаласаи Раёсати Шӯрои Олӣ рафт ва он ҷо касе аз иштирокдорон суол мекунад, ки раисҷумҳур ҳам ба Хуҷанд мераванд? Дар посух ба ин суол Акбаршоҳ Искандаров мегӯяд, “бале, ӯ моро дар фурудгоҳ интизор аст” (Аслиддин Соҳибназаров, “Субҳи ситоракуш”, китоби дуюм, саҳ. 222).

Идома дорад... 

2996
Антон Цветков, архивное фото

Светков оид ба таҷдиди зиндонҳои Тоҷикистон: шахс бояд дар шароити мӯътадил зиндагӣ кунад

205
Антон Светков, раиси Шӯрои коршиносон оид ба амнияту муносибатҳои шаҳрвандон ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ  дар бораи зарурати бунёди зиндонҳо мувофиқи стандартҳои байналмилалӣ дар Тоҷикистон, гуфт

ДУШАНБЕ, 14 авг — Sputnik.  Ҳукумати Тоҷикистон Стратегияи ислоҳоти низоми иҷрои ҳукмҳои ҷиноятиро барои давраи то соли 2030 тасдиқ кард.

"Масъалаи муҳим ин шуғли маҳкумшудагон аст, зеро ин яке аз омилҳои асосии тағйирот мебошад ва инчунин маҳбусон имкони дарёфт кардани пул ва ба хешовандонашон фиристодани онро ё ҳатто гирифтани касби навро доранд", - гуфт Светков дар суҳбат ба Sputnik Тоҷикистон.

Аммо, рақобатпазирии ин гуна маҳсулот паст аст ва мутаносибан музди меҳнат паст хоҳад буд, аз ин рӯ, барои ин маҳсулот бояд фармоиши давлатӣ мавҷуд бошад.

Ба ақидаи ӯ, зиндон метавонад як навъи "курсҳои такмили ихтисоси ҷинояткорон" бошад.

Бо вуҷуди ин, коршинос бар он ақида аст, ки нигоҳ доштан муддати тӯлонӣ дар ҷойҳои маҳрумият аз озодӣ рӯҳияи инсонро “мешиканад”, аз ин рӯ қонунгузориро бештар барои ҷиноятҳое, ки хусусияти зӯроварӣ надоранд инсондӯстона кардан, зарур аст.

Зиндонҳо: дар ним сол чанд кас фавтид?

Аз ҷумла, барои ҷиноятҳои иқтисодӣ ҷарима ва ё ҷазои шартӣ пешбинӣ шуда метавонанд.

Инчунин, барои пешгирии паҳншавии беморӣ, коршинос таъсиси колонияҳои ҷудогона барои беморон, алахусус, гирифторони силро зарур мешуморад.

"Зиндонҳо бе корона": Мансурҷон Умаров дар бораи ҳифз ва раҳоии зиндониён

"Дар Тоҷикистон ҳама биноҳои зиндонҳо кӯҳнаанд, аз ин рӯ сохтани биноҳои наверо, ки ҷавобгӯи меъёрҳои байнулмилалӣ бошанд, лозим аст. Вақте ки инсон дар шароити мӯътадил зиндагӣ мекунад,  худро дигар хел эҳсос мекунад, камтар нороҳат мешавад ва аз нав дубора ҳамчун узви ҷомеа барқарор мешавад.  Инчунин муҳим аст, ки кормандон дар шароити муқаррарӣ кор кунанд",-гуфт, Светков.

205
Барчаспҳо:
таҷдид, зиндон, Антон Светков, Тоҷикистон
Женщина несет своего ребенка

Янки, гоу ҳоум: дар Сурия боз чӣ мегузарад?

225
(Таҷдидшуда 19:50 11.08.2020)
Коршиноси дигари рус Александр Перенджиев мегӯяд, ҳамла ба низомиёни амрикоӣ метавонад қисме аз муборизаҳои дохилиэътилофӣ барои захираҳои Сурия бошад.

Ҳамла ба пойгоҳҳои низомӣ ва дастаи посбонон, ҳамалоти мушакӣ ва инфиҷори минаҳои заминӣ дар тули масири сутунҳо - барои низомиёни амрикоӣ замини Сурия танг мешавад. Ҳамалотро на танҳо гурӯҳҳои террористӣ мезананд. РИА Новости таҳқиқ кард, аз ҳузури ИМА дар кишвари арабӣ боз кӣ нороҳат аст.

Аз чор тараф

Чанде пеш пойгоҳи низомии ғайриқонунии ИМА дар музофоти Хасек дар шимолу шарқии Сирия зери аҳдофи ҳамалоти мушакӣ қарор гирифт. Инҷо дар шасткилометрии ҷануби шаҳри Ал-Хасак амрикоиҳо аэродромеро барои қабули чархболҳои ҳамлавар ва боркашон муҷаҳҳаз карда буданд. Бино ба иттилои расонаҳои Сурия ба пойгоҳи мазкур гурӯҳи номаълум ҳамла оварданд.

Вақтҳои ахир амрикоиҳоро дар Сурия доим тир мезананд ва онҳо осеб мебинанд. "Номаълумҳо" бештар қисми посбонии низомиёни ИМА-ро қир мекунанд.

Чунончи, охири моҳи май гурӯҳи худравҳои пур аз низомиёни Амрико ва ҷанговарони гурӯҳи "Нерӯҳои демократии Сурия"-ро дар Дайр-аз-Зор дастаи мусаллаҳ бо автомат, мусалсал ва норинҷак ҳамла оварданд. Дар натиҷа се арикоӣ ва 5 узви НДС маҷрӯҳ шуданд.

Ҷанҷол бар сари нафти Сурия: Вашингтон таъкид дорад даромади нафт ба Амрико намерасад

Моҳи апрел бошад, силсилаи ҳамалот дар музофоти Хасака анҷом дода шуд. Аз ҷумла, мошини зиреҳдори "Хаммер"-ро, ки низомиёни амрикоӣ ва узви НДС савор буданд , "Шахсони номаълум" дар наздикии деҳаи Рувейшид тирборон карданд. Дар натиҷа чанд тан маҷрӯҳ шуданд. Дар пайи чунин як ҳодисаи дигар дар Дайр-аз-Зор як афсари амрикоӣ ва ҷанговари НДС ҳалок шуданд. Пас аз як ҳамлаи дигар ду амрикоӣ бенишон гум шуанд. Сарнавишти онҳо то ҳол рӯшан нест.

Борҳо дар роҳи патрулҳо таҷҳизоти тарканда мепартоянд. Моҳи июл дар Дайр-аз-Зор автомобили низомиёни мунфаҷир шуд. Талафоти бештарро амрикоиҳо моҳи январи соли гузашта доштанд: дар Манбиҷ дар шимоли Сурия дар наздикии патрули пиёдагард минеро мунфаҷир кард, дар натиҷа ду аскар, Корманди Вазорати дифои ИМА ва як ҷанговар кушта шуданд.

Пентгон бошад бештари хабарҳоро рад мекунад ва "фейк" мебарорад.

Мубориза барои захираҳо

Коршиноси ҳарбӣ Юрий Лямин дар мусоҳиба бо РИА Новости таъкид кард, ки воҳидҳои низомии Амрико ва патрулҳояшро қабилаҳои маҳаллӣ, ки зери истилои ИМА ва ҳаммаслакони вай мондаанд, метавонанд анҷом диҳанд.

"Инҳо арабҳое мебошанд, ки дар шарқ ва шимолу шарқи Сурия ба сар мебаранд, - мегӯяд Лямин. Феълан, онҳо амалан дар зери ҳокимияти курдҳо, ки амрикоиҳо дастгириашон мекунад, қарор доранд. Албатта, одамон норозианд, онҳо пурра аз вазъият норозиянд ва ҷонибдори бо Димишқ буданд".

Дар ҳоле, ки ин қабила мусаллаҳ ва тамриндидаанд.

Бо далели он ки дар кишвар чанд сол боз ҷанги шаҳрвандӣ меравад, силоҳ дар дасти аҳолӣ басанда аст, - таъкид кард Лямин. Аз ҷумла намудҳои гунонуи он, миномет ва пулеметҳо низ ҳастанд".

Коршиноси дигари рус Александр Перенджиев мегӯяд, ҳамла ба низомиёни амрикоӣ метавонад қисме аз муборизаҳои дохилиэътилофӣ барои захираҳои Сурия бошад.

Ин амалан мубориза байни худи дуздон аст, - таъкид кард вай. - Аз як тараф, Пентагон ҳаст, аз тарафи дигар - гурӯҳҳои саноативу молӣ, ки манфиатҳои ширкатҳои низомии алоҳидаро ҳимоя мекунанд, метавонанд ҳамон террористҳоро мусаллаҳ кунанд.

Ба гуфтаи вай, Пентагон дар бозиҳои Сурия, қувваи мустақил нест, балки манфиатҳои гурӯҳи алоҳидаро дар ИМА намояндагӣ мекунад.

Ин ҳамалоти пинҳонии аз тезутунд шудани мубориза барои канданиҳои гаронарзиш дар Сурия шаҳодат медиҳанд. 

Низомиёни рус собиқ фурудгоҳи ҳарбии амрикоиҳоро дар Сурия ишғол карданд

"Агар дар ҳамла ҳарбии Сурия даст медошт, Пентагон дарҳол иқрор мешуд, - афзуд Перенджиев. - Аммо вақте мегӯянд, "қувваҳои номаълум", маънои онро дорад, сиррашонро пош карданӣ нестанд, аммо боварӣ дорам, ки худашон нағз медонанд".

Боз як хатари дигар ба амрикоиҳо, муқовимати мардуми Сурия мебошад. Чуноне ки президенти кишвар мегӯяд, мақсади мардуми ин кишвар, холӣ дидани он аз ҳама гуна нерӯҳои хориҷӣ мебошад.

Моҳи июн сокинони Тел-Абъяд дар музофоти Хасаке дар назди марз даст ба тазоҳурот зада, аз бурдани ғайриқонуни гандумашон изҳори норозигӣ кардаанд.

Чанд рӯз пеш аз қазия ВКХ Сурия изҳор дошт, ки ҷангиёни Туркия ва ҳаммаслакони Амрико барои ноором сохтнаи вазъ дар кишвар чанд бор замини гандум ва дигар донагиҳоро оташ заданд.

Фармондеҳии низомии ва ҳаммаслакони онҳо вазъи гуманитарӣ дар шимоли Сурияро мушкил мекунанд, то аҳолиро зидди мақомоти расмии кишвар хезонанд.

 Зуд-зуд бо ҷурми амрикоиҳо аҳолии осоиштаи кишвар қурбон мешаванд. Моҳи май аскарони ИМА дар Дайр-аз-зор ронандаи худраверо паррониданд - гӯё аз шоҳроҳи назди кони нафти "Коннико" худрав тоб хӯрда бошад.

Моҳи феврал, дар пости назди шаҳри Камишли низомиёни Сурия ҳарбиёни аримкоиро боздошт карданд, ки тариқи хатсайри ҳамоҳангношуда мерафтанд. Амрикоиҳо бо сокинони маҳаллӣ ҷанг хезониданд, ки дар натиҷа ҳарбиён ба тирандозии бетартиб сар карданд. Он замон як наврас кушта шуд ва як тани дигар захм бардошт. 

Қазия танҳо пас аз дахолати Русия ба эътидол оварда шуд.

225
Нефтяные насосы, архивное фото

Фурӯши рекордии нафти Русия ба Амрико

0
(Таҷдидшуда 18:23 15.08.2020)
Дар нимсолаи аввал Амрико аз Русия беш аз 9 миллион тонн маҳсулоти нафтӣ харидорӣ намудааст, ки баландтарин арқом то соли 2004 ба ҳисоб меравад

ДУШАНБЕ, 15 авг — Sputnik. Ҳамзамон Вашингтон бо ҳар роҳу восита мехоҳад пеши роҳи сохтмони лулаи гази “Маҷрои шимол-2”-ро бигирад, то вобастагии Арврупо аз маҳсулоти энержии Русияро кам кунад. Ин дар ҳолест, ки худи Амрико ба маҳсулоти нафтии Русия вобастагӣ пайдо кардааст.  

Содироти рекордӣ

Тибқи маълумоти Хадамоти федералии гумрукии Русия ин кишвар аз моҳи январ то июли соли равон аз ҳисоби фурӯши маҳсулоти нафтӣ ба Амрико 2,2 миллиард доллар фоида ба даст овардааст.

Ба Амрико дар ин давра 7,46 миллион тонн маҳсулоти нафтӣ содирот шудааст, ки ин 12 дарсади аз ҳаҷми умумии содиротро ташкил медиҳад.  Бештар аз ҳама маҳсулоти нафтии Русияро Нидерландия 12,19 миллион тонн, Амрико дар ҷои дуввум ва дар ҷои севум Малта қарор гирифтааст, ки аз Русия 4,4 миллион тонн маҳсулоти нафтӣ харидорӣ кардааст.

Нидерландия ва Малта ҳамчун макони транзитӣ дониста мешаванд, ки аз онҷо маҳсулоти нафтӣ ба дигар кишварҳои дунё содирот мешавад. Яъне фурӯши маҳсулоти нафтӣ ба Амрико метавонад ба маротиб зиёд бошад, чунки Хадамоти федералии гумрукии Русия ингуна содиротро ба назар намегирад.

“Дар ҳақиқат тибқи маълумоти Хадамоти иттилооти энергетикии Амрико (EIA) воридоти маҳсулоти нафтии Русия ба ин кишвар дар панҷ моҳи соли равон 68 миллион бушка ё 9,3 миллион тонаро ташкил додааст. Ин рақам нисбат ба арқоми пешниҳодкардаи Хадамоти федералии гумрукии Русия бештар аст. Чунки EIA Амрико истеҳсолкунанда на кишвари содиркунандаро ба ҳисоб мегирад”.

Дар ҳамин ҳол, Амрико хариди мазутро аз Русия нисбат ба моҳи июн 16 дарсад афзоиш доданд.

Оғози ивази маҳсулот

Ин дар ҳолест, ки Амрико худро аз хариди навъӣ нафти сангини Венесуэло маҳрум карданд ва фановариҳои баъзе аз корхонаҳои полоиши нафти Амрико қудрати коркарди нафити навъи сабуки Ҳавзаи халиҷи форс ва Техаси Ғарбиро надоранд.  Доналд Трамп бар зидди ширкати Венесуэла PVSDA таҳримҳо ҷорӣ кард ва пас аз ин корхонаҳои полоиши нафти Амрико ба мушкилоти ҷиддӣ  рӯ ба рӯ шуданд.

Корхнаҳои Халиҷи Мексика ва Соҳили шарқ ба вазъӣ ногувор дучор шуданд. Аз ҷумла ширкатҳои Citgo Petroleum, Valero Energy, Chevron.

Нафти Венесуэларо метавонист нафти Арабистони Сауди ҷойгузин кунад, аммо ин кишвар истеҳсоли нафтро маҳдуд кард. Ҳамин тариқ, иқтисод сиёсатро канор гузошт ва Амрико ба Русия муроҷиат кард.

“Вашингтон бо ҳар роҳу восита барои сохтмони “Маҷрои шимоли-2” ба ширкати Газпроми Русия мушкил эъҷод мекунад. Аммо ба хотири ба даст овардани ормонҳои иқтисодӣ Амрико бо Русия ҳамкорӣ мекунад”, - таъкид намудааст Александр Разуваев, мутахассиси ширкати “Алпари”.  

“Вазъӣ геополитикии ахир дар ҷаҳон бозори нафтро ба суди Русия бозгардонд ба хотири он ки Амрико ба кишварҳои содиркунандаи нафт таҳримҳо ҷорӣ кард. Ба ҳамин хотир нафти навъӣ Urals дар бозор ба унвони нафти вазнин ҷой афтод” – таъкид кард Александр Дужников, яке роҳбарони ширкати A3F Group.

Ба заъми ин қимати нафти Русия нисбатан арзонтар аст. Тибқи иттилои Вазорати дороии Русия нафти навъи Urals дар моҳи январ – июл дар бозорҳои ҷаҳонӣ ҳудудан 40,32 доллар  барои як бушка арзиш дошт. Дар ҳоле, ки дар моҳи январ – июли соли гузашта ҳудудан як бушка нафт 65,27 доллар арзиш дошт.

Бо анҷом ёфтани қарантина сарфи маҳсулоти нафти афзоиш ёфт.

Буҳрони соҳавӣ

Бино бар поин омадани қимати нафт шумори дастгоҳҳои ихроҷи нафт дар Амрико коҳиш ёфт. Лулаи нафти Dakota Access низ ба хотири нақзи қавонини экологӣ баста шуд.

Истихроҷи нафт аз 13,1 то 11,1 миллион тонн бушка дар як руз коҳиш ёфт. Ин ба ҳавзаҳои нафтии сланси Амрико аз ҷумла Перм, Игл-Форд, Баккенск, Ниобромск, Анадаркск, Аппалачинск ва Хейнсвилльск садама ворид кард.  тибқи иттилои мақомоти Амрико тавоноии миёнаи саноии нафткашӣ дар соли ҷорӣ 11,26 миллион бушкаро дар бар мегирад. Аммо дар соли 2021 11,14 миллион бушкаро ташкил хоҳад дод. То декабри соли равон маҳз Амрико дар коҳиши нафт дар бозори ҷаҳонӣ саҳми назаррас хоҳанд дошт.

Тибқи иттилои ширкати Haynes & Boone аз моҳи январи соли равон 36 ширкати амрикоӣ аз варшикастшавии худ иттилоъ доданд, ки қарзи онҳо ба 25,2 миллиард доллар расидааст.. аз ҷумлаи онҳо бузургтарин ширкати амрикоӣ Whiting Petroleum, California Resources ва Chesapeake Enеrgy. Дар моҳи июн боз ширкати амрикоӣ Extraction Oil & Gas, аз варшикастагӣ ба додгоҳ муроҷиат кардааст.

Тибқи маълумоти Rystad Energy то охири сол беш аз 150 ширкати амрикоӣ рӯ ба варшикастагӣ қарор доранд. Истихроҷи нафти сланси дар як шабона рӯз то панҷ миллион бушка коҳиш хоҳад ёфт. Дар ҳамин ҳол, ба гуфтаи ShaleProfile Analytics  соҳаи нафти Амрико се ҳисаи тавонои истихроҷи нафтро аз даст хоҳад дод.

0
Барчаспҳо:
маҳсулот, фурӯш, рекорд, нафт, Амрико, Русия