Ёдгориҳои фарҳангии тоҷикон дар осорхонаи Шарқ дар шаҳри Маскав навор

361
(Таҷдидшуда 12:59 12.09.2019)
Осорхонаи давлатии Шарқ бо осорхонаҳои миллии кишварҳои Осиёи Миёна, аз ҷумла Тоҷикистон аз рӯи шумораи ёдгориҳо метавонад рақобатпазир бошад

Яке аз толорҳои осорхонаи Шарқ ба пуррагӣ ба ёдгориҳои фарҳангии кишварҳои Осиёи Марказӣ бахшида шудааст. Қариб ҳамаи ёдгориҳо аз рӯи сарҳадҳои ҷуғрофӣ ва хусусиятҳои миллӣ ҷудо шудаанд.

Аммо дар бисёр ҳолатҳо намояндагони як миллат метавонанд як чизро бо ҳам хело наздик, вале бо хусусиятҳои хос офаранд.

Ҳамин тариқ дар фарҳанги тоҷикон чунин хусусиятҳо мақоми хос доранд ва дар ин ҳол ба осонӣ тафовуташонро пай бурдан мумкин аст.

Анъанаҳои гулдӯзии тоҷикӣ

Экспонаты в Музее востока в Москве
© Sputnik
Экспонаты в Музее востока в Москве

Анъанаҳои гулдӯзии тоҷикӣ диққати меҳмонони осорхонаро ҳамеша ба худ ҷалб мекунад.

Якум аз рамзҳои мураккаби гулдӯзиҳо бинанда дар ҳайрат мемонад, чунки ягон дастгоҳи дӯзандагӣ қудрати тайёр кардани чунин гулкориҳоро надорад. Ҳатто дӯзандаҳо дар ҳайрат мемонанд, ки чигуна ин гулкориҳо тайёр шудаанд.

Дуюм инки зебогии гулкориҳо дар матоъҳо бинандаро дар ҳайрат мегузоранд. Масалан, яке аз чунин ёдгориҳои беназир рӯйсарӣ барои арӯсон ва ё рӯйбанд дар рӯзи тӯяшон мебошад. Гулҳои ин дӯхтаҳо рамзҳои анъанаҳои славяниро ба ёд меоваранд ва бисёриҳо бовар намекунанд, ки ин зебогиҳо аз Помири Тоҷикистон ба ин ҷо оварда шудаанд. Ин аз наздик будани ҷомеаҳои ҳиндуаврупоӣ шаҳодат медиҳад.

Албатта духту дӯзӣ тоҷикиро бе ёдоварӣ аз куртаҳои занона ба мисли чакану атлас ва рамзи Осиёи Миёна – тоқиҳои гуногун наметавон ифода кард. Онҳо низ вобаста ба маҳал аз ҳам тафовут доранд ва дар Осорхонаи Шарқ дар шаҳри Маскав якчанд намунаи тоқиҳои тоҷикӣ ҷой дода шудаанд.

Кулолгарӣ

Экспонаты в Музее востока в Москве
© Sputnik
Экспонаты в Музее востока в Москве

Рамзи ғайрирасмии ҳар як халқу миллати дорои фарҳанги қадим албатта ин кулолгарӣ дар шаклҳои гуногун ба шумор меравад. Дар ҳақиқат боқимондаҳои лавозимоти рӯзгору асбобҳои аз лойи пухта сохташуда, аз рушду нумуи фарҳангу тамаддуни ҳар як миллат шаҳодат медиҳад.

Агар ба боқимондаи ёдгориҳои кулолгарони чирадасти миллати тоҷик нигарем, онҳо ҳаёти асрисангиро ба ёд меоваранд. Ин ёдгориҳо на дар асри санг балки як ё ду аср пеш сохта шудаанд, аммо танҳо техникаи сохтани онҳо ба мисли даврони асри санг ба роҳ монда шуда буд.

Кулолгарони тоҷик тавонистаанд воситаҳои кулолгарии даврони қадимро то замони муосир нигоҳ доранд. Барои сохтани ҳар гуна лавозимоти лойӣ, ягон дастгоҳи махсус ба кор намебурданд, танҳо ғалтакча (валик) ба кор бурда мешуду ба воситаи оташ лойро пухта омода мекарданд.

Дар ҳама давру замон воситаҳои рӯзгор ва воситаҳои омодасозии онҳо барои одамон махсусиятҳои худро доштанд. Худи зарфҳои омодашуда аз лой инъикосгари шакли зиндагии ҳар қавм дар ҳар давру замон мебошанд.

Бозичаҳо

Кулолгарҳо ба воситаи лойи пухта на танҳо зарфҳои рӯзгор, балки бозичаҳо низ омода мекарданд. Масалан, дар осорхонаи Шарқ маҷмуъи бозичаҳои сафолиро дидан мумкин, ки ба косиби бомаҳорат Ғафур Халилов тааллуқ доранд.

Экспонаты в Музее востока в Москве
© Sputnik
Экспонаты в Музее востока в Москве

Вай бозичаҳои сафолиро дар сурати ҳар гуна ҷонварон омода намудааст, масалан, шер, асп, аждаҳор ва ғайраҳо. Миёни бозичаҳои сафолини офаридаи ӯ "бинидароз"-е низ ҷой дорад, ки ба ягон ҷонвар монанд нест.

“Бозичаҳои сафолин бештар барои инъикоси расму русум ва барои зебогӣ омода шудаанд, на барои бозӣ”, - ба Sputnik Тоҷикистон тавзеҳ дод роҳбари шуъбаи санъати халқҳои Қафқоз, Осиёи Миёна, Сибир ва Шимоли дур Екатерина Ермакова.

Экспонаты в Музее востока в Москве
© Sputnik
Экспонаты в Музее востока в Москве

Ба гуфтаи ӯ бо чунин бозичаҳо хонаҳоро дар рӯзҳои ид ва дигар ҷашнвораҳо зебо мекарданд, масалан дар ҷашни Наврӯз.

Заргарӣ

Ҷавоҳироти заргарӣ низ дар ҳар маҳал бо хусусиятҳои хоси худ аз ҳам фарқ доштанд. Ҷавоҳироти аҳолии шаҳрнишини Бухоро ва Самарқанд аз рӯи ҷаззобат ва бо ороиши зарҳалҳои боло ва сангҳояшон аз дигар минтақаҳо фарқ доштанд.

Экспонаты в Музее востока в Москве
© Sputnik
Экспонаты в Музее востока в Москве

Дар Тоҷикистон бештар ҷавоҳироти аз нуқраи сафед омодашуда маҳбубият доштанд. Масалан занон чунин ҷавоҳиротро ба таври ҳамешагӣ ба бар мекарданд.

Ба гуфтаи санъатшинос, Екатерина Ермакова, занҳо ҳатто ҳангоми омода намудани хӯрок аз ҷавоҳирот ба бар мекарданд, дар ангуштонашон ангуштарин меандохтанд. Дасти беангуштарин ҳангоми тайёр намудани хӯрок макрӯ ҳисобида мешудааст. Новобаста аз аҷобат ин ақида то ҷое метавонад, ҳақиқати худро дошта бошад, чунки нуқра хусусияти тамизсозӣ - дезинфексияро дорад.

Ҷамъовариии ёдгориҳои мондагор

Ёдгориҳо марҳила ба марҳила  аз оғози ба истифодадиҳии осорхона – соли 1918 ҷамъоварӣ шуда истодаанд. Ҳамаи онҳо дар асоси пешниҳоди (экспедитсия) олимони Шӯравӣ ва рус дар ин ҷо ҷой дода шудаанд. Инчунин баъзеи ёдгориҳо аз тарафи ашхоси алоҳида ва ё ҳайатҳо аз Африқову Осиё пешкаш шудаанд.

Ба гуфтаи кормандони Осорхонаи Шарқ дар Маскав аз ҳамаи ёдгориҳои беназир то замони Ҷанги Бузурги Ватанӣ вориди ин бино гардидаанд, махсусан дар солҳои 30-ум.

Солҳои охир ба осорхонаи Шарқ ёдгориҳои мондагор хело кам фиристода мешаванд. Ба гуфтаи Ермакова ҳамкории якҷояи бостоншиносони тоҷику рус метавонад сабаби ба осорхона ворид намудани ёдгориҳои нав ба нав гардад.

361
Барчаспҳо:
ёдгориҳо, Осорхона, Русия, Тоҷикистон
Мавзуҳо:
Таърихи Тоҷикистон дар харитаи Маскав (22)
Театри ноҳияи Ёвон

Театри ноҳияи Ёвон касбӣ мешавад

49
(Таҷдидшуда 13:14 03.07.2020)
Мақомоти иҷроияи Хатлон хабар дод, ки теъдоди театрҳои касбӣ дар вилоят афзоиш ёфта, ба чор адад баробар мешавад

ДУШАНБЕ, 3 июл — Sputnik. Бо дастгирии раиси вилояти Хатлон, Қурбон Ҳакимзода театри халқии ноҳияи Ёвон ба театри касбӣ табдил хоҳад ёфт, хабар дод Носирҷон Маъмурзода, мудири Шуъбаи иттилоотию таҳлилии дастгоҳи раиси вилояти Хатлон.

Ба иттилои манбаъ, дар доираи сафари кории худ ба ноҳияи Ёвон раиси вилоят дар Қасри фарҳангии ноҳия композитсияи ҳунармандони театри халқиро бахшида ба 5500-солагии Саразм тамошо карда, бо ҳунармандон мулоқот орост.

Котибот афзуд, ки пешниҳоди ба театри касбӣ табдил ёфтани театри халқӣ пазируфта шуда, Қурбон Ҳакимзода барои дастгирии ҳамаҷиҳатаи фаъолияти он дастур дод.

Феълан дар ин театри халқӣ 15 ҳунарманди ҳирфаии театр фаъолият мекунанд. Раиси вилоят ваъда дод, ки дар нахустин намоиши саҳнавии театри касбӣ иштирок хоҳад кард.

Котиботи ҳукумати Хатлон илова намуд, ки то имрӯз дар ҳудуди вилояти Хатлон се театри ксбӣ фаъолият мекунанд. Дар сурати мақоми театри касбиро гирифтани театри халқии ноҳияи Ёвон, теъдоди театрҳои касбии вилоят ба чор адад мерасад.

49
Барчаспҳо:
касбӣ, театр, Ёвон, Тоҷикистон
Министр культуры Таджикистана Зульфия Давлатзода

Ҳамдардии вазири фарҳанг бо хонаводаи Амонулло Қодиров

708
(Таҷдидшуда 19:02 02.07.2020)
Раҳбарияти Вазорати фарҳанги Тоҷикистон бо аҳли хонаводаи Амонулло Қодиров, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон изҳори ҳамдардӣ кардааст

ДУШАНБЕ, 2 июл — Sputnik. Фарҳангиёни Тоҷикистон ба аҳли хонаводаи Амонулло Қодиров, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон изҳори таслият кард, хабар медиҳад Вазорати фарҳанг.

"Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аҳли фарҳанги кишвар аз даргузашти собиқадори соҳаи театр, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Амон Қодиров андӯҳгин буда, ба наздикону пайвандони марҳум изҳори тасаллият менамоянд", - омадааст дар номаи таслият.

Ёдрас мешавем, ки Амонулло Қодиров, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, рӯзи 28 июн дар шаҳри Душанбе дар синни 75-солагӣ аз олам чашм пӯшид.

Амонулло Қодиров 10 июни соли 1945 дар ноҳияи Шаҳринав ба дунё омада, соли 1965 Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданӣ-равшаннамоии ноҳияи Ленин (ҳоло Коллеҷи фарҳанги ноҳияи Рӯдакӣ) ва соли 1971 Институти давлатии санъати театрии ба номи А.Луначарскийи шаҳри Маскавро хатм кардааст.

Ӯ қариб тамоми умр дар театри ҷавонони ба номи Маҳмудҷон Воҳидов ҳунарнамоӣ карда, соли 1982 сазовори унвони Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон ва соли 1994 соҳиби унвони Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон шуд.

Қодиров бо даҳҳо нақшаш дар театр ва синамои тоҷик, бахусус бо нақши Ҳодӣ дар дуэти Шодию Ҳодӣ ҳамроҳ бо Шодӣ Солеҳов дар ёдҳо мемонад.

"Дар ҳаҷв доди ҳунарро медиҳад. Ҳарчанд образҳои лирикӣ, драмавӣ, фоҷиавиро низ бо маҳорати баланд иҷро мекунад, ҳолати рӯҳию дунёи ботинии қаҳрамононашро ҳамаҷониба мекушояд. Тамошогарон ба истеъдодаш дар беш аз шаст спектакли театр, аз қабили «Дон Жуан», «Умри ҷовид», «Латифаҳои деҳот», «Якпула савдо, садпула ғавғо», «Робиаи Балхӣ», «Умед», «Табиби зӯракӣ» баҳои баланд додаанд", - омадааст дар маълумоти Википедия.

Амонулло Қодиров ҳамчунин дар филмҳои «Субҳи Ганг», «Достони Сиёвуш», «Ҳафт арӯси дуздидашуда», «Аспҳо дар моҳтобшаб», «Хоби хирси сафед» ва дар чандин намоишномаи телевизионӣ нақшҳои мондагор офарида, дар дубляжи даҳҳо филм ба забони тоҷикӣ низ иштирок кардааст.

708
Барчаспҳо:
вазир, Вазорати фарҳанги ҶТ, ҳамдардӣ, ҳунарпеша, Тоҷикистон
Люди в защитных костюмах проводят церемонию погребения человека умершего от COVID-19

Тасдиқи фавти дигар аз COVID-19 дар Тоҷикистон: омори нави расмӣ

2121
(Таҷдидшуда 21:02 05.07.2020)
Шабонарӯзи гузашта дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 54 ҳолати нави сироятёбӣ ба COVID-19 ва 1 мавриди фавт бар асари он ба қайд гирифта шуд

ДУШАНБЕ, 5 июл — Sputnik.  Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Тоҷикистон мегӯяд, аз 30 апрел то 5 июл дар кишвар шумораи гирифторони COVID-19 ба 6 ҳазору 213 нафар расид.

Хабаргузории “Ховар” аз қавли Вазорати тандурустӣ  афзудааст, ки аз ин беморӣ то кунун дар мамлакат 4858 нафар ё худ 78,2% беморон шифо ёфтаанд. Ҳамзамон, дар муддати зикргардида дар мамлакат аз ин беморӣ 53 нафар фавтидаанд.

Мақомот шахсияти нафари фавтида аз коронавирусро нагуфтанд, аммо ахиран аз даргузашти Шоира Бузурукова, сартабиби зоишгоҳи Хуҷанд хабар дода шуд, ки дар беморхонаи касалиҳои сироятӣ бистарӣ будааст.

Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии мамлакат ҳамчунин хабар дод, ки давоми шабонарӯзи охир 225 нафар гирифторони эҳтимолӣ зери назорати табибон қарор дошта, 49 нафар баъд аз муолиҷа ба хонаҳояшон рухсат дода шуданд.

Ҳукумат нақшаҳоро тағйир дод, парлумон пазируфт: вазир гуфт, вазъ пешгӯинашаванда аст

Мақомоти Тоҷикистон таъкид карданд, ки имрӯзҳо дар 85 беморхонаи ҷумҳурӣ зиёда аз 7 ҳазору 500 табиб ва 25 ҳазор корманди миёнаи тиб сафарбар шудаанд. Ба ғайр аз ин, дар муассисаҳои кумаки аввалияи тиббию санитарии ҷумҳурӣ 7 ҳазору 600 табиб ва зиёда аз 24 ҳазор корманди миёнаи соҳаи тиб бо мақсади дарёфт, пешгирӣ ва расонидани кумаки аввалия ба мардум хизмат мерасонанд.

2121
Барчаспҳо:
даргузашт, беморӣ, ситомегалавирус, Тоҷикистон