Экспонаты в Музее востока в Москве

Осорхонаи Шарқ ва ё гӯшаи фарҳангии Тоҷикистон дар қалби Маскав

154
(Таҷдидшуда 15:52 17.09.2019)
Дар шаҳри Маскав Осорхонаи Шарқ ҷойгир аст, ки бо як қадам задан аз Кремл метавон бо фарҳангу маданияти халқҳои Осиёи Миёна ва инчунин дигар кишварҳои Африқою Осиё шинос шуд

ДУШАНБЕ, 17 сен - Sputnik. Ҳамаи кишварҳои Осиё ва Африқо бо рангу ҷилоҳо ва фарҳангу маданияти худ дар як бино – Осорхонаи Шарқ ҷамъ оварда шудаанд. Осиёи Миёна чун анъана дар миёнгаҳ ҷойгир шудаанд. Фазои бозорҳои шаҳрӣ анъанаҳои куҳистонии ин минтақа бо даромадан ба толор диққати бинадаро ба худ ҷалб мекунанд.

Роҳбари шуъбаи санъати халқҳои Қафқоз, Осиёи Миёна, Сибир ва Шимоли дур Екатерина Ермакова  барои Sputnik Тоҷикистон саёҳати махсус вобаста Осорхонаи Шарқ баргузор намуд. 

Ермакова Екатерина Станиславовна,  заведующая отделом искусства народов Кавказа, Средней Азии, Сибири и Крайнего Севера
© Sputnik
Ермакова Екатерина Станиславовна, заведующая отделом искусства народов Кавказа, Средней Азии, Сибири и Крайнего Севера

Яке аз толорҳои осорхонаи Шарқ ба пуррагӣ ба ёдгориҳои фарҳангии кишварҳои Осиёи Марказӣ бахшида шудааст. Қариб ҳамаи ёдгориҳо аз рӯи сарҳадҳои ҷуғрофӣ ва хусусиятҳои миллӣ ҷудо шудаанд.

Аммо дар бисёр ҳолатҳо намояндагони як миллат метавонанд як чизро бо ҳам хело наздик, вале бо хусусиятҳои хос офаранд.

Ҳамин тариқ дар фарҳанги тоҷикон чунин хусусиятҳо мақоми хос доранд ва дар ин ҳол ба осонӣ тафовуташонро пай бурдан мумкин аст.

Анъанаҳои дузандагӣ, кулолгарӣ ва заргарии тоҷикон

Экспонаты в Музее востока в Москве
© Sputnik
Экспонаты в Музее востока в Москве

Анъанаҳои гулдӯзии тоҷикӣ ва куртаҳои чакану атлас диққати меҳмонони осорхонаро ҳамеша ба худ ҷалб мекунад.

Якум аз рамзҳои мураккаби гулдӯзиҳо бинанда дар ҳайрат мемонад, чунки ягон дастгоҳи дӯзандагӣ қудрати тайёр кардани чунин гулкориҳоро надорад. Ҳатто дӯзандаҳо дар ҳайрат мемонанд, ки чигуна ин гулкориҳо тайёр шудаанд.

Дуюм инки зебогии гулкориҳо дар матоъҳо бинандаро дар ҳайрат мегузоранд. Масалан, яке аз чунин ёдгориҳои беназир рӯйсарӣ барои арӯсон ва ё рӯйбанд дар рӯзи тӯяшон мебошад. Гулҳои ин дӯхтаҳо рамзҳои анъанаҳои славяниро ба ёд меоваранд ва бисёриҳо бовар намекунанд, ки ин зебогиҳо аз Помири Тоҷикистон ба ин ҷо оварда шудаанд. Ин аз наздик будани ҷомеаҳои ҳиндуаврупоӣ шаҳодат медиҳад.

Экспонаты в Музее востока в Москве
© Sputnik
Экспонаты в Музее востока в Москве

Албатта духту дӯзӣ тоҷикиро бе ёдоварӣ аз куртаҳои занона ба мисли чакану атлас ва рамзи Осиёи Миёна – тоқиҳои гуногун наметавон ифода кард. Онҳо низ вобаста ба маҳал аз ҳам тафовут доранд ва дар Осорхонаи Шарқ дар шаҳри Маскав якчанд намунаи тоқиҳои тоҷикӣ ҷой дода шудаанд.

Рамзи ғайрирасмии ҳар як халқу миллати дорои фарҳанги қадим албатта ин кулолгарӣ дар шаклҳои гуногун ба шумор меравад. Дар ҳақиқат боқимондаҳои лавозимоти рӯзгору асбобҳои аз лойи пухта сохташуда, аз рушду нумуи фарҳангу тамаддуни ҳар як миллат шаҳодат медиҳад.

Агар ба боқимондаи ёдгориҳои кулолгарони чирадасти миллати тоҷик нигарем, онҳо ҳаёти асрисангиро ба ёд меоваранд. Ин ёдгориҳо на дар асри санг балки як ё ду аср пеш сохта шудаанд, аммо танҳо техникаи сохтани онҳо ба мисли даврони асри санг ба роҳ монда шуда буд.

Кулолгарони тоҷик тавонистаанд воситаҳои кулолгарии даврони қадимро то замони муосир нигоҳ доранд. Барои сохтани ҳар гуна лавозимоти лойӣ, ягон дастгоҳи махсус ба кор намебурданд, танҳо ғалтакча (валик) ба кор бурда мешуду ба воситаи оташ лойро пухта омода мекарданд.

Дар ҳама давру замон воситаҳои рӯзгор ва воситаҳои омодасозии онҳо барои одамон махсусиятҳои худро доштанд. Худи зарфҳои омодашуда аз лой инъикосгари шакли зиндагии ҳар қавм дар ҳар давру замон мебошанд.

Экспонаты в Музее востока в Москве
© Sputnik
Экспонаты в Музее востока в Москве

Кулолгарҳо ба воситаи лойи пухта на танҳо зарфҳои рӯзгор, балки бозичаҳо низ омода мекарданд. Масалан, дар осорхонаи Шарқ маҷмуъи бозичаҳои сафолиро дидан мумкин, ки ба косиби бомаҳорат Ғафур Халилов тааллуқ доранд.

Вай бозичаҳои сафолиро дар сурати ҳар гуна ҷонварон омода намудааст, масалан, шер, асп, аждаҳор ва ғайраҳо. Миёни бозичаҳои сафолини офаридаи ӯ "бинидароз"-е низ ҷой дорад, ки ба ягон ҷонвар монанд нест.

“Бозичаҳои сафолин бештар барои инъикоси расму русум ва барои зебогӣ омода шудаанд, на барои бозӣ”, - ба Sputnik Тоҷикистон тавзеҳ дод роҳбари шуъбаи санъати халқҳои Қафқоз, Осиёи Миёна, Сибир ва Шимоли дур Екатерина Ермакова.

Ба гуфтаи ӯ бо чунин бозичаҳо хонаҳоро дар рӯзҳои ид ва дигар ҷашнвораҳо зебо мекарданд, масалан дар ҷашни Наврӯз.

Ҷавоҳироти заргарӣ низ дар ҳар маҳал бо хусусиятҳои хоси худ аз ҳам фарқ доштанд. Ҷавоҳироти аҳолии шаҳрнишини Бухоро ва Самарқанд аз рӯи ҷаззобат ва бо ороиши зарҳалҳои боло ва сангҳояшон аз дигар минтақаҳо фарқ доштанд.

Экспонаты в Музее востока в Москве
© Sputnik
Экспонаты в Музее востока в Москве

Дар Тоҷикистон бештар ҷавоҳироти аз нуқраи сафед омодашуда маҳбубият доштанд. Масалан занон чунин ҷавоҳиротро ба таври ҳамешагӣ ба бар мекарданд.

Ба гуфтаи санъатшинос, Екатерина Ермакова, занҳо ҳатто ҳангоми омода намудани хӯрок аз ҷавоҳирот ба бар мекарданд, дар ангуштонашон ангуштарин меандохтанд. Дасти беангуштарин ҳангоми тайёр намудани хӯрок макрӯ ҳисобида мешудааст. Новобаста аз аҷобат ин ақида то ҷое метавонад, ҳақиқати худро дошта бошад, чунки нуқра хусусияти тамизсозӣ - дезинфексияро дорад.

Ёдгориҳо марҳила ба марҳила  аз оғози ба истифодадиҳии осорхона – соли 1918 ҷамъоварӣ шуда истодаанд. Ҳамаи онҳо дар асоси пешниҳоди (экспедитсия) олимони Шӯравӣ ва рус дар ин ҷо ҷой дода шудаанд. Инчунин баъзеи ёдгориҳо аз тарафи ашхоси алоҳида ва ё ҳайатҳо аз Африқову Осиё пешкаш шудаанд.

Ба гуфтаи кормандони Осорхонаи Шарқ дар Маскав аз ҳамаи ёдгориҳои беназир то замони Ҷанги Бузурги Ватанӣ вориди ин бино гардидаанд, махсусан дар солҳои 30-ум.

Солҳои охир ба осорхонаи Шарқ ёдгориҳои мондагор хело кам фиристода мешаванд. Ба гуфтаи Ермакова ҳамкории якҷояи бостоншиносони тоҷику рус метавонад сабаби ба осорхона ворид намудани ёдгориҳои нав ба нав гардад.

154
Барчаспҳо:
Шарқи дур, осорхона, Маскав, фарҳанг, Тоҷикистон
Мавзуҳо:
Таърихи Тоҷикистон дар харитаи Маскав (22)
Ҳунраманд Ҷонибек Муродов

"Нурияҷон": нашри таронаи нави Ҷонибек Муродов-садо

237
Овозхони шинохтаи мусиқии попи тоҷик Ҷонибек Муродов таронаи нави худро пас аз чанд моҳи таваққуф пешкаши мухлисонаш кард

ДУШАНБЕ, 21 сен - Sputnik. Таронаи нави Ҷонибек Муродов  таҳти унвони “Нурияҷон” се рӯз қабл нашр шуда, мақбули ҳаводоронаш гаштааст.

Таронаи ҷадиди овозхон дар канали JM Company мунташир шуда, давоми ин муддат ҳазорҳо маротиба бозбинӣ шудаву беш аз ду ҳазор лайк гирифтааст.

Оҳанги тарона аз Муқтадо Ғарбавӣ буда, нависандаи тарона Ризо гуфта мешавад.

Қаблан Ҷонибек ҳамроҳи овозхони шинохтаи ӯзбек Юлдуз Турдиева бо забони тоҷикиӣ  “дуэт”-и “Азизи дилам”-ро сароида буд, ки аз ҷониби корбарони интернетии тоҷикону ӯзбекон хуб истиқбол шуд.

Ҳамзамон пештар аз он Ҷонибек бо падараш Ҷӯрабек Муродов, ҳунармандони номӣ таронаи “Мусофир”-ро ба муҳоҷирон бахшида буданд.

237
Барчаспҳо:
тарона, Ҷонибек Муродов, овозхон, Тоҷикистон
Персидская вязь

"Нома ва номанигорӣ дар Шоҳнома": дар Эрон китоби Ҷӯрабек Назриро бознашр карданд

88
Ин китоб бо ҳимояти Муассисаи фарҳангии ЭКО ба эҳтимом ва вироиши Ҳасани Қарибӣ ва ба ҳиммати интишороти “Орван” мунташир шуд

ДУШАНБЕ, 20 сен — Sputnik. Дар Эрон асари "Нома ва номанигорӣ дар Шоҳнома"-и шодравон Ҷӯрабек Назриро бознашр кардаанд. Дар ин бора "Парс тудэй" гузориш медиҳад.

Бино бар иттилои манбаъ, тарҷумаи форсии китоби "Нома ва номанигорӣ дар Шоҳнома", асари равоншод Ҷурабек Назрӣ ва Алимуҳаммади Хуросонӣ бознашр шуд.

"Ин китоб бо ҳимояти Муассисаи фарҳангии ЭКО ба эҳтимом ва вироиши Ҳасани Қарибӣ ва ба ҳиммати интишороти “Орван” мунташир шуд", - менависад манбаъ.

Ин китоб пас аз даргузашти нобаҳангоми равоншод Ҷурабек Назрӣ бар асари куруно ба поси хадамоти он устоди фақид бознашр шудааст.

Доктор Фатҳуллоҳ Муҷтабоӣ гуфтааст, ин асар бахше аз таърихи адабиёти форсӣ дар Эрони фарҳангӣ аст.

Асли ин китоб ба хатти кириллӣ аст, ки барои аввалин бор дар даҳаи ҳаштоди хуршедӣ нусхаи баргардоншудаи он ба хатти форсӣ ва ба теъдоди маҳдуд бо муқаддимаи доктор Алиасғари Шеърдӯст, сафири вақти Эрон дар Тоҷикистон дар Душанбе ба нашр расид.

"Бо таваҷҷуҳ ба интишори ин китоб дар авоили даврони истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон, Эрондӯстии мантиқии тоҷикон дар саросари ин асар ошкоро нуҳуфтааст", - менависад "Парс тудэй".

88
Рустам Назарзода, архивное фото

Кӯмак дар мубориза бо КОВИД-19: сипоси генерал Назарзода ба намояндаи агентии Оқохон

0
(Таҷдидшуда 11:39 22.09.2020)
Оҷонсии Оқохон ба Кумитаи ҳолатҳои фавқуллодаи Тоҷикистон барои мубориза бо коронавирус кӯмаки моддӣ, аз ҷумла таҷҳизоти тиббӣ расонидааст

ДУШАНБЕ, 22 сен — Sputnik. Бахши Оҷонсии Оқохон дар Тоҷикистон ба Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода кӯмаки моддӣ расонид, хабар медиҳад КҲФ Тоҷикистон.

Бино бар иттилои манбаъ,  кӯмаки моддӣ иборат аз таҷҳизоти тиббӣ аз либосҳои  махсуси бисёркарата, мӯзаҳои резинӣ, айнакҳои муҳофизатӣ, ниқоб, сӯзандору, дастпӯш, дастгоҳҳои набзсанҷӣ, ҳароратсанҷҳои электронии фосилавӣ, антисептик ва воситаҳои уфунатзудоӣ  иборат мебошанд.

"Раиси Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании мамлакат Рустам Назарзода дар маросими супоридани воситаҳои  тиббӣ ба сарвари Агентии Оқохон оид ба макони зист  Ҳадӣ Ҳусайнӣ  изҳори сипос карда, зикр намуд, ки кумаке, ки имрӯз дастрас шуд, ба пешгирӣ аз густариши COVID-19 дар Тоҷикистон равона шудааст", - менависад КҲФ Тоҷикистон.

Ҳадӣ Ҳусайнӣ иброз намуд, ки оҷонсӣ дар оянда низ аз талошҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар пешгирӣ аз густариши коронавируси   COVID-19 пуштибонӣ мекунад.

Ёдовар мешавем, ки кумакҳои мазкур бо мақсади пешгирӣ аз густариши   COVID-19  пешбинӣ шуда,  барои табобати ҳайати шахсии Кумита дар сурати мубтало шудан ба бемории мазкур истифода мешаванд.

Илова бар ин Агентӣ як мошини тамғаи "Ниссан"-ро, ки мутааллиқ ба Кумитаи мазкур буд, пурра таъмир карда, ба ихтиёри ин ниҳод гузошт.

 

0