Прилавок с лепешками рынке Мехргон в Душанбе

Зарбаи ногаҳонӣ: чӣ гуна коронавирус Тоҷикистонро дар қарз ғӯтавар кард

272
(Таҷдидшуда 18:34 29.12.2020)
Пандемия вазъи муҳоҷират ва бозори меҳнатро дар Тоҷикистон куллан дигаргун кард. Муфассалтар дар ин бора роҳбари Маркази илмӣ - тадқиқотии "Шарқ" Саодат Олимова шарҳ дод

ДУШАНБЕ, 29 дек — Sputnik. Директори Маркази илмӣ - тадқиқотии "Шарқ" Саодат Олимова дар ҷараёни ҳамоише бахшида ба ёди Елена Владимировна Тюрюканова - "Муҳоҷират дар соли 2020: хатарҳо, мушкилот, таҳқиқоти тамоюлҳо", муфассал нақл кард, ки пандемияи коронавирус ба бахши муҳоҷирати меҳнатӣ дар Тоҷикистон чӣ гуна таъсир расонд. Суханронии мутахассисро Sputnik Тоҷикистон пурра пешниҳод мекунад.

Дар тӯли 20 соли охир дар Тоҷикистон як модели нисбатан устувори муҳоҷират ташаккул ёфт, ки бо шиддатнокии пасти мубодилаи муҳоҷират бо дигар кишварҳо, ба монанди Ӯзбекистон, хос аст.

Нишонаҳои аён, ки вазъи кунуниро нишон медиҳанд, сатҳи пасти муҳоҷирати дохилӣ, аз ҷумла муҳоҷирати деҳот ба шаҳр, инчунин сатҳи ниҳоят баланди муҳоҷирати меҳнатии мардон мебошанд, ки хусусияти муваққатии мавсимӣ доранд ва асосан ба Русия равона карда шудаанд.

Аммо 2020 ҳама чизро хеле тағир дод. Ин тағиротҳо дар робита ба авҷи коронавирус ва вокуниши кишварҳо ба ин маризӣ ба амал омада буданд.

Хусусиятҳои муҳоҷирати меҳнатӣ дар Тоҷикистон дар 5 соли охир

Саодат Олимова қайд кард, ки бидуни  тасвири 5 соли ахир, вазъи форс-мажор бо коронавирус хуб фаҳмида намешавад.

Тамоюли муҳимтарин то соли 2020 дар рушди робитаҳои муҳоҷират ҳаҷми пасти муҳоҷирати хориҷӣ мебошад.

"Дар се соли охир дар системаи шарикони асосии муҳоҷирати Тоҷикистон тағирот ба амал омад. Агар то соли 2017 мубодилаи асосии аҳолӣ бо Русия сурат мегирифт, пас пас аз ба қудрат расидани Президент Шавкат Мирзиёев ва беҳ шудани муносибатҳои ин ду кишвар шарики асосии Тоҷикистон дар самти муҳоҷирати меҳнатӣ Ӯзбекистон шуд. Муҳоҷират се маротиба афзоиш ёфт, вале дар самти муқобил он каме коҳиш ёфт. Мо ҳоло одамонро ба Ӯзбекистон мефиристем", - гуфт коршинос.

Муҳоҷирати меҳнатӣ ба Русия тамоюли асосие мебошад, ки мундариҷа, ҳаҷм ва самти равандҳои муҳоҷиратро дар Тоҷикистон муайян мекунад. Дар соли 2020, дар шароити пандемия, муҳоҷират аз Тоҷикистон ба Русия идома ёфт; дар нимсолаи аввали сол, он нисбат ба соли 2019,  8 дарсад афзоиш ёфт.

Ҷомеашинос илова намуд, ки бо сабаби фарқияти омори пешниҳоднамудаи кишварҳо дар бораи ҳиссаи дақиқи муҳоҷират дар Федератсияи Русия сӯҳбат кардан хеле мушкил аст. Бо назардошти вазъи мавҷуда, коршинос пешниҳод кард, ки натиҷаҳои арзёбии ташкилотҳои мустақили байналмилалӣ баррасӣ карда шаванд.

Таҳлили Институти иқтисодҳои рӯ ба тараққӣ дар Ҷопон ҳамчун таҳқиқоти ибтидоӣ гирифта шудааст. Тибқи натиҷаҳо, тақрибан 14% аҳолии қобили кори Тоҷикистон дар соли 2018 берун аз қаламрави кишвар зиндагӣ мекарданд. Аксари онҳо дар ҷустуҷӯи кор ба муҳоҷират рафтанд, 98% онҳо дар Русия кор мекарданд.

Ҷонибдории Тоҷикистон аз пешниҳоди Вазорати сохтмони Русия дар мавриди муҳоҷирон

Дар Қазоқистон муҳоҷират аввал каме афзоиш ёфт, вале баъдан боз рӯ ба коҳишёбӣ ниҳод. Ҳамчунин теъдоди ками муҳоҷирон ба Амрико ва иттиҳоди Аврупо ворид шуданд. Аз ҷумла, бозори меҳнат дар Руминия ба таври назаррас васеъ шуд.

Мубодилаи муҳоҷират бо кишварҳои ҳамсояи Осиёи Марказӣ, ба истиснои Ӯзбекистон, хеле ночиз аст ва бо даҳҳо нафар чен карда мешавад. Ҷараёнҳо бо Белорус ва Украина ба андозаи 8-10 нафар чен карда мешаванд.

Ҳаҷми муҳоҷирати дохили ҷумҳурӣ то соли 2020 бо ҳиссаи ҳадди ақали муҳоҷирати деҳот ба шаҳр доимо паст буд, ки ин дар коҳиши давомдори ҳиссаи аҳолии шаҳр, ки аз соли 1972 инҷониб мушоҳида мешавад, инъикос меёбад.

Тамоюлҳои асосии рушди муҳоҷирати меҳнатӣ инҳоянд:

  • коҳиши шумора,
  • тағйирёбии хусусиятҳои демографӣ,
  • кам шудани ҳиссаи ҷавонон - баъзеи онҳо муқимӣ шуда, ба хоҷагии ёрирасон машғуланд, қисми дигарашон ба муассисаҳои таълимӣ тақсим карда шуданд, афзоиши таҳсилоти касбӣ,
  • синну соли асосии муҳоҷир 30-39 сол аст,
  • каме афзоиши занон ба назар мерасад - 8% аз шумораи умумии.

Олимова инчунин таъсири бузурги интиқоли маблағҳои муҳоҷирон ба ММД-и кишварро қайд кард.

Дар солҳои охир таносуби муҳоҷирон аз рӯи шуғл хеле кам тағир ёфт: қисми зиёди онҳо (47%) дар сохтмон, боқимонда бо тартиби кам, дар савдо, нақлиёт, алоқа ва коммуналӣ кор мекунанд. Аксарияти онҳо бо кори камихтисос машғуланд.

Муҳоҷират ва COVID - 19

Пандемияи коронавирусӣ ба муҳоҷирати мавсимии ҳамаи кишварҳои Осиёи Марказӣ, аз ҷумла Тоҷикистон зарбаи ҷиддӣ зад.

Коршинос ёдовар шуд, ки ҳангоми пандемия 40% муҳоҷирони меҳнатӣ дар Русия бекор монданд, боқимонда бо ихтисор, фиреб ва напардохтани музди меҳнат ва бад шудани шароити кор дучор шуданд.

Дар давоми пандемия, муҳоҷирон се стратегияи асосии рафторро таҳия карданд.

  1.  Онҳо мекӯшанд, ки бо ҳар қимате шаҳрвандии Русияро ба даст оранд, ҳар гуна кореро ҷустуҷӯ мекунанд, дар оянда нақшаи ба Федератсияи Русия барои иқомати доимӣ кӯчиданро доранд.
  2. Онҳо барои кор ва зиндагӣ ба бахши сиёҳ мегузаранд.
  3. Ба ватани худ баргашта, давраи душворро интизор шавед.

Дар нимаи аввали соли 2020, беш аз 90 ҳазор шаҳрвандон ба Тоҷикистон баргаштанд, тақрибан як миллион нафар боқӣ мондаанд (тибқи арзёбиҳои гуногун), аммо ин рақам метавонад бо сабаби омилҳои мухталиф нодуруст бошад, масалан, шомил шудани тоҷикони этникӣ ба муҳоҷират, қайд кард Олимова.

"Дар моҳи июни соли 2020, тақрибан 35% хонаводаҳо дар Русия муҳоҷир доштанд, ки бинобар шумораи ками имконоти содироти муҳоҷирон аз Русия натавонистанд баргарданд. Коргарони мавсимӣ, ки мехостанд ба Русия раванд, низ бо мушкилот рӯ ба рӯ шуданд. Аз моҳи март то апрел тақрибан 350 шаҳрванди Тоҷикистон кӯшиш карданд, вале натавонистанд, ба хориҷа раванд", - гуфт коршинос.

Дар тамоми кишварҳои Осиёи Марказӣ афзоиши бекорӣ, коҳиши фаъолияти иқтисодӣ ва коҳиши даромад мушоҳида мешавад.

Тақрибан 40% хонаводаҳо дар Тоҷикистон истеъмоли ғизои худро коҳиш доданд, ки ин бо коҳиши интиқоли маблағҳои муҳоҷирон алоқаманд аст.
Ба муҳоҷирони баргашта ва боқимонда, ба гуфтаи коршинос, дар таъмини ғизо кумак карданд. Бо вуҷуди ин, қарзҳо ва насияҳо низ афзудаанд: як шабакаи судхӯроне пайдо шудааст, ки ба муҳоҷирон қарз медиҳанд. Сатҳи камбизоатӣ афзудааст, вазъи молиявии хонаводаҳои тоҷик хеле ноустувор аст.

Зудҳаракатӣ дар дохили кишвар каме афзудааст: муҳоҷироне, ки баргашта дар Тоҷикистон мондаанд, дар ҷустуҷӯи коранд. Мардикорбозорҳо низ якбора серодам шуданд.

Вазорати кишоварзии Русия пешниҳод кард, ки муҳоҷирон "ба саҳро" бештар ҷалб карда шаванд

Аксар ба корҳое чун, таксӣ, хидматрасонии нақлиёт, хидматрасонии хӯрокворӣ ё ба истилоҳ "курер" машғул шуданд. Ин раванд манбаҳои холимондаи меҳнатиро пур мекунанд, ҳамчунин шуӯли шанон ва фарзандони муҳоҷирон низ васеъ мешавад.

Ба изҳори ҷомеашинос корҳои сохтмонӣ дар Тоҷикистон аз ҳисоби муҳоҷирони аз Русия баргашта, қувват гирифт.

"Кор дар корхонаҳои хиштбарорӣ низ ҷоннок шуд. Муҳоҷирони баргашта ба харидуфурӯш ва интиқоли маҳсулоти хоҷагии қишлоқ машғул шуданд", - таъкид намуд Олимова.

Тағирот дар сиёсати муҳоҷирати давлатӣ дар посух ба мушкилоти пандемия

Дар заминаи пандемия, Тоҷикистон ва дигар кишварҳои Осиёи Марказӣ ҷиҳати таҳкими амнияти озуқаворӣ ва дастгирии бахши кишоварзӣ чораҳои фаврӣ андешиданд: захираҳои давлатии озуқаворӣ истифода шуданд, захираҳои онҳо зиёд карда шуданд, назорати маъмурӣ аз болои нархҳои озуқаворӣ муқаррар карда шуд ва арзиши маҳсулоти хӯрокворӣ аз ҳисоби маҳдудиятҳои содирот кам карда шуд.

Президент России Владимир Путин и президент Таджикистана Эмомали Рахмон в Кремле
© Официальная страница пресс-службы президента РТ в Facebook

Дар Тоҷикистон, ба мисли Ӯзбекистон, ба соҳибкорон мӯҳлати таъхир ва имтиёзҳои қарзӣ дода мешуд, аммо дар ҳаҷми камтар.

Коршинос илова кард, ки Вазорати меҳнати Тоҷикистон нақшаи зиддибӯҳрониро барои коҳиш додани оқибатҳои пандемия дар бозори меҳнат ва муҳоҷират таҳия кардааст: ҳимояи ҳуқуқ ва манфиатҳои муҳоҷироне, ки дар Русия дармонданд, курсҳои омӯзиши касбӣ, додани қарзҳои имтиёзнок барои худмаблағгузорон, ҷалби муҳоҷирони баргашта ба корҳои мавсимии ҷамъиятӣ, рушди ҳунармандӣ, дастгирӣ намудани занони муҳоҷир, ки ба ватан баргаштанд.

Байни меъёрҳои эълоншуда ва татбиқи воқеии онҳо зиддиятҳо мавҷуданд. Ин фарқиятҳо тавассути садақаи маҷбурӣ ва ихтиёрӣ, инчунин кӯмаки мутақобилаи муассисаҳои анъанавии қабилавӣ ва ҷамъиятӣ ва оилаҳои муҳоҷирон ҷуброн карда мешаванд.

Олимова гуфт, ки муҳоҷирони меҳнатии дар Тоҷикистон бандмонда аз куҷо кор меёбанд

Ба давлат муяссар шуд, ки суръати рушди иқтисодиро нигоҳ дорад, аммо пандемияи коронавирус ба аҳолӣ зарбаи сахт зад. Хочагии кишлок чун солхои гузашта ба сохаи муътадилкунандаи иктисодиёт табдил ёфт. Бартарафсозии тадриҷии монеаҳои ҳаракат ба гумон аст, ки ба барқароршавии пурраи имкониятҳои муҳоҷират оварда расонад. Ҳарчанд муҳоҷирати меҳнатӣ тамоюли бузургтарин боқӣ хоҳад монд, аммо он коҳишро идома хоҳад дод, хулоса кард Саодат Олимова.

272
Барчаспҳо:
маризӣ, қарз, Тоҷикистон
Человек держит мобильный телефон в руках, архивное фото

Хадамоти муҳоҷират замимаи мобилӣ ва сомонаи нав омода кардааст

43
(Таҷдидшуда 18:29 17.01.2021)
Хадамоти муҳоҷирати Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Тоҷикистон аз таҳияи замимаи нав зери унвони “Роҳнамои муҳоҷир” ва сомонаи нави ин ниҳод хабар додааст

ДУШАНБЕ, 17 янв — Sputnik. Тибқи иттилои Хадамоти муҳоҷират, замима дар ҳамкорӣ бо ташкилоти ҷамъиятии “Ҳайати Шафқат” таҳия шудааст.

Манбаъ таъкид кардааст, ки замимаи мобилӣ фарогири муҳимтарин маълумот ва ахбор барои муҳоҷирон буда, аз се қисми таркибӣ иборат аст.

Маълумот дар гуруҳбандии “Қабл аз муҳоҷират”, “Дар давраи муҳоҷират” ва “Баъд аз муҳоҷират” ироа шудааст.

“Ҳамагӣ бо як бор ройгон боргирӣ намудани замимаи мобилӣ  муҳоҷир метавонад онро дар тамоми раванди муҳоҷират истифода барад, зеро он ивазкунандаи буклету варақаҳои таблиғотӣ, китобчаҳову шарҳи қонунҳои ба ин самт тааллуқдошта мебошад”, - омадааст дар иттилоия.

Манбаъ инчунин хабар додааст, ки сомонаи нави Хадамоти муҳоҷират дар суроғаи “infomuhojir.tj” фаъол аст ва он нисбат ба замимаи мобилӣ маводи бештарро дар бар мегирад.

43
Барчаспҳо:
муҳоҷират, Тоҷикистон

Омори муҳоҷират дар Тоҷикистон: чанд нафар омаду чӣ қадар кишварро тарк кард

409
(Таҷдидшуда 15:02 17.01.2021)
Дар умум дар робита бо ҳамагирии коронавирус ва баста будани марзи аксари кишварҳо, сатҳи муҳоҷират дар Тоҷкистон коҳиш ёфт

ДУШАНБЕ, 17 янв — Sputnik. Дар давоми соли 2020 - 740,2 ҳазор шаҳрванд Тоҷикистонро тарк кард, хабар медиҳад Агентии омори назди президенти Тоҷикистон.

Ин рақам дар муқоиса бо нишондоди соли гузашта, 1 миллиону 517 ҳазор ё 67,2% камтар аст.

Ҷуғрофияи сафари шаҳрвандони Тоҷикистон аз ҷониби агентӣ дақиқ гуфта нашудааст.

Тарҳи қонуни нав дар Русия: як гурӯҳи муҳоҷирон депорт нашаванд - кадом?

Бештари шаҳрвандони хориҷӣ ба ҷумҳурӣ аз кишварҳои зерин омадаанд: Ӯзбекистон - 271,5 ҳазор (66,2% аз шумораи умумии воридшудагон), Русия - 54,9 ҳазор (13,4%), Қирғизистон - 45,9 ҳазор ( 11,2%), Қазоқистон - 9,3 ҳазор (2,3%).

Бекорӣ аз байн меравад? Амонзода дар саросари ҶТ ярмаркаи ҷойи кори холӣ ташкил мекунад

Аз кишварҳои хориҷии дур ба Тоҷикистон бештар аз Афғонистон - 6 ҳазор нафар (1,5%), Чин - 3,1 ҳазор нафар (0,8%), Туркия - 2,7 ҳазор нафар (0,7%), 1,9 ҳазор нафар (0,5%), Эрон - 1,3 ҳазор нафар (0,3%), ИМА - 1,2 ҳазор нафар (0,3%), Олмон - 0,5 ҳазор нафар (0 , 1%), Покистон - 0,4 ҳазор нафар (0,1%) сабт шудааст.

409
Барчаспҳо:
Тоҷикистон, муҳоҷират, омор

Русия аз рӯи теъдоди муҳоҷирон дар рӯйхати пешсафҳо ҷой гирифт

0
(Таҷдидшуда 19:17 17.01.2021)
Бино ба гузориши Созмони Милали Муттаҳид, феълан дар Русия дувоздаҳ миллион муҳоҷир кору зиндагӣ мекунанд

ДУШАНБЕ, 17 янв — Sputnik. Русия дар соли 2020 ба феҳристи топ 5 кишвар аз рӯи теъдоди муҳоҷирон ворид шуд.

Дар ин бора гузориши Шӯрои иқтисодӣ ва иҷтимоии Созмони Милали Муттаҳид нашр шудааст.

Омори муҳоҷират дар Тоҷикистон: чанд нафар омаду чӣ қадар кишварро тарк кард

Бино ба гузориши СММ, дар қаламрави Русия 12 миллион муҳоҷир аб сар мебарад. Аз рӯи ин нишондод Русия дар ҷаҳон дар ҷойи 4 - ум қарор дорад.

"ИМА макони асосии ҷолиб барои муҳоҷирон дар соли 2020 боқӣ мемонад. Дар ин кишвар 51 миллион муҳоҷир кору фаъолият мекунад. Ин миқдор 18 дарсади шумораи умумии муҳоҷирон дар ҷаҳонро ташкил медиҳад", - омадааст дар гузориш.

Дар баробари ИМА ва Русия ба панҷгонаи макони муҳоҷирпарвар - Олмон, Бритониё ва Арабистони Саудӣ ворид мешавад.

Тарҳи қонуни нав дар Русия: як гурӯҳи муҳоҷирон депорт нашаванд - кадом?

Манбаъ афзуда, ки аз се ду дарсади муҳоҷирон дар 20 кишвари дунё ба сар мебаранд.

0
Барчаспҳо:
ҷои аввал, Русия, муҳоҷират