Тоҷикистон. Помир. Акс аз бойгонӣ

Муқбилшоҳ Аламшоев: забонҳои помирӣ ба хатт ниёз доранд

405
(Таҷдидшуда 19:46 27.06.2017)
Муқбилшоҳ Аламшоев - коршиноси забонҳои помирӣ бовар дорад, ки хат метавонад забонҳои помириро аз нобуд шудан наҷот диҳад

ДУШАНБЕ, 27 июн — Sputnik. ЮНЕСКО феҳристи тозае аз забонҳои мирандаи ҷаҳонро нашр кардааст. Бино бар ин феҳрист, наздик ба сеяки забонҳои ҷаҳон дар ҳоли нест шудан қарор доранд. Бархе аз забонҳое, ки дар Тоҷикистон гӯишвар доранд, низ дар ин феҳрист оварда шудаанд.

Забони ишкошимӣ дар ҳолати ҳассос қарор дорад, мегӯяд коршиноси забонҳои помирӣ Муқбилшоҳ Аламшоев.

Имрӯз дар ҳудуди Помир ҳафт забон — рошорвӣ, шуғнонӣ, рӯшонӣ, хуфӣ, бартангӣ, язгуломӣ ва ишкошимӣ корбурд доранд. Ин забонҳо мақоми расмӣ ва хатт надоранд. Онҳо фақат шифоҳӣ истифода мешаванд, гарчанде ду ҳазор сол боз истифода мешаванд, гуфт ин коршинос дар суҳбат бо радиои Sputnik.

"камобеш 200 ҳазор кас ба забонҳои помирӣ сухан мегӯяд. Аз миёни ин забонҳо эҳтимоли нобуд шудани забони ишкошимӣ бештар аст, зеро ин забон танҳо дар як русто боз мондааст ва камобеш 400 гӯишвар дорад", — гуфт устод Аламшоев.

"Забони ишкошимӣ ҳамин акнун дар "Китоби сурх" ҷой гирифтааст ва гумон меравад, ки дигар забонҳои помирӣ низ рӯ ба нобудӣ ниҳодаанд. Аз ин рӯ, бояд имрӯз ба ин забонҳо дучандон бештар таваҷҷуҳ шавад ва онҳо бояд дорои хатт бошанд", — бовар дорад вай.

Забоншиносон бар инанд, ки забонҳои помирӣ бояд дар дабистонҳои вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон ҳафтае ду бор барои синфҳои поёнӣ ва як бор барои синфҳои болоӣ омӯзонида шаванд.

Ба қавли коршинос, масъалаи омӯзиши забонҳои маҳаллӣ дар донишгоҳҳо низ бояд баррасӣ шавад.

"Забонҳои помирӣ бояд ҳатман дар бахшҳои забоншиносӣ омӯхтаву омӯзонида шаванд. Бе омӯхтани забонҳои помирӣ намешавад дастури торихии забонҳои эрониро бозсозӣ ва бозомӯзӣ кард. Ин пажӯҳишҳо барои огоҳ будан аз торихи забон бисёр муҳиманд. Чунки забонҳои помирӣ қадимианд", — таъкид кард коршинос.

Муқбилшоҳ Аламшоев бовар дорад, ки чунин иқдомоте метавонанд гуногунии забониро дар Тоҷикистон нигаҳ доранд.

405
Мавзуъ
ЮНЕСКО: забонҳои яғнобӣ ва помирӣ рӯ ба нобудӣ ниҳодаанд
Аз боло гузаред: тоҷикон дар Маскав "хонаи помирӣ" бунёд карданд
Женщина в защитной маске в городе Душанбе

СУТ аз хатари воридшавии коронавирус аз хориҷ ба Тоҷикистон гуфт

342
(Таҷдидшуда 17:59 03.06.2020)
Коршиносони Созмони ҷаҳонии тандурустӣ аз хатари ҳолатҳои нави воридшавии коронавирус аз хориҷ ба Тоҷикистон гуфт

ДУШАНБЕ, 3 июн — Sputnik. Доктор Олег Стороженко, иштирокдори ҳайъати СУТ дар Тоҷикистон, корманди штаби мутобиқатии назорати пандемияи КОВИД-19 дар сӯҳбат бо Sputnik Тоҷикистон вазъи паҳншавии коронавирус дар Афғонистон ва таъсири он ба Тоҷикистонро тавзеҳ дод.

Коршинос таъкид кард, ки аз ҳамсоякишварҳои Тоҷикистон на танҳо Афғонистон, балки дигар ҷумҳуриҳо ба мушкилии коронавирус дучоранд ва ҳамарӯза дар онҳо ҳолатҳои нави сироятёбӣ ба қайд гирифта мешавад.

"Ҳангоми боздид аз Тоҷикистон мо имконият доштем, ки чанд гузаргоҳро назорат кунем. Дар онҳо тамоми меъёрҳои лозима риоя мегардиданд, қавонини байналмилалии тиббиву санитарӣ санҷида шудаанд.  Ин чораҷӯиҳо дар сарҳад хуб аст, аммо кофӣ нест. Бояд вазъ дар марз ва дохили кишварро доим назорат бурд", - мегӯяд коршинос.

Намояндаи СУТ афзуд, ки бояд маълумот дар бораи паҳншавии коронавирус дар Тоҷикистон дастрас бошад. Хусусан бояд аз минтақаҳои марзӣ ба монанди Помир, ки бо Афғонистон ҳамсарҳад ас хабардор буд.

Стороженко таъкид кард, ки дар мубориза бо коронавирус таҳлили вазъ муҳим аст: вазъи хадамоти лабараторӣ ва муассисаҳои тиббӣ бояд санҷида шаванд.

Коронавирус ба буҷаи шаҳри Хуҷанд таъсир кард: шаҳр ба мушкилоти муваққатӣ рӯ ба рӯ шуд

 

342

Коршинос гуфт, барои чӣ Тоҷикистон коронавирусро сабуктар мегузаронад

4916
(Таҷдидшуда 12:20 03.06.2020)
Татяна Соломатина номзади илмҳои тибб, узви Кумитаи ҳифзи саломатии Думаи давлатии Русия вазъияти коронавирус дар Тоҷикистонро шаҳр дод

ДУШАНБЕ, 3 июн - Sputnik. Татяна Соломатина номзади илмҳои тибб, узви Кумитаи ҳифзи саломатии Думаи давлатӣ мегӯяд, Русия дер ё зуд бояд сарҳадро боз кунад.

Бидуни ҳамкорӣ ва роҳандозии чораҳои зидди паҳншавии вируси нав, пирӯз шудан бисёр душвор аст.

Ӯ гуфт, Русия дар мубориза бо коронавирус таҷриба дорад ва Роспатребнадзор барномаи вижаеро барои муътадил кардани вазъ роҳандозӣ кард.

Роҳи тоҷикӣ: чаро Тоҷикистон қарантина накард?

"Вируси сироятӣ ба Тоҷикистон каме дертар расид. Ва аз ин лиҳоз барои Тоҷикистон хубтар шуд: аллакай барномаҳо ва схемаи табобатӣ коркард шуданд", - қайд кард Соломатина.

Ҳамчунин коршинос қайд кард, ки аллакай рӯйхати доруҳое, ки барои табобати коронавирус созгоранд ва ба сироятшудагон аз COVID - 19 таъсири мусбат доранд, омода шудааст. Дар баробари ин Соломатина гуфт, ки ба Тоҷикистон ахиран шумораи зиёди либосҳои фардии муҳофизатӣ дастрас шуд.

Файзов ба аёдати маризони коронавирус рафт ва аз шароити бади беморхона дидан кард - акс

Узви Кумитаи ҳифзи саломатии Думаи давлатии Русия гуфт, роҳи муассире, ки метавонад хатари сироят шудан аз коронавирусро кам кунад, риояи фосилаи иҷтимоӣ мебошад.

4916
Барчаспҳо:
пешбинӣ, коршиносон, Тоҷикистон
Мавзуҳо:
Пайомадҳои COVID-19 дар Тоҷикистон ва ҷаҳон
Абдулло Рахнамо, политолог

“Хеле сахту ногувор буд”: набарди Абдуллоҳи Раҳнамо бо “вируси корона” поён ёфт

0
(Таҷдидшуда 02:44 04.06.2020)
Сиёсатшиноси тоҷик пас аз 33 рӯзи дастбагиребонӣ бо “вируси корона” аз шифохона рухсат шуд ва ба хона баргашт

ДУШАНБЕ, 13 май — Sputnik. Абдуллоҳи Раҳнамо, донишманди хушном ва мушовири Маркази таҳқиқоти стратегии назди президенти Тоҷикистон ба Sputnik Тоҷикистон гуфт, имрӯз, 3 июн аз Шифохонаи маризиҳои сироятии шаҳри Душанбе рухсат шуд.

“Ҳафтае қабл таҳлилҳоямро барои вуҷуд доштан ё надоштани “вируси корона” гирифта буданд. Рӯзи 1 июн аз озмоишгоҳи “Диамед” – и шаҳри Душанбе санад фиристоданд, ки ҳамин гуна як маризӣ нест ва натиҷа манфӣ аст. Имрӯз духтури муолиҷ табрик гуфт, ки аз марҳилаи аслии беморӣ раҳо шудаам”, - гуфт Абдуллоҳи Раҳнамо.

Донишманди тоҷик 12 май пас аз душвор шудани нафаскашӣ ба корпуси 4 – уми Макази тиббии “Шифобахш”, ё Шифохонаи Қарияи Боло ва ду рӯз пас бо дастури ҳукумати Тоҷикистон ба Шифохонаи маризиҳои сироятии шаҳри Душанбе интиқол ёфта буд.

“Хеле сахту ногувор буд. Чун дар гуруҳи осебпазир будам, сахту тӯлонӣ азиятам дод. Гоҳо нафас пурра мегирифт. Чанд шабонарӯз аслан нашуд мижа ба ҳам занам. Соатҳо бо оксигенератор - дастгоҳи нафасдиҳӣ кор мекардам. Ташхис ҳама узви баданро хуб нишон медод, аммо нафастангӣ раҳоям намекард. 33 рўз дар ин мушкила тапидам, ки бахше аз он, хоса миёнаи моҳ, дар тангии нафас ва марзи хатар гузашт. Шукр, ки инак, вориди марҳилаи барқарорӣ мешавам”, - гуфт Абдуллоҳи Раҳнамо.

Нигарониҳо аз вазъи сиҳии Абдуллоҳи Раҳнамо пас аз он ба вуҷуд омад, ки шаби 11 май дар як пости фейсбукиш навишт: “Ҳамин лаҳза бо хости Худованд зери дастгоҳи нафас меравам. Руҳ қавӣ аст, ҷисм номардӣ накунад. Агар баргаштам, бо Шумоям, бо ин Ватан, бо ин миллат, бо ҳар яки Шумо”.

Раҳнамо пас аз гирифтории ҳамсар, сипас, духтару ду писараш, ки аз дардҳои сабук ва мушобеҳ шикоят доштанд, мариз шуд. Ҳамсари худро дар шифохонаи “Якум Советски” бистарӣ карду худ низ ба Қарияи Боло интиқол ёфт.

Баъдтар ҳарду ба Шифохонаи маризиҳои сироятии шаҳри Душанбе гузаронда шуданд.

 “Ҳамсарам низ акнун ба хона омадаву фарзандонам низ пурра шифо ёфтаанд. Хулоса, Худованд иноят, давлат ҳимоят ва миллат табобат кард. Хонаводаи ман дигарбора сари як дастурхон ҷамъ омад”, - гуфт донишманди тоҷик.

Абдуллоҳи Раҳнамо дар “таваллуди дубора” – и худ ба ҳукумат, роҳбарияти вазорати тандурустӣ, пизишкони шифохонаҳои Қарияи боло ва маризиҳои сироятӣ ва дар умум онҳоеро, ки барояш дуо карданд, изҳори миннатдорӣ кард.

Абдуллоҳи Раҳнамо, номзади илмҳои сиёсӣ, мушовири кунунӣ ва қаблан сардори Раёсати таҳлил ва ояндабинии сиёсати хориҷии Маркази таҳқиқоти стратегии назди раисҷмҳури Тоҷикистон буда, яке аз коршиносони муътабар ва аршади умури дину сиёсат дар кишвару минтақа ба ҳисоб меравад.  Муаллифи китобҳои “Ҳизби динӣ ва давлати дунявӣ” (2008), “Уламои исломӣ дар Тоҷикистон” (Душанбе), “Ислом ва амнияти миллӣ” (2011), “Мавқеъи ҳизбӣ ва мавқеъи миллӣ” (2011), "Афғонистон ва Осиёи Марказӣ: хусусиятҳо ва дурнамои таъсирпазирӣ" (2014) ва беш аз 100 мақолаи илмӣ аст.

Ӯ поягузори литсейи хусусии “Раҳнамо” дар соли 2010 аст, ки ҳоло яке аз макотиби муваффақи кишвар ба ҳисоб меравад. Соли равон се фарзанди Абдуллоҳи Раҳнамо, ки шогирди ин мактаб мебошанд, дар озмуни ҷумҳуриявии “Фурӯғи субҳи доноӣ …” пирӯз омада, писари бузургаш Бунёд Раҳнамо Шоҳҷоизаи ин озмунро ба даст овард.

Абдулло Раҳнамо ин дастоварди фарзандонашро натиҷаи заҳмати ҳамсараш хонда буд.

0
Барчаспҳо:
Абдулло Раҳнамо, рухсат, вирус, тоҷик, Тоҷикистон