Озар гладиатори тоҷик, дӯсти Спартак, шаҳрванди Рим ва чеҳраи ношинохтаи таърих

1166
Ду нусха аз китоби “Озар аз Уструшан ё Шамшери Спартак”, ривояти зиндагии пурмоҷарои як устои силоҳсози истаравшанӣ, ки дар шаҳри Торонтои Канада чоп шудааст, ба Душанбе расид

ДУШАНБЕ, 30 дек — Sputnik. Ато Ҳамдам, яке аз ду муаллифи ин романи таърихӣ, ба Sputnik Тоҷикистон гуфт, китоб аз сӯи Равшани Темуриён, муҳаққиқ ва рӯзноманигори тоҷик ва Юсуф Амирӣ, сарпарасти Бунёди эронпажӯҳии Суҳравардии шаҳри Монреали Канада аз сириллик ба форсӣ баргардон шудааст.

“Ин заҳмати қариб дусолаи ин ду нафар аст, ки дирӯз ду нусхаи он ба дастам расид. Намедонам ба чӣ теъдод нашр шудааст, аммо як кори хеле хуб барои муаррифии ин фарзанди ҷасур ва қаҳрамони воқеии таърихи мо дар миёни форсизабонон шуд”, - гуфт Ато Ҳамдам.

Романи “Озар аз Уструшан ё Шамшери Спартак” бори аввал соли 2006 ба забони русӣ ва бори дуввум соли 2010 ба забони тоҷикӣ дар Душанбе нашр шудааст.

Ато Ҳамдам, нависанда, рӯзноманигор, драматург, ходими давлатӣ ва ҷамъиятӣ ва яке аз шахсиятҳои хушноми таърихи Тоҷикистон аст, ки як замон вазири фарҳанг (1992–1995), мушовири калони Президенти Тоҷикистон (1995–2004) ва директори нашриёти "Адиб" (2004–2009) низ буд. Аз соли 1973 то ба имрӯз даҳҳо достону роман ва намоишнома, назири «Хандаи бахт» (1974), "Пеш аз борон" (1992), "Сабақ", "Самар" ва ғайраро ба чоп расондааст.

Муаллифи дуввуми романи “Озар аз Уструшан ё Шамшери Спартак” Леонид Чигрин, нависандаи хушсалиқаи русзабони Тоҷикистон аст, ки ба амри тақдир натавонист нусхаи форсии китобашро бубинад – ӯ  3 сентябри соли равон дар айни гирудори ҷаҳонии “вируси корона” берун аз ватан, дар кишвари Русия аз олам чашм пӯшид.

Аз Леонид Чигрин осори гаронбаҳое боқӣ мондааст, аз қабили романи “Робинзони тайга” ва детективи “Гӯшанишини ҳарам”. Аммо як теъдоди қобили мулоҳизаи осораш, аз қабили романҳои “Сангари Хатлон”, “Суқути Суғдиёна” ва “Зиндагии Чжан Сан, ё Роҳи бузурги абрешим”-ро дар ҳамдастӣ бо Ато Ҳамдам навиштааст.

“Охирин романе, ки бо ҳам навиштем, “Спитамен” ном дорад. Мо ниятҳои зиёде доштем, аммо умр ба дӯсти ман вафо накард”, - гуфт Ато Ҳамдам.

Дар миёни осори муштараки Ато Ҳамдам ва Леонид Чигрин “Озар аз Уструшан ё Шамшери Спартак” ҷойгоҳи вижае дорад, ба он хотир ки ин қиссаи як шахсияти воқеӣ, аммо ношинохтаи таърихи тоҷикон аст.

Қиссаи Озар

Озар кай ба дунё омад, манобеъи таърихи чизе намегӯянд. Фақат маълум аст, ки ӯ дар давлати Устурушана (қаламрави Истаравшани имрӯз) –и асри якуми пеш аз милод ба дунё омада, ба силоҳсозӣ ва ҷанговарӣ шуҳрат ёфта буд. Пас аз ҳуҷуми чиниҳо ба давлати Даван (Фарғонаи имрӯз) давлатҳои ҳамсоя, аз ҷумла афшини Уструшан нерӯҳои худро барои кӯмак фиристоданд. Озар дар ин ҷанг ширкат кард ва асир афтод. Чиниҳо ӯро бо худ бурда, дар сохтмони Садди бузурги Чин ба кор гумоштанд. Озар аз он ҷо ба марзи Чин фирор ва дар сафи марзбонони чинӣ ба хизмат пардохт.

Рӯзе гуннҳои биёбони Гоби ба ин посгоҳи марзбонӣ ҳамла оварда, ҳамаи онҳоро мекушанд, аммо Озарро, ки хеле ҷасурона онҳоро яке пайи дигар аз по дармеовард, ба қатл нарасонда, бо худ ба биёбон бурданд.

Паҳлавони суғдӣ ба зудӣ дар миёни гуннҳо маҳбубият пайдо кард, қабл аз ҳама бо ақлу хирад. Роҳи Бузурги Абрешим аз биёбони Гоби мегузашт ва гуннҳо ба корвонҳои тоҷирон ҳамла намуда, онҳоро ғорат мекарданд. Озар ба гуннҳо маслиҳат дод, ки корвонҳоро набояд ғорат кунанд, балки аз онҳо боҷ ситонанд ва ҳам амнияташонро бигиранд, зеро дар акси ҳол онҳо дигар аз ин роҳ намегузаранд ва гуннҳо аз даромади муфт маҳрум мешаванд.

Гладиатор озар
© Sputnik Фахриддин Холбек
Гладиатор озар

Озар минҳайси фармондеҳи посбонони як корвони тоҷирони юнонӣ роҳии Аврупо шуд, аммо дар Финикия (қаламрави имрӯзи Шарқи наздик – Лубнон, Фаластин, Сурия, Исроил) ба асорати раҳзанон афтод. Ӯро ба бозори бардафурӯшии Рим бурданд, ҷойе, ки ба тасодуф бо Спартаки маъруф дучор омад ва гладиатори бузург ӯро харидорӣ кард.

Он замон Спартак аз Озар мепурсад, ки киву аз куҷост? Озар посух медиҳад, ки аз шаҳри Уструшани Суғд аст. Спартак ҷуғрофиёро хуб намедонист. Озар ба ӯ шарҳ дод, ки Суғд дар ҳамсоягии давлати Форс ҷойгир аст. Он гаҳ Спартак гуфт: “Туро минбаъд “Форс” хоҳем хонд!”

Ҳамин тавр, Озар ба мактаби маъруфи гладиатории Лентул Батиати шаҳри Капуяи Италия афтод ва бо лақаби “Форс” борҳо рӯи Саҳнаи бузурги ҷангҳои гладиатории Рим баромада, ба гладиаторӣ ва ҳам силоҳсозӣ шуҳрат пайдо кард.

Миёни ӯ ва Спартак риштаи дӯстӣ танида шуд ба ҳадде, ки Озар як шамшери махсусеро ба Спартак тӯҳфа намуда, лақаби “Шамшери Спартак” – ро низ камоӣ кард. Ӯ бо иттифоқи Спартак аз мактаби Лентул Батиат фирор намуд ва дар яке аз бузургтарин исёни ғуломон дар таърих – шӯриши Спартак (73 – 71 то милод), ки ҳудуди 70 ҳазор ғуломро дарбар мегирифт, низ ширкат кард.

Пас аз шикасти шӯриш ва қатли Спартак қайсари Рум фармон дод, ки “Форс” – ро зинда назди ӯ оранд. Ӯ ба Озар ва гладиаторони боқимондаи шӯриши Спартак шарт гузошт, ки агар бо иттифоқи Легиони Рим Ҳаллия (имрӯза Фаронса, Шветсария ва Белжик) – ро забт кунанд, ҳар яке мукофоти пулӣ ва озодӣ ба даст хоҳад овард.

Озар дар ин сафари ҷангӣ ширкат намуда, бо пирӯзӣ ба Рим баргашт ва аз дасти Гай Юлий Сезар, императори маъруфи Рим озодӣ ва мукофот гирифт ва расман шаҳрванди Рим, ҳатто бо аксарияти оро дар Сенати Рим нозири аслиҳаи анбори император интихоб шуд.

Ӯ бо як зани римӣ хонадор шуда, дар синни 82 – солагӣ, тақрибан як сол қабл аз мавлуди паёмбар Исои Масеҳ, ҷон ба ҷонофарин таслим кард.

Бино ба манобеъи таърихӣ, ӯро дар қабристони легионерҳо ва гладиатороне, ки дар Саҳнаи бузурги Рим шӯҳрат ёфта буданд, ба хок супурданд ва дар сари қабри ӯ бо ҳуруфи лотинӣ навиштаанд: “Форс”, устои силаҳсоз ва гладиатор. Дӯсти Спартак”.

Паҳлавоне аз манобеъи таърихӣ

Ин сужаи кӯтоҳи романи “Озар аз Уструшан ё Шамшери Спартак” аст, ки зоҳиран, як устурае дар радифи қиссаҳои “Шоҳнома” ва қаҳрамонони асотирие, назири Рустами Дастону Фаридуну Коваи Оҳангар ва Сиёвушро мемонад.

Аммо Ато Ҳамдам мегӯяд, Озар як шахсияти таърихист, ки аз миёни ҳазорҳо асиру ғулом ва гладиатори замони қадим махсус дар манобеъи таърихии Чин, Рим ва Русия сабт шудааст.

“Номи ӯ дар “Тавзеҳоти “Таърихи мардуми Осиёи Миёна” – и шарқшиноси маъруф Николай Бичурин (1777-1853), ки 14 сол дар Чин зиста буд, зикр шудааст. Олими рус дар такя ба манобеъи чинӣ аз як силоҳсози уструшанӣ ба номи Озар ривоят мекунад, ки чӣ гуна дар Фарғона асири чиниҳо шуда, пас аз моҷароҳои зиёди зиндагӣ ба мактаби гладиатории Италия меафтад ва дар шӯриши Спартак ширкат мекунад”, - гуфт Ато Ҳамдам.

Ба қавли ӯ, ин сатрҳо дар бораи Озари силоҳсоз Ролан Биков, коргардони маъруфи шӯравиву рус (1929-1998) – ро ба ваҷд овард ва ӯ ба ин натиҷа расид, ки як силсилафилмеро дар бораи ӯ дар ҳудудҳои Тоҷикистон, Чин, Юнон ва Италия рӯи навор орад.

“Ӯ аз бойгоние дар Италия хост, ки дар бораи Озари силоҳсоз аз манобеъи таърихии истифодашуда дар романи «Спартак» (1874) – и Рафаэлло Ҷованоли маълумот ироа кунанд. Дар онҳо воқеан маълумоти кӯтоҳе дар бораи Озари силоҳсоз вуҷуд дорад. Мутаассифона, умр ба коргардони маъруф вафо накард ва натавонист филмашро ба навор гирад. Ману Леонид Чигрин он чиро, ки Биков дошт, бо чашми сар дидему омӯхтем ва тасмим гирифтем, дар бораи Озар романе бинависем”, - гуфт Ато Ҳамдам.

Озар аз Устурушан дар романи “Спартак” – и Ҷованоли зикр нашудааст. Ато Ҳамдам мегӯяд, итолиёиҳо ба Биков гуфтаанд, ки азбаски Озар танҳо тоҷик ё осиёӣ дар ин шӯриши таърихӣ буд ва аз мардумони мазлуму шӯрида алайҳи Империяи Рим, назири фракиҳо, германҳо, ҳаллҳо ва дигарон намояндагӣ намекард, нависанда ӯро қобили зикр дар асари худ надонистааст.

“Яке аз аҳдофи романи “Спартак” ҳам нишон додани иттиҳоди мардуми Аврупо алайҳи истибдоди Рим аст, ки мо дар он ҷумла набудем”, - гуфт Ато Ҳамдам.

Ҳангомаи барпонашуда

Ато Ҳамдам ва Леонид Чигрин расо 8 сол ин романро навиштанд ва яке аз интизориҳояшон ин буд, ки чопи он ҳангомаеро дар адабиёти тоҷик барпо хоҳад кард. Воқеан, Озар то он замон як чеҳраи ношинохта дар таърихи халқи тоҷик буд ва кашфи ӯ, бешак, бозёфти муҳим ба шумор мерафт. Аммо чунин нашуд.

Ато Ҳамдам мегӯяд, китоб сарнавиштеро аз сар гузаронд, ки қаҳрамонаш гузаронда буд. Вай афзуд, муаллифон бо ҷуз он ки барои чопи русии он пул пайдо накарданд, аз сӯи бархе курсинишинон ва сарватмандон ҳам накӯҳиш диданд.

“Нашри русии он соли 2006 бо мусоидати марҳум Сайфиддин Тӯраев, сиёсатмадору тоҷири маъруф анҷом шуд. Он кас 1000 доллар кӯмак карданд ва мо тавонистем фақат 500 нусха дар Душанбе ба чоп расонем. Аммо китоб ба зудӣ фурӯхта шуд”, - гуфт Ато Ҳамдам.

Нашри тоҷикии он низ бо теъдоди 500 нусха соли 2010 аз чоп баромад. Ато Ҳамдам мегӯяд, ин дафъа низ бо вуҷуди монеаҳои сунъӣ аз чопи китоб Маликшоҳ Неъматов, раиси вақти Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди ҳукумати Тоҷикистон ва Акбар Мирсолеҳов, як нафақахӯр аз ноҳияи Ҷалолуддини Румӣ пуштибонӣ карданд.

“Барои мо боварнокарданӣ буд, ки кашфи як шахсияти нави таърихи мо, ки бо матонат, ҷавонмардӣ ва инсонияти баланд чӣ гуна вазниниҳои зиндагиро пушти сар кард ва як намунаи тоҷикият барои насли ҷавону ояндаи мо метавонад бошад, ин гуна пазироӣ шуд”, - гуфт ӯ.

Дар ҳамин ҳол, “Озар аз Устурушан ё Шамшери Спартак” баъди солҳо дигарбора ба ҳуруфи форсӣ дар Канада рӯи чопро дид. Ато Ҳамдам мегӯяд, ин китоб мухлисони зиёде дорад, аммо тайи даҳ соли ахир нафаре ё муассисае дигар ҳозир нашуд, ки нашри ҷадиди онро ба зимма гирад ва ӯ фақат умед ба ин мебандад, ки ниҳоят рӯзе паёми ин китоб ба ҷомиа хоҳад расид.

1166

Оё Тоҷикистон ба "корона" пирӯз шуд - чанд посухи маъмул

25
(Таҷдидшуда 17:08 22.01.2021)
Коҳиши якбораи бемории коронавирус дар Тоҷикистон нобаҳангом ва номафҳум аст. Аммо мутахассисон дар ин қазия се версия доранд - ё омор хатост, ё аҳолӣ хонашинанд ва ё сабабҳои табиӣ дорад

ДУШАНБЕ, 22 янв - Sputnik. Эпидемияи коронавирус дар Тоҷикистон ба таърихи муттасили сирру асрор мубаддал мегардад. Дар фасли баҳор, дар авҷи пандемия, вақте ки COVID-19 аллакай тақрибан ҳамаи кишварҳои ҷаҳонро фаро гирифта буд ва шумораи фавтҳо дар минтақаҳои сераҳолӣ ба даҳҳо ҳазор нафар мерасид, Тоҷикистон дар байни тӯфони ҷовид ҷазираи ором боқӣ монд - то охири моҳи апрел ягон ҳолати ин беморӣ ба қайд гирифта нашуд.

Ҳеҷ кас сабабҳои инро дақиқ шарҳ дода наметавонист, фарзияҳо хеле фарқ доштанд, аз назарияҳои дасисаҳо - ҳукумат ҳақиқатро пинҳон мекунад, то иқлимӣ - онҳо мегӯянд, ки офтоби мӯъҷизавии Тоҷикистон вирусро ба маънои том дар роҳи марз нобуд мекунад.

Сабаб шояд то андозае прозикӣ буд - санҷишҳо ва асбобҳои ташхисӣ ба кишвар хеле дер оварда шуданд, чораҳои саривақтии карантин андешида шуданд ва илова бар ин, қисми зиёди беморон дар моҳҳои аввал ба беморӣ асимптоматикӣ гирифтор шуданд, гарчанде ки онҳо даҳҳо ҳамватанони худро сироят карданд.

Аммо ҳикояи на он қадар пурасрор пас аз соли нав рух дод - мувофиқи омор, Тоҷикистон аз COVID-19 "шифо ёфт". Ва на тадриҷан, балки аслан дар як ё ду рӯз. Аз нимаи моҳи ноябр то охири сол шумораи миёнаи гирифторони ин беморӣ ба ҳисоби миёна дар як рӯз аз 40 то 30 нафар ва онҳое, ки аз 50 то 35 шифо ёфтанд, иборат буданд.

Пас аз бемории коронавирус иммунитети бадан то кай пойдор мемонад?

Динамика мусбат аст ва гуфтан мумкин аст, ки коронавирус дар кишвар ақибнишинӣ мекунад, аммо омор чизи аҷиберо нишон медиҳад. Агар 30 декабр шумораи мубталоён 31 нафар буд ва шумораи шифоёфтагон - 36, пас рӯзи дигар, дар арафаи Соли нав, дар сутуни "ҳолатҳои нави сироят" -и гузориши беморӣ сифр буд.

Аз 1 то 10 январ танҳо нӯҳ ҳодисаи сироятёбӣ ба қайд гирифта шуд ва аз 11 январ ҷадвал пурра ба сифр баробар гардид - ягон ҳолати гирифторшавӣ, шифо ва марг ба қайд гирифта нашуд.

Асосаш - ҳисоб хато нашавад

Худи Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон инро бо заҳмати табибон ва риояи меъёрҳои санитарӣ шарҳ медиҳад ва дар маълумотҳои оморӣ онҳо натиҷаи табиии чораҳои пешгирикунандаро мебинанд.

"Яке аз сабабҳои асосии муваффақият дар он аст, ки мақомоти тандурустӣ табобати дурустро анҷом доданд, корҳои фаҳмондадиҳӣ доданд, ки пас аз вокуниши муносиби аҳолӣ ба амал омад. Пас ин рақамҳои дуруст мебошанд, гарчанде ки баъзеҳо шубҳа мекунанд. Аммо гуфтан дар бораи пирӯзии комил бар коронавирус ҳанӯз барвақт аст, мо каме бештар интизор мешавем", - гуфт сарпулмонологи кишвар Хакима Ахмедова.

Ба гуфтаи коршиносони дигар, новобаста аз он, ки кори табибон чӣ қадар самарабахш аст, ин барои ноил шудан ба бемории сифр дар як ҳафта кофӣ нест.

Яке аз вирусшиносон ба шарти ифшо нашудани номаш ба Sputnik Тоҷикистон гуфт, ки ин беморӣ ҳоло на бо роҳи ташхис, балки ташрифи оддии хона ба хона ба табибон ташхис мешавад, яъне ташаккул додани манзараи дақиқи эпидемиологӣ кори осон нест.

Чаро боварӣ ба ваксинаи русии зидди коронавирус зиёд шудааст?

Аммо, ӯ воқеан коҳиши шумораи беморонро қайд мекунад, аммо инро бо риояи чораҳои ибтидоии карантини ва шароити иқлимӣ рабт медиҳад.

"Ҳоло вазорат ҳар рӯз ду маротиба дар бораи ташриф ба хона маълумот мегирад ва онҳо фаҳмиданд, ки оё воқеан беморон ҳастанд ё не. Дигар маълумот нест", - шарҳ дод табиб.

Ҳамкасби руси ӯ, профессори Пажӯҳишгоҳи вирусологияи ба номи Д.И.Ивановский Александр Бутенко низ чунин мешуморад, ки омори сифрии коронавирус на танҳо ва на он қадар кам шудани воқеии шумораи беморон, балки дар усулҳои ҳисобкунӣ ва набудани санҷишҳо мебошад.

"Агар ҳисоб кунем, ки чанд фоизи масунияти бадастомада пайдо мешавад, як рақами хеле хурд пайдо хоҳад шуд. Ваксина гузаронида нашудааст, дар кишвар василаҳои пешрафтаи табобат мавҷуд нестанд, яъне маънои коҳиш ёфтани беморӣ вуҷуд надорад", - гуфт Бутенко.

Дар Тоҷикистон ҳама хонашинанд?

Дар мавриди масунияти омавӣ бошад, табибон дар Тоҷикистон эътироф мекунанд, ки аз рӯи омор, барои ин бояд тақрибан 70% аҳолӣ бемории коронавирусро аз сар гузаронанд на 0,15% - тавре ки ҳоло аст.

Коршиносони Русия, дар шарҳи вазъи ҷумҳурӣ, қайд мекунанд, ки аксуламали системаи масуният ба COVID-19 ҳанӯз ҳаматарафа омӯхта нашудааст ва дар бораи иммунитети омавӣ сӯҳбат кардан ҳоло вақт аст. Онҳо сабаби воқеии бештарро дар камҳаракатии аҳолӣ дар зимистон мебинанд.

Пешбинии вазир: коронавирус то тобистон дар Тоҷикистон нест мешавад

"Зичии аҳолӣ дар Тоҷикистон нисбат ба зичӣ, масалан, дар вилояти Маскав хеле камтар аст. Муҳоҷирати одамон дар байни минтақаҳо он қадар шадид нест ва дар натиҷа, як тамоси хурд боиси паҳншавии сусти сироят мегардад", - мегӯяд табиби шоистаи Федератсияи Русия, пулмонолог Александр Карабиненко.

Вазъи муҳоҷират низ таъсир мерасонад, зеро дар моҳҳои аввали пандемия бемориҳои оммавӣ дар байни оилаҳо ва дӯстони шаҳрвандоне, ки аз хориҷа баргаштанд, ба қайд гирифта шуданд.

"Мардум ором нишастаанд. Онҳо ба хориҷа ба таътил намераванд - маблағ нест. Муҳоҷирати меҳнатӣ шадидан маҳдуд аст", - илова кард Бутенко ба Sputnik Тоҷикистон.

Ултрабунафш зидди "корона"

Дар моҳҳои аввали пайдоиши коронавирус, аксуламали аз ҳама экзотикӣ пешгирии COVID-19 пешгирӣ карда нашуд. Онҳо аз хармала барои тамиз кардани биноҳо, "наноамулетҳо" -и мармузи истеҳсоли Чин ва ҳатто доруҳои байторӣ истифода кардаанд.

Вақте ки табиат ва табиати вирус каму беш равшантар шуд, одамон аксар вақт ба маҷмӯи табобати классикии зидди зуком - витаминҳо, истироҳати бистарӣ, нӯшидани об ва таркиби мухталифи доруҳои зидди вирусӣ қарор гирифтанд.

Режими дурусти табобат дар якҷоягӣ бо ташхиси барвақтӣ, сатҳи нисбатан пасти фавтро мефаҳмонад, аммо коҳиши босуръати беморӣ бо фарорасии зимистон. Дар худи кишвар эпидемиологҳо баҳсро бо хусусиятҳои иқлими Тоҷикистон идома медиҳанд.

Ман фикр мекунам, ки офтоб, нури ултрабунафш ба коҳиш ёфтани беморӣ мусоидат намуда, истеҳсоли витамини D-ро ҳавасманд мекунад, ки ин ба мустаҳкам шудани системаи масуният мусоидат мекунад" шарҳ дод яке аз табибони Sputnik Тоҷикистон.

Коршинос сабаби нест шудани коронавирус дар Тоҷикистонро шарҳ дод

Ва гарчанде ки ӯ дар мавриди масунияти қавӣ комилан дуруст аст, аммо ин шарҳ дода наметавонад, ки чаро дар Тоҷикистон бо 9 миллион нафар аҳолӣ танҳо 13308 ҳолати сироятёбӣ вуҷуд дорад ва дар 34 миллион ва на камтар аз офтобии Ӯзбекистон қариб 78 000 нафар.

Умуман, сарфи назар аз ҷадвали сифрии гирифторӣ ба қариб ду ҳафта, на СУТ ва на пешвоёни ҷаҳон шитоб намекунанд, ки Тоҷикистонро бо пирӯзӣ бар коронавирус табрик кунанд. Кишвар дар минтақа охирин буд (бо назардошти Туркманистон, ки COVID-19-ро инкор мекунад), бо пандемия рӯ ба рӯ шуд, аммо ин маънои онро надорад, ки вай онро аввал ғолиб хоҳад овард.

Мақомот гуфтанд, шумори гардишгарон дар як соли коронавирус чӣ қадар коҳиш ёфтааст

Ҳатто ҷомеаи тиббии дохили ҷумҳурӣ хушбин аст, аммо худдорӣ мекунад. Бо вуҷуди ин, эпидемияи бемории марговар бепарвоӣ ва шодии бармаҳалро ихтиёр намекунад. Дар маҷмӯъ, умед бастан лозим аст, ки омори кунунии Тоҷикистон дар сабти маълумот хато нест, балки воқеан натиҷаи корҳои тиббӣ ва қадами аввал дар самти рафъи "корона", ҳадди аққал дар Осиёи Марказист.

25
Учения ВМС США, архивное фото

Минтақаҳо ошкор шуданд: флоти ҳарбии ИМА силоҳашро ба куҷо равона мекунад

177
(Таҷдидшуда 17:36 18.01.2021)
Амрикоиҳо рушди киштиҳои муосири мушакӣ ва киштиҳои зериобӣ, мушакҳои гипертоникӣ ва силоҳи ҳастаии тактикиро ба таври қатъӣ рад мекунанд

"Deter and Win" - Сардори ситоди баҳрии ИМА адмирал Майкл Гилдай "Нақшаи киштиронӣ" -ро барои даҳсолаи оянда муаррифӣ кард. Чизи асосӣ дар ҳуҷҷат он аст, ки флоти амрикоӣ бояд дар Уқёнуси Ҷаҳон ҳукмфармо бошад.

Ҳадафи назорати ҷаҳонӣ як зиндагии ором ва серғизои амрикоӣ дар хона мебошад. Аммо, дар матн инчунин ба таври возеҳ таҷовузи ошкоро алайҳи дигар кишварҳо нишон дода шудааст. Ҳадафи адмиралҳои Вашингтонро дар мақолаи РИА Новости хонед.

Рақибони ҷаҳонӣ

Муаллифони санад таъкид мекунанд, ки нерӯи баҳрии ИМА бо рақобати дарозмуддат, ки ба амният ва тарзи ҳаёти шаҳрвандони ИМА таҳдид мекунад, машғул аст. Фармондеҳии баҳрӣ як дақиқаро аз даст дода наметавонад: барои нигоҳ доштани таносуби қудрат на танҳо дар даҳсолаи оянда, балки дар тамоми асри 21 фаъолона амал кардан лозим аст.

Рақибон ва "вайронкунандагони" сулҳи ҷаҳонӣ Русия ва Чин мебошанд. Ин кишварҳо, ба гуфтаи адмиралҳои амрикоӣ, озодиро дар баҳр, ки кайҳо ба тамоми ҷаҳон манфиат меорад, халалдор мекунанд.

Маскав ва Пекин кӯшиш доранд, ки дастрасӣ ба манбаъҳои пурарзиши баҳрро, ки берун аз обҳои ҳудудӣ ҳастанд, "ноодилона назорат кунанд", "ҳамсоягони худро тарсонанд", "даъвои худро ба онҳо бо зӯрӣ таҳмил кунанд", "муҳимтарин роҳҳои обиро бо мушакҳои дурбурд нигоҳ доранд."

Амрикоиҳо рушди киштиҳои муосири мушакӣ ва киштиҳои зериобӣ, мушакҳои гипертоникӣ ва силоҳи ҳастаии тактикиро ба таври қатъӣ рад мекунанд. Флоти Русия, ба гуфтаи Пентагон, фаъолияташро дар саросари ҷаҳон тақвият медиҳад ва нерӯҳояшро ба соҳилҳои Иёлоти Муттаҳида наздиктар ва мустақар мекунад. Аз ин рӯ, "Русияро бояд боэътимод назорат кунад."

Амрико аз коҳиши шумори низомиёнаш дар Ироқу Афғонистон эълон кард

Флоти босуръат рушдёбандаи Чин - калонтарин дар ҷаҳон, ба гуфтаи таҳлилгарони амрикоӣ, низ нигаронкунанда аст. Пекин зоҳиран Вашингтон ва ҳампаймонҳои онро зери шубҳа мегузорад ва ба хатари шадидтарин ва дарозмуддат табдил меёбад.

 

Ҳамзамон қайд карда мешавад, ки Иёлоти Муттаҳида як давлати баҳрӣ аст ва ободиву амнияти он аз қобилияти нигоҳ доштани бартарӣ дар баҳр вобаста аст. Барои ин зарур аст, ки нерӯи баҳрии худро "ба ҳар гӯшаи Уқёнуси Ҷаҳонӣ" густариш диҳем.

Амрикоиҳо киштиҳоро идома медиҳанд ва дар ҳама ҷое, ки қонунҳои байналмилалӣ иҷозат додаанд, парвоз мекунанд, инчунин дар минтақаҳои гуногуни ҷаҳон нерӯҳояшонро ҷиҳати мубориза бо "орзуҳои аз ҳад зиёди баҳрӣ" -и рақибон ва безарар кардани қобилияти ҷангии онҳо идома медиҳанд.

Тақвият бахшидани флот

Ҳамин тариқ, киштиҳои зериобии мушаки баллистикии дорои нерӯи ҳастаӣ "Иёлоти Муттаҳидаро аз ҳамлаи ҳастаӣ муҳофизат мекунанд" ва нерӯҳои амалиёти махсус "омодаанд, ки шадидтарин душманро ба таври ногаҳонӣ дастгир кунанд."

Адмиралҳо итминон медиҳанд, ки нерӯҳои баҳрӣ қодиранд нерӯҳояшонро барои дастгирии нерӯҳои заминӣ ба ҳар соҳил фуроранд.

Флот "тамоми воситаҳои зарурӣ барои пешгирии таҷовузро дорад, аз ҷумла силоҳҳои ғайримуқаррарӣ". Аз ҷумла, ин ба иттилоот, технологияҳои кибернетикӣ ва дигар навъҳои силоҳ дахл дорад, ки ба ҳамла аз баҳр, аз зери об ва аз ҳаво имкон медиҳанд.

Иёлоти Муттаҳида дар муқовимати муосир дар баҳр дар солҳои оянда бо зеҳни сунъӣ нақши назаррас хоҳад дошт. Чунин системаҳо, онҳо боварӣ доранд, ки Нерӯи баҳрӣ, самаранокӣ ва бартарии худро дар ҷанг исбот кардаанд, аз ин рӯ, флот бо истифодаи азими онҳо нав карда мешавад.

Платформаҳои бесарнишини оффшорӣ низ "ҳаётан муҳим" мебошанд. Онҳо дар иктишоф, назорат бартарӣ фароҳам меоранд ва қобилияти ҳамлаи флотро афзоиш медиҳанд. То охири даҳсола кормандони Нерӯи баҳрӣ бояд тавонанд бо эътимод ва ҳамоҳанг дар ҳамбастагии зич бо воситаҳои нақлиёти роботӣ кор кунанд.

Фармондеҳии Нерӯи баҳрии ИМА чунин мешуморад, ки барои амалӣ сохтани ҳама нақшаҳо парки ҳавопаймо бояд таҳким ва васеъ карда шавад. Бештар киштиҳои зериобии ҳастаӣ ва киштиҳои рӯизаминӣ бо қобилияти баланди ҳуҷум талаб карда мешаванд.

Гузашта аз ин, киштиҳои нав бояд паймон, масалан, фрегатҳои умедбахши класси "Созвездие" бошанд.

Пентагон низ киштиҳои ҳавопайморо аз ҳисоб намебарорад. Ин то ҳол ифтихори Флоти баҳрӣ ва воситаи асосии намоиши қувва аст. Аҳамияти махсуси нерӯҳои зериобии флот қайд карда мешавад. Афзалият дар ин ҷо киштиҳои зериобии стратегии ҳастаии класси Колумбия ва инчунин Вирҷинияҳои гуногунҷабҳа мебошанд.

Рақам ва лазерҳо

Фармондеҳии Нерӯи баҳрӣ эътироф мекунад, ки танҳо технология кофӣ нест. Кадрҳоро муфассалтар омӯхтан лозим аст, аз ҷумла барои беҳтар фаҳмидани нозукиҳои рафтори душман.

Ҷавоби Амрико ба “Калибр”-и русӣ: “Томагавк”-ҳои нав аз чӣ бархурдоранд

Ба гуфтаи адмиралҳо, "маллоҳон бояд на танҳо таҳдидҳоро мушоҳида кунанд ва ба онҳо зуд вокуниш нишон диҳанд, балки амалҳои ҷониби муқобилро тавассути дониши амиқи вижагиҳои менталитети шаҳрвандони як кишвари мушаххас пешгӯӣ кунанд."

Сенарияҳои "муноқишаҳои оянда" дар машқҳои атрофи кураи замин - аз Шимоли Дур то қисми ғарбии Уқёнуси Ором санҷида мешаванд. Масалан, имсол Нерӯҳои баҳрии ИМА манёврҳои миқёси калони якчанд гурӯҳҳои ҳавопаймо бо амалиётҳои амфибӣ мегузаронанд.

Бори аввал дар он ҷо гурӯҳҳои хурди тактикии тактикӣ ҷойгир карда мешаванд, ки бо истифода аз силоҳҳои нави ҳуҷум ва захираҳои иттилоотӣ истифода мешаванд. Адмирал Гилдей қаблан гуфта буд, ки миқёси ин амалиётҳо "дар таърихи навин бесобиқа" хоҳад буд.

Технологияҳои иттилоотӣ ва рақамӣ дар стратегияи флоти ИМА ҷойгиранд. Ҳоло амалиёти низомӣ бидуни онҳо ғайриимкон аст. "Рақам" ҳама чизро ҳал мекунад, ба шумо имкон медиҳад, ки ҷангҳои баҳрӣ ва хушкиро зуд ва босамар гузаронед.

Нерӯи баҳрӣ чунин мешуморад, ки "рақибони Иёлоти Муттаҳида интизор доранд, ки бо шумораи зиёди мушакҳо мудофиаи флотро рахна мекунанд."

Аз ин рӯ, Пентагон аз системаҳои гуногуни собит ва мобилӣ, радарҳои киштиҳои зериобӣ ва ҳавопаймоҳои баҳрӣ истифода бурда, қобилияти мудофиавии киштиҳо ва ҳавопаймоҳоро баланд мебардорад. Ҳамзамон, дар набардҳои наздик, дар баробари муборизаи маъмулӣ, истифодаи силоҳи энергетикӣ низ ба нақша гирифта шудааст.

177