Абдулло Давлатов, архивное фото

Мавҷи дувуму навъи нави корона ва табобате, ки муришро кам мекунад: шарҳи Давлатов - навор

2061
(Таҷдидшуда 21:28 22.06.2020)
Абдулло Давлатов ба чор саволе, ки вобаста ба коронавирус корбаронро нигарон мекунад, посух гуфтааст. Ӯ дар наворе дар бораи мавҷи дувуми коронавирус дар тирамоҳ, мутатсияи коронавируси нав ва доруе гуфтааст, ки ҳангоми табобати корона эҳтимоли муришро коҳиш медиҳад

ДУШАНБЕ, 22 июн — Sputnik. Доктор Абдулло Давлатов, пизишки номии тоҷик ва муқими Маскав дар саҳифаи фейсбукиаш ба чор суоле, ки ба гуфтаи ӯ, корбаронро вақтҳои охир нигарон мекунад, посух гуфтааст.

Ӯ дар навиштааш, ки наворашро ҳам гузоштааст, масъалаҳои  эҳтимоли мавҷи дувуми коронавирус дар тирамоҳ, "кашф"-и дексаметазон аз ҷониби олимони олмонӣ, истифодаи Гидроксихлорохин ва мутатсияи коронавируси навро шарҳ додааст.

 Тирамоҳ барои коронавирус ҳам шароит фароҳам меорад

Бештари коршиносон мавҷи дувуми коронавирусро дар тарамоҳ интизоранд. Давлатов низ сабабҳои эҳтимоли шуюи мавҷи дувуми коронавирусро дар ин фасл тавзеҳ додааст.

"Ин фасли сол, чун баҳорон, шароити мусоид барои паҳншавӣ ва сирояткунии кулли вирусҳост. Тахмин меравад, ки коронавирус ҳам истисно нест ва хазонрез бо худ мавҷи дуюми ин уфуниро бо худ меорад", - қайд мекунад вай.

Давлатов афзудааст, дар Чин, Кореяи Ҷанубӣ ва баъзе кишварҳои дигар дубора авҷ гирифтани сироятшавӣ ба беэҳтиётӣ ва беэътиноии худи одамон ва аҷала бардоштани васоили пешгирӣ ин уфунӣ аз тарафи ҳукуматҳо вобаста аст.

 Доруе, ки истифодаи он ҳангоми табобати корона муришро камтар мекунад

Пизишки тоҷик дар такя ба Созмони ҷаҳонии тандурустӣ навиштааст, ки ин ташкилот ба олимони Бритониё ба хотири баррасӣ кардани натиҷаҳои пешакии таҳқиқоти онҳо оиди тасдиқи муфид будани Дексаметазон ва кам шудани шумораи фавтидвгон ҳангоми истифодаи ин дорӯ, ташаккур гуфтааст.

"Аз рӯзҳои аввали шуюъи COVID-19, Дексаметазон, чун дигар дорӯҳои ин гурӯҳ, барои муолиҷаи беморони ба дастгоҳи нафаси сунъӣ пайвастшуда ва синни аз 60 сола боло васеъ истифода мешавад", - тавзеҳ медиҳад Давлатов.

Аз инҷост, ки дексаметазон на зиёда аз 3-4 рӯз истифода мешавад ва таҳти назорати қатъии духтурон, афзудааст манбаъ.

Доруе, ки коронавирусро табобат мекунаду аммо ба марг мерасонад?

Дар бархе аз расонҳо гузореше нашр шуд, ки истифодаи Гидроксихлорохин дар табобати коронавирус манъ шудаасм. Аммо ба гуфтаи пизишки тоҷик ин тавр нест.

"Гидроксихлорохин манъ нашудааст. Балки, СҶТ маблағгузорӣ ва омӯзиши илмии онро дар мавриди истифода бар зидди коронавируси нав қатъ кардааст. Чаро, ки истифодаи зиёди он пасомадҳои манфӣ додааст. Яке аз хатарҳои асосии истифодаи Гидроксихлорохин он аст, ки низоми кори дилро вайрон мекунад. Яъне, аритмия медиҳад, ки дар навбати худ метавонад сабаби марги ногаҳонӣ шавад",- қайд мекунад ӯ.

Коронавирус дар бадани инсон мутатсия шуд

Доктор Давлатов афзудааст, олимони амрикоӣ исбот кардаанд, ки коронавируси нав дар бадани инсон аллакай мутатсия кардааст ва он сафедаи дар пардаи коронавирус бударо, ки D614J номаш кардаанд, ба фарқ аз коронавируси мустақиман аз Чин ворид шуда, ба осонӣ пардаҳои ҳуҷайраҳои баданро вайрон карда дохили онҳо мешудааст ва шушҳову ҷигару рӯдаҳоро зарари ҷиддӣ мерасонидааст.

Аз ин хавфноктараш он будааст, ки ин навъи вируси мутатсия шударо масунияти бадани одам намешинохтааст ва зарараш ба инсон то 8 маротиба хатарноктар будааст.

Сӯҳбати Давлатов аз бақои коронавирус, иштибоҳи табибони тоҷик ва кор дар Ватан

"Чораҳои эҳтиётӣ ва пешгириро аз ҳаёти рӯзмарра ҳазф накунед! Таҳорати дасту рӯ, истиншоқи биннӣ, ғар ғараи гулӯ ва шустани даҳон, пӯшидани ниқоби тиббӣ, фосилагирӣ ва худинвизоӣ, бояд як кори муқаррарӣ бошанд. Дар истифодаи Гидроксихлорохин ва Дексаметазон фақат ва фақат ба тавсияи духтурон такя кунед. Ба ҳеҷ ваҷҳ бо истифода аз маъхазҳои ғайритиббӣ ва худсарона аз ин дорӯҳо истифода накунед!", - масдиҳат медиҳад дар анҷом Абдулло Давлатов.

2061

Русия як "қотили комил"-и системаи ҷангӣ сохт

26
(Таҷдидшуда 14:45 13.07.2020)
Русия бомуваффақият зарбазанҳоҳо ва мошинҳои зиреҳпуши сунъӣ ва инчунин воситаҳои дарозмуддати нобуд кардани системаҳои баландпояи ҷангӣ ва роботҳои душмани эҳтимолиро бомуваффақият озмоиш кард

ДУШАНБЕ, 7 июл – Sputnik. Манбаъҳо дар маҷмааи ҳарбӣ-саноатии Федератсияи Русия хабар доданд: масофаи кафолати ҳадафи нобудшавии мақсадноки силоҳи электромагнитии Русия ба 10 километр расидааст. 

Ин чунин маъно дорад, ки дар хати биниш, ҳавопаймоҳои баландтехнологӣ ва зеризаминии душман фавран ба сӯзонидани ҷузъҳои назоратӣ ва импулси электромагнитӣ метавонанд ба гилеми металлҳои шикастапора табдил ёбанд. Тирандозии хомӯш як милис сония давом мекунад, на оташ, дуд ва на бозгашт. Муайян кардани минтақаи мавқеи таппончаи EM бо таҳқиқи стандартии радарӣ ё моҳвора ғайриимкон аст.

Пештар масофаи таппончаи EM ба се километр расида буд. Озмоиши саҳроии як навъи яроқ аз соли 2015 инҷониб идома дорад, силоҳҳо бомбаҳои бомбаҳоро дар ҳаво ва дастгоҳҳои мухталиф дар замин бомуваффақият месӯзонанд. Муҳофизати электроникаи ҷангии Русия аз таъсири "оташи дӯстона" -и таппончаи EM таъмин карда шудааст. 

Ҳамин тариқ, мутахассисони холдинги "Росэлектроника" қаблан нахи ферритро сохтанд, ки метавонад дастгоҳҳои электронии мошинҳои муосири зиреҳпӯш, системаҳои зиддимушакӣ ва ҳавопаймоҳоро аз таъсири ҷанги электронии душман муҳофизат кунад.

Вақти қабули яроқи нави EM барои яроқ нишон дода нашудааст ва Русия ба ин наздик аст, муваффақият аст. Имрӯзҳо, прототипҳо қодиранд самолёту ҳавопаймоҳо, чархболҳо ва мушакҳои киштии душманро дар масофаи хеле дур бубинанд. Ҳамчун воситаи муҳофизати ҳавоӣ навъи рекорд гузошта шуд - он ҳадафи омӯзиши ҳавоӣ дар масофаи 10 километрро "сӯзонд".

Агар масофаро ба 20 километр расонед, пас ҳавопаймоҳои ҳозиразамони ҷангӣ (баландӣ) ба категорияи ҳадафҳо дохил мешаванд. Ман боварӣ дорам, ки дастовардҳои нави саноати дифоъи Русия дар ин соҳа дер давом нахоҳанд кард. Силоҳҳои электронӣ бар принсипҳои нави ҷисмонӣ аллакай артиши Русия истифода мешавад, чанде қабл Sputnik дар бораи мошини тозакунандаи дурдаст сухан ронд.

Силоҳ барои сафи пеши

Яроқ дар асоси технологияи радиатсионии электромагнитӣ ба системаи ҷанги электронӣ наздик аст (EW). Ба ҷои таппонча ва металл, таппончаи EM-и Русия энергияи басомади радиатсионӣ истифода мекунад. Радиатсияи вайроншудаи электромагнитӣ бо суръати нур паҳн мешавад. Хароҷоти калони нерӯи барқ ​​барои як тир боқӣ мемонад, аммо технология доимо такмил меёбад. 

Дар оянда, таппончаи EM метавонад ба drones муборизи вазнин 6, таҷҳизоти заминӣ ва киштиҳои баҳрӣ асос ёбад. Агар як рӯз ҳавопаймоҳо ва чархболҳо, дронҳо, мушакҳои киштиӣ, танкҳо ва дигар мошинҳои зиреҳи душман бидуни ягон сабаб нопадид шаванд, пас онҳо дар мадди назари технологияҳои ҷанги нав қарор мегиранд.

Як таппончаи EM як силоҳи марговар ҳисобида мешавад - он электроникаро вайрон мекунад, аммо қувваи кориро нигоҳ медорад. Шакли радиатсияи электромагнитӣ ба саломатии инсон зараровар аст, метавонад ба системаи асаб, иммунитет ва дигар системаҳои бадан таъсир расонад. Бо вуҷуди ин, агар импульси EM микросхемаро «фурӯзон» кунад ва муҳаррики ҳавопаймои парвозшударо боздорад, пилот нобуд мешавад - катапулт кор намекунад.

Силоҳҳои электромагнитӣ - як қатор асбобҳое, ки барои кор дар бахшҳои мушаххас таъин шудаанд. Ҳамчун алтернатива ба таппонча дар артиллерияи классикӣ (таппончаи вагон) майдони магнитиро метавон дод, ки суръати аввалро ба сӯи снарядҳо фароҳам оварад. 

Дар Русия, системаҳои ҷанги электронӣ, бомбаҳои электромагнитие, ки қодиранд ҳама радио ва таҷҳизоти электронии душманро дар доираи 4 км хомӯш кунанд, яъне қувваҳои бидуни алоқа ва назоратро тарк карда, воҳидҳоро ба издиҳоми муташаккил табдил диҳанд. EM-gun - як ҷузъи нави баландтехнологии ғалаба.

Ҷолиб аст, ки идеяи таппончаи электромагнитӣ ҳамзамон дар Русия ва Фаронса дар давраи Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ ба вуҷуд омадааст. Он ба асарҳои пажӯҳишгари олмон Иоганн Карл Фридрих Гаусс, муаллифи назарияи электромагнетизм асос ёфтааст. Ин ғоя вақти худро сарфи назар кард ва истифодаи амалии таҷҳизоти низомиро наёфт: модели фаронсавӣ як гилеми 50 граммро ба суръати 200 м / с пароканда кард ва ба таври расмӣ ба артиллерияи маъмулӣ гум шуд.

Лоиҳаи русии таппончаи "магнитӣ-фугал" дар расмҳо боқӣ монд. Эҳёи ғояҳои силоҳи электромагнитӣ дар ибтидои асри 21 пайдо шуд: дар соли 2011, Раилгун Арсимович дар лабораторияи филиали Шатурскийи Институти муштараки ҳарорати баланди Академияи илмҳои Русия бомуваффақият озмоиш карда шуд. Туфангчаи электромагнитӣ снарядҳои хеле хурдро парронданд, аммо ин «нахудҳо» бо суръатбахшии электромагнитӣ плазмаро ба плитаҳои пӯлод дар роҳи худ табдил доданд. Панҷ сол пас, коршиносони рус материяро ба суръати аввалини кайҳонӣ пароканда карданд ва то имрӯз роҳи дарозеро тай карданд. 

Лоиҳаҳои силоҳи электромагнитӣ Иёлоти Муттаҳида, Исроил, Туркия, Фаронса, Чин мебошанд. Ва то ҳол ҳеҷ кадоме аз ин кишварҳо ба масофаи даҳ километри "оташи басомади баланд" расидааст.

Масалан, Нерӯи баҳрии ИМА тобистони гузашта як таппончаи вагониро бо суръати парвози тақрибан 2041 м / с озмоиш кард. Дар хотир доред, ки ин лавозимоти ҷадиди давлатӣ (на импулси электромагнитӣ) ҳанӯз ҳам аз суръати ҳадди ниҳоии артиллерияи хокаи муосир 2500 м / с зиёд набуд. Барои ҷангҳои оянда, суръатбахшӣ ба таври равшан нокифоя аст.

Роҳи оҳанин як навъи таппончаи электромагнитӣ мебошад, ки унсурҳои асосии онҳо манбаи барқ, таҷҳизоти гузариш ва ду релси барқӣ ба дарозии аз як то панҷ метр мебошанд. Таркиш дар вақти истифодаи шиддати баланд аз ҳисоби таъсири мутақобилаи энергияи плазма (сӯзонидани вуруди махсус) ва майдони электромагнитӣ ба амал меояд. 

Амрикоиҳо аз аввали солҳои 2000-ум як таппончаи вагонҳои 475 мм (аз ҷониби General Atomics and BAE Systems) озмоиш карда шуданд, аммо муваффақият маълум нест. Як ҷилди вазнаш 23 кг, бо суръати тақрибан 2200 м / с парвоз карда, метавонад зарари калон расонад. Маълум нест, ки ӯ ба куҷо ва чӣ қадар парвоз мекунад.

Тақдири фаромӯшнашавандаи таппончаи мусаллаҳ дар Флоти ҳарбии ИМА. Ба туфайли захираи даҳҳо аксҳоро ва истеъмоли азими энергия, онҳо идеяи ҷойгир кардани онро ба нобудкунандаи пешрафтаи амрикоӣ Zumwalt партофтанд. Киштӣ наметавонад қурбонии силоҳҳои худ бошад ва истифодаи таппончаи EM маънои онро дошт, ки қариб тамоми электроникаи нобудкунанда, аз ҷумла системаҳои дифои ҳавоӣ хомӯш карда шаванд.

Мутахассисони Донишкадаи баҳрии Иёлоти Муттаҳида дар ниҳоят истифодаи экстремисти дараҷаи Зумвалтро ҳамчун киштиҳои фармондеҳӣ пешниҳод карданд. Таҳқиқот идома дорад.

26
История Таджикистана на карте Москвы: Кремль

Аз созишномаи сулҳу тақсими қудрат то басташавии ҲНИТ: суҳбат бо Абдуллоҳи Раҳнамо

1718
(Таҷдидшуда 15:56 27.06.2020)
27 июни соли 1997 дар шаҳри Маскави Русия миёни ҳукумат ва Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини Тоҷикистон Созишномаи истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид, ки ба ҷанги дохилӣ дар ин кишвар хотима гузошт

ДУШАНБЕ, 27 июн — Sputnik. Аз ҳамон айём ба ин сӯ 27 июнро ҳамчун Рӯзи Ваҳдати миллӣ ҷашн мегиранд. Аммо бо гузашти 23 сол аз он тавофуқи таърихӣ ин интиқодҳо, бахусус аз сӯи ворисони мухолифини собиқ, садо медиҳанд, ки он созишнома амалӣ нашуда, ваҳдати миллӣ низ дар Тоҷикистон вуҷуд надорад, балки баръакс, ҳукумати Тоҷикистон мухолифини худро мағлуб карда, аҳдшиканӣ кардааст.

Оё дар Тоҷикистон ваҳдат ҳаст? Оё Созишномаи сулҳ пурра иҷро шуда буд? Муҳимтарин сабақи ҷанги дохилӣ чӣ буд? Дар остонаи Рӯзи Ваҳдати миллӣ ин ва дигар суолҳоро Sputnik Тоҷикистон бо сиёсатшинос, яке аз шоҳидон ва муҳаққиқони раванди сулҳи тоҷикон Абдуллоҳи Раҳнамо ба миён гузошт.

- Биёед, аз саволи аз ҳама ҳассос сар кунем. Ба назари Шумо, имрӯз дар Тоҷикистон ваҳдат ҳаст?

- Ҳаст. Ваҳдат, сулҳ, амният, субот ҳама ҳаст. Имрӯз ваҳдат ҳолати фарогир дорад. Инро дар ҳар хонадон ва дар хиёбони ҳар шаҳри кишвар дидан мумкин аст.

Дар бораи даъвои мухолифин оид ба шикасти аҳд

- Пас чаро мухолифини ҳукумати Тоҷикистон изҳор мекунанд, ки аҳду ваҳдат шикаста шудааст? 

- Шояд зеҳни чунин афрод дар сатҳи фаҳмиши соли 1997 боқӣ монда бошад. Он вақт ваҳдат ба маънои созишномаи ду тарафи ҷанги шаҳрвандӣ фаҳмида мешуд. Аммо дар ин 23 сол мафҳуми ваҳдат бисёр таҳаввул ёфт. Акнун он на ба маънои муносибати ду тарафи созишномаи соли 1997, балки ба маънои муттаҳидии ҷомеа дар атрофи арзишҳо, мафҳумҳо ва манфиатҳои умумимиллӣ фаҳмида мешавад. Ҳолате, ки аксарияти кулли мардум, гурӯҳҳои синнӣ, нухбагони минтақавӣ, ақаллиятҳои миллӣ, доираҳои фикрӣ ва нерӯҳои сиёсӣ дар атрофи мафҳумҳои асосии давлатдорӣ ва ниҳоди давлат муттаҳид бошанд. Яъне муҳимтарин нукта ин аст, ки ваҳдат аз сатҳи як қарордод ба сатҳи як тафаккур ва як фарҳанги фарогир таҳаввул ёфтааст.

- Ба ҳар сурат, магар пояи ваҳдате, ки дар борааш имрӯз мегӯем, ҳамон Созишномаи сулҳ нест?

- Созишномаи сулҳ бисёр муҳим аст. Президент онро бисёр дақиқ бо худи Эъломияи истиқлолияти Тоҷикистон баробар дониста, санади наҷоти дубораи кишвар хондаанд. Он бузургтарин дастоварди таърихи муосири мост ва нақши беназири таърихии худро дошт.

Аммо имрӯз чорчӯби фарогирии ваҳдат ва раванди таърихии миллатсозӣ Конститутсия, манфиатҳои миллӣ ва арзишҳои умумимиллист. Масалан, насле, ки ҳоло 40-сола аст, вақти имзои Созишномаи соли 1997 ҳамагӣ 17-сола буд, 30-солаҳо он вақт 7-сола буданд, 20-солаҳо ҳанӯз ба дунё наомада буданд. Яъне инҳо он вақт дар ҳеҷ тарафи ин ҷанг ё созишнома набуданд. Ё дар ин 23 сол даҳҳо ҳизбу ҳаркату ташкилоту мавқеъҳо ба вуҷуд омаданд, ки он вақт умуман вуҷуд надоштанд. Агар ҳоло ҳам дар чорчӯби тақсимоти соли 1997 андешем, пас ҷойи ин насли нав ва ин нерӯҳои нав дар раванди ваҳдат дар куҷост? Чунин фаҳмиши шахшудаи ваҳдат аксарияти ҷомеаи имрӯзаро аз мафҳуми ваҳдат хориҷ нигоҳ медоранд. Ин амалгароёна ва воқеъбинона нест. Бинобар ин, ваҳдат акнун басе фаротар аз он чорчӯбҳост.

Умуман, то ҳоло ба қолабҳои он давра фикр кардан, дар банди ҳамон тақсимот мондан, худро яке аз тарафҳои ҷанг ё сулҳ тасаввур кардан дидгоҳест, ки ҳаргиз ба ваҳдати воқеӣ намебарад.

- Чун 27-уми июн рӯзи имзои Созишномаи сулҳ аст, ин назарҳо ҳам вуҷуд доранд, ки ин санад то охир иҷро нашудааст. Назари Шумо чист?

- Созишномаи сулҳ моҳиятан пурра дар амал татбиқ шудааст. Ҳамин сулҳу оромишу ваҳдате, ки имрӯз мебинем, мароми ниҳоии созишнома буд. Ахиран яке аз иштирокдорони тамоми раванди музокирот ва сулҳсозӣ, шахсияти муътадилу огоҳ устод Абдунабӣ Сатторзода низ дар бораи созишномаи сулҳ фармуданд, ки он дар амал пурра татбиқ шуд. Аммо агар ба таври мушаххас гӯем, созишномаи сулҳ ё умуман сулҳи тоҷикон аз чор бахши асосӣ иборат буд: масъалаҳои ҳуқуқӣ, низомӣ, сиёсӣ ва муҳоҷирин.

Бахши ҳуқуқии созишнома пурра иҷро шуд ва соли 1999 матни нави конститутсия, ки бо иштироки ду тараф дар Комиссияи оштии миллӣ таҳия шуда буд, қабул гашт. Қонунҳои соҳавӣ, аз ҷумла қонуни ҳизбҳои сиёсӣ низ дар Комиссияи оштии миллӣ аз нав таҳия шуд.

Бахши низомии созишнома низ амалан иҷро шуд. Ҳазорон нафар аз нерӯҳои низомии мухолифин дар мақомоти ҳифзи ҳуқуқ интергратсия шуданд ва ё ба ҳаёти мулкӣ гузаштанд. Бархе ҳоло ҳам дар сафи нерӯҳои ҳукуматӣ хизмат мекунанд. Аз ин рӯ, баъзе ислоҳоти қонунгузорӣ ва ё бархӯрдҳои сиёсию низомӣ, ки даҳ-понздаҳ сол пас аз татбиқи созишнома рӯй доданд, омилҳои дигар дошта, ба масъалаи созишнома ва сулҳ марбут нестанд.

Бахши сеюми созишнома, яъне масъалаҳои муҳоҷирин бошад, аз ҳама беҳтар иҷро шуд. Ҳама оворагон ба ватан бозгардонда шуданд. Бо барномаҳои махсуси давлат ва ташкилотҳои байналмилалӣ хонаву дару деҳаҳояшон бозсозӣ шуд ва ғ.

Бахши сиёсӣ, ки асосан тақсими қудратро дар бар мегирифт, низ моҳиятан амалӣ шуд. Аммо маҳз ҳамин бахш бинобар сабабҳои объективӣ байни мухолифин баҳснок боқӣ монд.

Ин мухолифин ҳаргиз он мухолифин нестанд.

- Воқеан, Шумо он замон дар Комиссияи оштии миллӣ будед ва мустақим таҳаввулотро назорат мекардед. Чаро мухолифин то имрӯз аз ин масъала гила доранд? Оё дар ҳаққашон воқеан ҷабр шудааст?

- Аввал бояд мушаххас кунам, ки ин мухолифин ҳаргиз он мухолифин нестанд. Ҳатто вориси ҳуқуқии онҳо низ нестанд ва он баҳсҳо ҳамчун баҳси сиёсии рӯз кайҳо баста шудаанд. Аммо барои таърих ва муҳаққиқон мешавад рӯшанӣ андохт, ки дар ҳақиқат масъалаи ба намояндагони ИНОТ вогузор намудани 30% аз вазифаҳои давлатӣ ҳассостарин баҳси он замон буд. Ба мушоҳидаи онвақтаи банда аз дохили раванд, се омил боис шуд, ки ин мавзӯъ баҳснок бимонад:

Сабаби якум, худи созишнома як санади бузурги сиёсӣ буд, аммо аз назари амалия баъзе пешбиниҳои хушбинона дошт. Масалан, дар он "давраи гузариш", яъне амалан давраи татбиқи созишнома, 18 моҳ аз рӯзи имзои созишнома пешбинӣ мешуд. Дар поёни он бояд интихоботи парлумонӣ доир мегашту аз назари ҳуқуқӣ вазъият оддӣ мешуд. Баъд аз он ҳеҷ меъёре пешбинӣ намешуд, ки намояндагони собиқ мухолифин дар вазифаҳо бимонанд. Яъне пас аз ин марҳилаи гузариш ва интихобот, ҳукумат аз назари созишнома ва қонунӣ вазифадор набуд, ки онҳоро дар вазифаҳо ҳифз кунад. Механизм дуруст буд, аммо шояд аз хушбинӣ барои татбиқи чунин раванди мураккаб чунин давраи кӯтоҳ пешбинӣ шуда буд.

Ёд дорам, ки баъзе роҳбарони мухолифин, аз ҷумла раиси ҳайати музокиротии ИНОТ Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода пешниҳод доштанд, ки "давраи гузариш" фақат пас аз пурра таъйин шудани намояндагони ИНОТ ба вазифаҳои давлатӣ оғоз шавад. Аммо ин вариант нагузашта буд. 

Дуюм, дар масъалаи интихоби номзадҳо ба вазифаҳои давлатӣ байни худи мухолифин ихтилофи бисёр сахт пеш омад. Хусусан дар заминаи маҳалгароӣ ва зурозмоии қумондонҳо. Онҳо барои тақсими вазифаҳо моҳҳо бо ҳам ихтилоф карданд ва билохира, "давраи гузариш" тамом шуду шояд бахше аз ин тақсимот дар сатҳҳои миёна ва ё поин боқӣ монд. Илова бар ин, баъзе номзадҳои пешниҳодии мухолифин салоҳияти ин вазифаҳоро надоштанд ва гаштаву баргашта иваз мешуданд.

Сеюм, дар айни замон, он вақт қабули онҳо дар таркиби ҳукумат кори содда набуд. Президенти кишвар борҳо ишора намуданд, ки қонеъ намудани баъзе ҳамсафон ба чунин ҷасорати сиёсӣ осон набуд. Дар он марҳила барои кафилони асосии байналхалқӣ низ худи хатми ҷанг, барқарории сулҳ ва минтақавӣ нашудани буҳрон муҳимтар буд, на баҳсҳои баъдии дарунтоҷикӣ барои тақсими вазифаҳо.

Ин буд, ки ҳамин бахши "тақсими вазифаҳо" дар муҳити мухолифин то охир баҳснок монд. Ин дар ҳолест, ки ҳатто пас аз тамом шудани "давраи гузариш" низ аксари намояндагони таъйиншудаи мухолифин то солҳои зиёд, баъзеашон ҳатто то 6-7 соли дигар дар вазифаҳои давлатӣ боқӣ монданд. Ин дигар талаботи созишномаи сулҳ набуд, балки фаротар аз созишнома, назари ваҳдатсози худи роҳбари давлат буд.

Аммо тавре гуфтам, ин як шарҳ барои таърих буд. Зеро баҳси "тақсими вазифаҳо" дар муқоиса бо куллияти созишномаи сулҳ мавзӯи асосӣ набуд. Илова бар ин, дар маҷмуи санадҳои Созишномаи сулҳ пойбандии ҷонибҳо ба як силсила ормонҳо ва арзишҳои олии ахлоқию миллию сиёсию давлатдорӣ таъкид мешуд, ки ёдоварии он хеле муҳимтар аз масъалаҳои мушаххаси ҷузъӣ мебуд.

Пас, агар аз диди манфиатҳои давлату миллат баҳо диҳем, созишомаи сулҳ иҷро шуд, сулҳ ба воқеият табдил гашт, он имрӯз ҳам чун воқеияти инкорнашаванда ҷараён дорад. Ваҳдат низ чун раванди фарогири аксарият дар ҷараён аст. Аз ин рӯ, аз инсоф нест, агар касе бигӯяд, ки чун имрӯз ман дар ин раванд нестам, ваҳдат ҳам нест. Меъёр аксарият аст, миллат аст, воқеият аст.

- Имрӯзҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ баъзе корбарон қатъи фаъолияти ҳизби манъшудаи наҳзати исломиро ҳамчун намунаи нақзи Созишномаи сулҳ номидаанд. Оё чунин назар дуруст аст?

- Аввалан, ин ҳизб ба танҳоӣ як тарафи созишномаи сулҳ набуд, зеро ИНОТ аз чандин гурӯҳҳои сиёсӣ ташкил ёфта буд. Сониян, ин ҳизб баъд аз имзо ва татбиқи созишномаи сулҳ 19 соли дигар фаъолият кард. Дар парлумон, дар минтақаҳо, дар ҷомеа. Аммо дар соли 2015 манъ шудани он дигар ба созишномаи сулҳ рабте надорад. Он омилҳои комилан дигари худро дошт, ки як баҳси алоҳида аст.

Илова бар ин, дар созишномаи сулҳ навишта нашудааст, ки ин ё он ҳизб аз дахлнопазирии абадӣ бархӯрдор бошад ва ё дар оянда ҳар амале содир кунад, аз масъулияти қонунӣ озод бошад. Бинобар ин, рабт додани манъи фаъолияти ин ҳизб, он ҳам пас аз 19 сол, ба нақзи созиншномаи сулҳ як ҳарфи сиёсӣ аст, на ҳуқуқӣ.

Аксари аъзои ҳайати музокирот ва КОМ дар оянда дӯстони наздик шуданд, баъзе ҳатто қудову хешу табор шуданд…

- Сулҳи тоҷикон натиҷаи чор соли музокира ва ду соли кори КОМ буд. Дар бораи арзиши ин музокирот имрӯз чӣ нуктаи муҳим гуфтан мумкин аст?

- Музокироти сулҳи тоҷикон як мактаби бузурги сиёсӣ ва дипломатӣ буд. Дар он тамоми минтақа ва тамоми ҷаҳон саҳм дошт. Ҳар касе, ки дар раванди ҷанг саҳим буд, дар раванди сулҳ ҳам шомил буд. Албатта, он ҷо пинҳонӣ ва ин ҷо ошкоро. Ин музокирот саҳнаи соиши манфиатҳои гуногун буд.

Аммо дар муносибати байни худи тоҷикон дипломатия ва бозӣ бисёр набуд. Дар он рӯҳияи тоҷикӣ бештар таъсиргузор буд. Шухӣ ҳам буд, латифа, шеър, мавъиза, мусобиқа, қаҳр, дашном, киноя, гузашт, ҳамтабақӣ, оғӯш ҳама чиз буд. Дар музокироти байни тоҷикон умумиятҳои тоҷикӣ ва дарки ин умумиятҳо аз сӯи тарафҳо бар ихтилофи сиёсӣ ғалаба кард. Бунёди сулҳи тоҷикон ҳамин дарк буд. Ҳама дарёфтанд, ки як чизанд, одаманд, тоҷиканд. Аксари аъзои ҳайати музокирот ва КОМ дар оянда дӯстони наздик шуданд, баъзе ҳатто қудову хешу табор шуданд.

Муносибати сарвари давлат бо роҳбари мухолифин ба як дустӣ табдил шуда буд. Президент ҳатто дар вақти бемории ӯ ба хонааш хабаргирӣ омада, табобати ӯро дар хориҷа супориш карда буд.

Аз ин рӯ, имрӯз ҳам ҳамеша таъкид мекунам, ки бо вуҷуди ихтилофҳои сиёсӣ, мо бояд ҳамеша умумиятҳои инсонӣ, имонӣ ва миллии тоҷикии худро ҳифз кунем. Ин хатти сурх аст, нуктаи пайванд аст, модари муштарак аст, умумияти наҷотбахш аст.

- Аммо фикр намекунед, ки солҳои охир таблиғи таҷрибаи сулҳи тоҷикон камранг шудааст?

- Бале. Бисёр муҳим аст, ки ин таҷриба дар сатҳи шоиста омӯхта шавад. Он  ҳатто метавонист яке аз ифтихорҳои ва брендҳои Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ бошад. Аз ин рӯ, ҳанӯз ҳам фурсат аст, ки як марказ ва ё пажӯҳишгоҳи сулҳ ва ваҳдати миллӣ таъсис гардад, ки ҳам омӯхтан ва ба назария табдил додани таҷрибаи сулҳи тоҷикон ва ҳам нашру таълими ин таҷриба дар сатҳи миллӣ ва байналмилалиро анҷом диҳад. Шахсан банда ба ин мавзӯъ ба ҳадде аҳаммият қоилам, ки орзу дорам, чунин марказ таъсис дода, тамоми умрамро ба омӯзишу таблиғи таҷрибаи сулҳи тоҷикон ва ба таҳкими ваҳдати миллӣ сарф намоям.

- Дар ниҳоят, баназари Шумо, пас аз ин қадар солҳо, муҳимтарин дарси ҷанги дохилӣ чи буд?

- Сабақҳо бисёранд. Аммо муҳимтарин сабақи ҷанги дохилии мо ин аст, ки ҳеҷ идея, ҳеҷ манфиат, дидгоҳ, ҳизб ё идеология арзиши онро надорад, ки суботро бишканем, ватанро вайрон кунем, миллатро пароканда кунем ва давлатро аз даст диҳем. Ҳама чиз, ҳама тарҳу ормон фақат дар фазои давлат, ваҳдат ва амният маъно пайдо мекунад. Бинобар ин,  имрӯз, бо пеши рӯй доштани он сабақи бузург, ҳама гуна даъват ба бесуботӣ ва низоъ бемсаъулиятӣ дар баробари ин кишвар ва ин мардуми ранҷдида мебуд. Пас бояд дигар ҳаргиз ба фитнаву тафриқа дода нашавем. Сабақи асосӣ ҳамин аст.

1718
Барчаспҳо:
Абдуллоҳи Раҳнамо, ҷанги шаҳрвандӣ, Русия, Созишномаи сулҳ, оппозитсиюни тоҷик, Ҳукумат, ҲНИТ, ИНОТ, "Ваҳдат", Тоҷикистон
Новорожденный

Вазорат гуфт, дар Тоҷикистон таваллуд каму фавт зиёд шуд

0
Вазорати адлияи Тоҷикистон мегӯяд, тайи шаш моҳи соли ҷорӣ дар Тоҷикистон нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 2540 нафар шаҳрвандон зиёд фавтидаанд

ДУШАНБЕ, 13 июл – Sputnik.  Ин нуктаро Музаффар Ашуриён, вазири адлияи кишвар имрӯз зимни як нишасти хабарӣ ба рӯзноманигорон изҳор дошта гуфт, тайи шаш моҳ дар кишвар 18 ҳазору 777 нафар фавтидаанд.

Ба иттилои манбаъ, ин нишондиҳанда  дар ҳамин давраи соли гузашта ба  16 ҳазору 229 нафар баробар буд.

Музаффар Ашуриён, гуфт шаҳрвандони кишвар ан танҳо аз коронавирус фавтиданд, бал ки аз бемориҳои мисоли қалбу раг ва ғайраҳо.

Тибқи иттилои вазир, давоми шаш моҳи соли ҷорӣ нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 5 ҳазору 274 кӯдак кам таваллуд шудааст.

Ба иттилои манбаъ дар нимсолаи  ҷорӣ дар ҷумҳурӣ 101 ҳазору 141 тифли навзод ба қайд гирифта шуда, ки  ин нишондиҳанда  дар ҳамин давраи соли гузашта - 106 ҳазору 415 нафар баробар буд.

0