Место где захоронен Дьяков Алексей Михайлович

Қабристони Новодевичйе оромгоҳи асосгузорони Тоҷикистон

381
Дар қабристони Новодевичйеи шаҳри Маскав ду арбоби барҷастае, ки дар созмони Ҷумҳурии Шуравии Сотсиалистии Тоҷикистон саҳми арзанда доранд – Абулқосим Лоҳутӣ ва Алексей Дяков мадфунанд, ки ҳарду ҳам зодагони Тоҷикистон нестанд

ДУШАНБЕ, 20 сен - Sputnik, Лев Рыжков. Қабристони Новодевичйе дар шаҳри Маскав макони охирати шахсиятҳои бузург гардидааст. Дар ин қабристон шахсони масъул меҳмононро бо ҳама чизҳои онҷо шинос мекунанд. Онро на танҳо нигаҳбонӣ, балки посбонӣ ҳам мекунанд.

Оромгоҳи Новодевиче гӯристонест, ки дар он Елсин, Хрушев, Гогол, Чехов ва бисёре дигар аз номдорони Русия ва Шуравӣ ба хок супурда шудаанд. пайдо кардани қабри Лоҳутӣ дар ин оромгоҳ мушкил нест, чунки дар наздикии даромадгоҳ аз тарафи рост ҷойгир шудааст.

Дар ин қабристон ду абармарде, ки дар Тоҷикистон тавлид наёфтаанд, аммо хизматҳояшон барои миллати тоҷик беҳисоб аст - Абулқосим Лоҳутӣ ва Алексей Дяков мадфунанд.

© Sputnik
Память А. Лахути и А. Дьякова на Новодевичьем кладбище

Лоҳутӣ шоҳсутуни адабиёти тоҷик

Абулқосим Аҳмадзода Лоҳутӣ 4 декабри соли 1887 дар шаҳри Кирмоншоҳи Эрон, дар оилаи косиб таваллуд шудааст ва дар қатори устод Айнӣ яке аз саромадони адабиёти навини тоҷик ба шумор меравад.

Саводи ибтидоиро дар мактаби деҳаи Барзадимоғ ва баъдтар дар назди падараш баровард, вале давом додани таҳсил ба вай муясар нашуд. Сахтии рӯзгор ва вазнинии маишати аҳли оила Лоҳутиро маҷбур сохт, ки аз хурдсолӣ меҳнат кунад: зери роҳбарии падараш чанде дар дӯконҳои дӯзандагӣ кор карда, ба ҳаёти пурмашаққату меҳнати тоқатшикани косибони он даврон аз наздик ошно шуд.

Хуллас, душвории зиндагӣ Лоҳутиро водор намудааст, ки аз овони кӯдакӣ худро дар оғӯши меҳнат бинад. Аввалҳо ба касбу кори падараш ёрӣ дода, баъдтар дар дӯконҳои оҳангарӣ ва челонгарӣ шогирдӣ кардааст. Дар ҳамон айём тавассути қиссахонҳое, ки дар растаю бозорҳо “Шоҳнома”-хонӣ мекарданд. Падараш, ки табъи баланди шоирӣ дошта, бо тахаллуси “Илҳомӣ” шӯҳрат ёфта будааст, гоҳо шеърҳои сӯфиёнаи худу гоҳи дигар ғазалҳои Саъдию Ҳофизро барояш мехондааст.

Мактабхонии Ӯ дер давом накард, ҷунбишу ошӯбҳое, ки бо таъсири инқилоби якуми рус ба вуқӯъ пайвастанд, ӯро ҷониби худ кашидаанд ва чун сарбози инқилоб силоҳ ба даст гирифта, дар муборизаҳои озодихоҳии миллӣ ва зиддиистибдодии ҳамватанони худ иштирок намудааст. Аз ҷумла, дар шаҳри Гелони Эрон ба шӯриши мусаллаҳонаи зидди подшоҳ ҳамроҳ шуда, дар роҳи ғалабаи он фидокорона хизмат кардааст ва ба гирифтани нишони Сатторхон, ки яке аз роҳбарони ҳаракати озодихоҳии миллии Эрон буд, мушарраф гардидааст. Пас аз шикасти балвои солҳои 1905-1911 қувваҳои иртиҷоъӣ ба таъқиби инқилобиюн шурӯъ намудаанд ва Лоҳутӣ, ки ба қатл маҳкум шуда буд, ба Бағдод муҳоҷират карда, то апрели соли 1915 дар он ҷо иқомат намудааст.

Сипас Лоҳутӣ боз ба ватан баргашта, рӯзномаи “Бесутун”-ро таъсис додааст ва дигарбора дар ҷунбишҳои озодихоҳонаи синфӣ ва муборизаҳои инқилобӣ ширкат варзида, мафкураву ҷаҳонбинии ӯ вусъати бештар ёфтаанд. Дар аввалҳои соли 1917 нахустин бор бо болшевикони рус, ки дар сафи қӯшунҳои ишғолӣ хизмат мекарданд, ошно шуда, ба воситаи онҳо доир ба воқеаҳои инқилобии Русия муфассал иттилоъ ёфтааст.

Моҳи декабри соли 1917, вақте ки Ҳукумати Шӯравӣ аскарони русро аз Эрон баровардаву англисҳо кишварашро тасарруф намуданд, Лоҳутӣ дубора тарки ватан гуфта, ба Истамбул рафтаву муддате дар макотиби форсӣ муаллимӣ кардааст ва силсилае ғазалиёти беназир офаридааст. ки дар маҷмӯаҳои “Лаъолӣ”, “Эроннома”, “Наврӯзнома” ва ғайра ба табъ расидаанд. Дар муҳоҷират хеле сахтиҳоро ба сар бурда, ҳамроҳи ҳамсангарони содиқаш “Ҷамъияти ҷавонони Эрон” ва маҷаллаи “Порс”-ро таъсис додааст ва, ниҳоят, дучори таъқиби шадиде гардидааст.

Охири соли 1921 Лоҳутӣ ба Озарбойҷон омадааст ва, дере нагузашта, дувумин шӯриши Табрезро, ки бо номи “Шӯриши Лоҳутихон” машҳур аст, сарварӣ кардааст.

Пас аз фурӯ нишонда шудани шӯриш, моҳи феврали соли 1922, ба Иттиҳоди Шӯравӣ гузашта, ба давраи нави ҳаёти худ оғоз бахшидааст. Лоҳутӣ муддате дар Тбилиси ва Бокуву Нахҷувон кору зиндагӣ карда, ибтидои соли 1923 ба Москва рафта, дар “Нашриёти халқҳои СССР” ба кор пардохтааст. Аз соли 1924 узви Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ -ВКП(б) буд.

Абулқосим Лоҳутӣ соли 1925 ба Тоҷикистон омада, дар муборизаи зидди хурофотпарастон ва душманони ҳаёти нав фаъолона ширкат варзидааст. Муддате мудири шуъбаи ташвиқу тарғиби Шӯрои ташкилии Кумитаи ҳизбии вилоятӣ ва ҷонишини Комиссари халқии маориф буда, дар таъсиси Нашриёти давлатии ҷумҳурӣ бевосита ширкат кардааст. Тавре дар манбаҳои таърихӣ навишта шудааст, Лоҳутӣ бо ароба аз Тирмиз ба Душанбе нахустин мошини чоп овардааст.

Соли 1931 хабарнигори рӯзномаи асосии собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ — “Правда” таъин шуда, соли 1933 Кумитаи муассисони Иттифоқи нависандагони Тоҷикистонро роҳбарӣ кардааст ва чанде раиси фахрии он низ будааст. Дар Анҷумани якуми умумиттифоқии нависандагони шӯравӣ (1934) дар бораи адабиёти нави тоҷик маърӯза хондааст.

 Баъдан, соле чанд, Котиби масъули Иттифоқи нависандагони СССР будааст. Соли 1935 дар ҳайати адибону арбобони маданияти шӯравӣ дар Конгресси байналмилалии ҳимояи маданият, ки дар шаҳри Париж барпо гардида буд, иштирок ва суханронӣ кардааст. Соли 1934 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст.

Бояд гуфт, ки Лоҳутӣ соли 1945 матни Суруди миллии (гимни) собиқ Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистонро эҷод кардааст.

Абулқосим Лоҳутӣ 16 марти соли 1957 дар шаҳри Москва вафот кардааст. Дар Қабристони Новодевичйеи пойтахти Русия мадфун аст.

Мавриди ёдоварист, ки Иосиф Сталин ба шахсияти Лоҳутӣ эҳтиром ва муҳаббати хос дошт. Шояд ба он далел Сталин нисбат ба Лоҳутӣ таваҷҷӯҳ зоҳир мекард, ки ӯ на фақат як шоир, балки марди ҷангдида ва шуҷоъ буд.

Устод Лоҳутӣ бисёр масъалаҳои ҳассосро бо пуштибонии Сталин ҳаллу фасл мекард. Аз ин ҷо маълум мешавад, ки онҳо бо ҳам робитаи хуб ба роҳ монда буданд.

Вале ҳамеша чунин аст, ки боди сиёсат ба ҳар самти номаълум мевазад. Пас аз марги Сталин Никита Хрушёв тамоми ашхоси наздики ӯро зери фишор қарор медиҳад. Дар ин бора Далер писари Лоҳутӣ ҷое ишора кардааст, ки сабаби хурӯҷи бемории падараш соли 1956 Анҷумани ХХ Партияи Коммунистии Иттифоқи Шӯроӣ шахспарастии И.В.Сталинро ифшо сохт. Лоҳутӣ ба ин чеҳраи сиёсӣ эҳтироми зиёде дошт.

Дар ҳамин замина, А. Баширӣ менависад: “То Истолин зинда буд, рӯзгори Лоҳутӣ бисёр хуб буд. Вале пас аз марги ӯ бадбинон ва кӯтоҳандешоне, ки дар миёни ҳар мардуме пайдо мешаванд ва чашми дидани пешрафтҳои дигаронро надоранд, ба ҷони Лоҳутӣ афтоданд ва то тавонистанд аз ӯ назди роҳбарони Шӯравӣ бад гуфтанд ва ӯро аз чашми онон андохтанд ва аз он пас дар кори вай шикаст падид омад ва пешрафти бештаре накард ва саранҷом аз Тоҷикистон ба Маскав кӯчид ва то поёнии зиндагиаш дар ин шаҳр ба сар бурд.

Бояд ёдовар шуд, ки пеш аз маргаш Лоҳутӣ васият мекунад, ки агар кишвари Эрон рӯзе ба як сарзамини озоду демократӣ мубаддал гардад, хокистарашро ба хоки ниёгонаш Кирмоншоҳ бубаранд. Дар акси ҳол, онро лоақал ба ватани дуюмаш Тоҷикистон интиқол бидиҳанд. Вале ин масъала бо гузашти чандин даҳсолаҳо баррасӣ нашудааст.

Хидматҳои Алексей Дяков ба мардуми Тоҷик

Дар қабристони Новодевичйе ба ҷуз Лоҳутӣ Алексей Михайлович Дяков, ки ба халқи тоҷик хидмати беандоза кардааст, мадфун аст. Хидматҳои ӯ дар ҷодаи ташкили Ҷумҳурии Шӯравии Тоҷикистон зиёд аст.

Алексей Дяков авалин аввалин комисари халқии тандурустии Тоҷикистон ба шумор меравад. Аз ҷумла дар солҳои 1925 – 1930 дар даврони сарварии ӯ сатҳи муриш кам ва зоиш зиёд шудааст. Маҳз бо хидмати ӯ аввалин маротиба низоми ёрии таъҷилӣ дар Тоҷикистон ба роҳ монда шудааст. Ӯ низоми расонидани ёрии таъҷилиро ҳатто дар қишлоқҷойҳо ба роҳ монда буд.

Дяков забони тоҷикӣ, шуғнонӣ ва арабиро медонист.

Дар соли 1923 Дяков ҳамроҳ бо Шириншоҳ Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад кӯшиш кардаанд то, ки ба Тоҷикистон унвони Ҷумҳуриро диҳанд.Маҳз бо хидмати онҳо аввал ба Тоҷикистон Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Автономӣ дар ҳайати Узбакистон ва баъдан дар ҳайати ИҶШС  унвон доданд.

Вай соли 1930 ба Маскав баргашт, аммо алоқаашро аз дӯстони тоҷикаш наканд.

“Ман дар соли 1964 дар 20 солагиям бо Дяков шинос шудам. Ман хело хурсанд будам, ки бо вай суҳбат мекардам ва ба хонааш мерафтам. Ӯ гоҳ-гоҳ дар бустонсарояш дар Подмосковйе истироҳат мекард, ман ба онҷо ҳам мерафтам. Баъди 10 соли шиносои дар соли 1974 ӯ аз олам гузашт. Хидмати вай дар ҳақи тоҷикон беҳисоб аст. Як замоне донишгоҳи тиббии Тоҷикистон бо номи ӯ буд, аммо баъдан ӯро иваз карданд”, - мегуяд коргардони машҳур Давлат Худоназаров.

Қабри Дяков мисли Лоҳути дар аввали оромгоҳ  Новодевичйе нест, ва ёфтани ӯ бе машварати масъулин каме душвор аст.  

381
Барчаспҳо:
"Миллат", миллат, тоҷик, Маскав, Тоҷикистон
Мавзуҳо:
Таърихи Тоҷикистон дар харитаи Маскав (22)
Диктант

Кор барои донишҷӯён: дар Маскав чигуна дар баробари таҳсил метавон кор кард

160
(Таҷдидшуда 20:47 03.12.2019)
Кори хуб давраи донишҷӯйи ба донишомӯзон на танҳо пул балки таҷрибаи корӣ, дониш ва малакаи касбӣ низ меорад

Қисмати зиёди донишҷӯёни тоҷик дар баробари дарсҳои донишгоҳ дар Маскав ба корҳои аз рӯи вақт нимрӯза, соатакӣ ва ҳатто пурра мепардозанд ва баро хароҷоти худ пул пайдо мекунанд. Корро метавон чӣ дар дохили донишгоҳ ва чӣ берун аз он пайдо кард, муҳим он, ки аз дарсҳо қафо намонд.    

Дар донишгоҳ ва ё берун аз он

Масъалаи пайдо кардани сарчашмаи даромад барои донишҷӯён дар ҷомеа хамеша ҷои худро дорад, чунки дилхоҳ идрорпулии донишҷӯ аз музди меҳнат камтар аст. Донишҷӯй метавонад дар баробари дарсҳояш кор ҳам кунад ва соҳиби маблағе ҳам гардад, барои ин ба донишҷӯёни хориҷӣ дар Русия иҷозатномаи корӣ лозим намешавад.  

Бештари донишгоҳҳо барои донишҷӯён ҷойҳои корӣ низ пешниҳод мекунанд. Чун қоида донишҷӯёни рӯзона дар ним баст кор мекунанд, донишҷӯёни шабона бошанд метавонанд як басти пурра кор кунанд. Тобистон метавонанд ба гуруҳҳои корӣ ба сохтумонҳо раванд.

“Агар дар донишгоҳ ҷои кори холӣ бошад метавон дар он ҷо ба кор шуруъ кард. Ҳамчунин донишгоҳҳо ба донишҷӯён кумакҳои молӣ мекунанд”, - мегӯяд донишҷӯйи Донишгоҳи иқтисодии Русия ба номи Г.В. Плеханов, Мақсадҷон Ризоев, ки аз Тоҷикистон ба Маскав барои хондан омадааст.

Новобаста аз он, ки дар донишгоҳҳо имкони кор кардан ҳаст, аммо бештари донишҷӯён пайдо кардани корҳои фосилавиро, ки маоши беҳтар доранд авлотар медонанд. Дар ин корҳо барномасозони оянда бештар муваффақ мегарданд. Онҳо ба осони корҳои фосилавӣ мувофиқи ихтисосҳояшон пайдо мекунанд.

Ҳамчунин корҳои маъмули барои донишҷуён дар соҳаҳои хидматрасонӣ: пешхидмат, фурушанда, маъмурият, курер, тақисимоти эълонҳо, рекламаҳо ва ғайраҳ мебошанд. Чунин корҳо дорои ҷадвали кории махсус буда сари вақт маошро месупоранд.

Набояд фаромӯш кард, ки барои ба кор шуруъ кардан шаҳрванди хориҷӣ бояд 18-ро пур карда бошад ва дорои ҳуҷҷати иҷоза барои кор бошад. Ин ҳуҷҷат ба донишҷӯёни рӯзонаи донишгоҳҳо аз рӯи ихтисос дода мешавад ва донишҷӯй танҳо дар ҳамон минтақаи донишгоҳ кор карда метавонад.

Ба гуфтаи Мақсадҷон Ризоев донишҷӯён набояд аз рӯзи аввали донишҷӯи ба кор шуруъ кунад.  

“Албатта донишҷӯй метавонад кор кунад ва худро таъмин кунад ва дастнигарӣ волидайну ёру бародарон набошад, аммо аз рӯзи аввали донишҷӯйи ба кор оғоз кардан хоҳ нохоҳ мушкилтар аст. Ту танҳо ба ҳаёти донишҷӯйи ворид мешавӣ ба як фазои нав ҳама чиз бароят ношинос аст, бояд каме одат кард баъд ба кор пардохт”, - гуфт ӯ.

Максаджон Ризаев, приехавший в Москву из Таджикистана
Фото из личного архива Максаджона Ризаева
Максаджон Ризаев, приехавший в Москву из Таджикистана

Донишгоҳ ҳамчун миёнрав дар ҷустуҷӯи кор ба донишҷӯён

 Кори хуб давраи донишҷӯйи ба донишҷӯён на танҳо пул балки таҷрибаи корӣ, дониш ва малакаи касбӣ низ медиҳад. Кумакҳои марказҳои рушди коромӯзӣ, ки дар ҳамаи донишгоҳҳо фаъол мебошанд ба донишҷӯён кам нестанд.

Кормандони чунин марказҳо бо донишҷӯён машваратҳо барпо намуда, ба онҳо дар омода намудани ҳолномаи муфид кумак мерасонанд, то ки ба корфармоён писанд бошад. Онҳо намояндагони ширкату корхонаҳои гуногунро барои мулоқот бо донишҷӯён даъват менамяонд.

Дар як сол чанд маротиба ярмаркаи ҷойҳои кори холӣ баргузор мегардад, ки хатмкунандагон ба воситаи ин метавонанд ба худ аз рӯи ихтисос кори мувофиқ пайдо кунанд.

Дар донишгоҳҳои бонуфузи Маскав дар як сол зиёда аз 100 ширкату корхонаҳо ярмаркаҳои ҷойҳои корӣ холи пешниҳод мекунанд ва бо донишҷӯёни ихтисосҳои гуногун вохӯрӣ баргузор менамоянд. Ин ширкатҳо ҳамчунин барои донишҷӯён мастер-класс-ҳо низ баргузор менамяонд. Донишҷӯён дар ширкату корхонаҳое, ки бо донишгоҳ шартнома доранд таҷрибаомӯзӣ гузашта ба ин восита соҳиби ҷойи кор низ мегардаднд.

Пайдо кардани ҷои кор ба воситаи коромӯзӣ

Ҳангоми коромӯзӣ ба донишҷӯён маоши хуб намедиҳанд, аммо онҳо сбаб мешаванд, ки коргару корфармо аз шарту шароит ва қобилияту малакаи якдигар огоҳ гарданд. Дар натиҷаи кори муваққатӣ метавон аз рӯи ихтисос ба фаъолият шуруъ кард.

Коромӯзӣ дар корхона ва ташкилотҳои хуб ба донишҷӯён дар баробари таҷриба ба ҳолномаашон боз як плюси дигарро зам мекунад, ки дар оянда ҳангоми иштирок дар ягон ҷои корӣ холи тариқи озмун ва ё интихоб ба кас кумаке мебошад. Чунки дар ягон корхонаи пешрафта мутахассиси бетаҷрибаро ба кор қабул намекунанд.

Вақте, ки донишҷӯй мақсади кор кардан дорад бояд ӯ фикр карда барояд, ки оё ӯ метавонад дар як вақт ҳам кор кунад ва ҳам аз дарсҳои донишгоҳаш қафо намонаду номаш ба хориҷ набарояд. Бояд мувофиқи имкониятҳои худ амал кард.  

Дар ин ҳол бисёр донишҷӯёни кор мекардагӣ қоиланд, ки муаллимон онҳоро ба қавле “мефаҳманд”  ва ба онҳо дар ҳолати доштани ғоибҳо мушкиле эҷод намекунанд. Корфармоён низ ба донишҷӯён имкониятҳо медиҳанд, то ки аз дарсҳояшон дер намонанд.

“Ман дар ҷои корам беҳтарин ҳамкорон ва роҳбари хубе дорам, ки ҳатто барои он ки аз дарсҳоям дер намонам онҳо дар ташвиш меафтанд. Ҳамчунин онҳо маро барои дер ҳозир шудан дар ҷои кор, аз сабаби ҷадвали дарсҳо чизе намегуянд ва вазъро мефаҳманд”, - гуфт Мақсадҷон Ризоев.

Агар донишҷӯй бо фаросат ва меҳнатдӯст бошад, вай доим метавонад ҷояшро дар ҷомеа пайдо кунад.  

160
Барчаспҳо:
кор, донишҷӯ, Русия, Тоҷикистон
Невеста, архивное фото

“Талоқ бо паёмак” таҳдид барои занони мусалмон

397
(Таҷдидшуда 18:50 23.09.2019)
Мушкилии талоқ тариқи паёмак дар бисёр кишварҳои Осиёи Миёна мавриди баррасии на танҳо руҳониён, балки фаъолони ҷамъиятӣ низ қарор гирифтааст. Масалан дар Тоҷикистон кам нестанд заноне, ки аз шавҳарҳояшон ба воситаи телефон талоқ мегиранд ва дар нимароҳ мемонанд

ДУШАНБЕ, 23 сен – Sputnik. Дар ҷомеаҳои мусалмонӣ бар зидди “талоқ ба воситаи паёмак” муборизаҳо баҳри поин бурдани ин амли номатлуб оғоз шудааст.

Талоқ – ин калимаест, ки бо ифода шуданаш аз ҷониби мард мувофиқи қавонини шариат никоҳро бекор мекунад. Ин доғи рӯз на танҳо мушкилии кишварҳое гаштааст, ки ақалияти шаҳрвандонаш  мусалмон аст, балки барои Русия низ ҳамчун мушкили арзёбӣ мешавад.

Паёмакҳои хурд, ки дар онҳо калимаи “талоқ” ҷой дорад ҳаёти оилавии зиёд одамонро вайрон кардаанд ва чигуна занон бояд рафтор кунанд, то ки ба чунин мушкилӣ гирифтор нашаванд. Дар ин бораи РИА Новости маълумот пешниҳод мекунад.

Паёмак фиристоду бедарак шуд

Пешрафти технологияи замонавӣ ба ҳаёти динии инсон таъсири худро мерасонад. Агар дар аввал ҷудошавии ҳамсарон бо истифода аз калимаи талоқ аз ҷониби мард ва дар миёни хешу ақрабои тарафҳо ва ё ҳади ақал дар шоҳидии на кам аз ду нафар сурат мегирифт, ҳоло бошад барои баъзеҳо хело осон ва ҳатто ба воситаи паёмак амалӣ мегардад.

Имам казанской мечети «Бишбалта» Шавкят Абубекеров
© ил личного архива Шавкята Абубекерова

Масалан зодаи Уфа – Оиша Нур, ки ба Англия ба назди шавҳараш рафта буд аз ӯ паёмаке бо такрори калимаи талоқ 3 маротиба, гирифт. Шавҳараш дар сафари хидматӣ будааст ва ба занаш сабабро шарҳ надода будааст.

Оиша барои шарҳи ин масъала ба назди имом рафтааст то ки нисбати ин рафтори шавҳараш ҷавоби аниқе пайдо кунад. Шавҳараш пурра талоқашро тасдиқ кардааст барои ҳамин аз рӯи қавонини шариат талоқ тасдиқ шуда ҳисобида мешавад. Қонунҳои  Бритониёи ҳукмҳои додгоҳҳоии мусалмониро тасдиқ мекунанд.

Дар Русия, ки дар ҳудуди он зиёда аз 20 миллион мусалмон зиндагӣ мекунад чунин талоқҳо ба назар мерасанд, аммо қавонини ин кишвар никоҳҳои динӣ ва ё шариатиро тасдиқ намекунанд.

Истиқоматкунадаи шаҳри Костовои вилояти Нижний Новгород Зулфия Собирова (номаш бо хоҳиши ӯ иваз шудааст) сараввал никоҳ карда баъдан ба идораи САҲШ рафта ақди никоҳ бастааст. Аммо баъди чанд моҳ шавҳари ӯ ба таври ногаҳонӣ ба вай талоқ дода аз хона баромада рафт ва дигар бар нагаштааст.

“Вақте, ки ӯ аз хона берун мешуд як маротиба талоқ дод. Баъдан занг зада ба воситаи телефон ин калимаро ду маротибаи дигар такрор кардааст. Ман бошам он вақт ҳомиладор будам”, - мегуяд Зулфия.

Онҳо аз рӯи қонун то ҳол дар қайди никоҳ мебошанд, аммо Зулфия чизе карда наметавонад. Танҳо ба худотарсии шавҳар ва далели шаръии имом умед бастаасту халос. Чунки барои баъзе мусалмонҳо хулосаи имом қонун ҳисоб мешавад.

Занҳо воситаҳои ҳимоя аз паёмакҳоро пайдо кардаанд

“Ҷудошавиҳои яклаҳзаина” - бемулоҳиза дар зиёда аз 20 кишвари мусалмони инкор шудаанд. Чанде пеш дар Ҳиндустон, ки 14 фоизи аҳолиаш мусалмон аст тарафдорони дини ислом қонуне қабул карданд, ки чунин шакли ҷудошавиро рад мекунад. Мувофиқи ин қонун барои талоқ ба воситаи паёмак мардро ҷаримаи калон ва ё ба муҳлати се сол маҳрум аз озодӣ  интизор аст.

Ин масъала аз кишварҳои Осиёи Миёна низ сахт зери омӯзиш қарор гирифтаааст. Масалан, роҳбарияти руҳониёни Тоҷикистон бо нигарони аз он, ки дар кишвар соли гузашта 11 ҳазор талоқ ба қайд гирифта шудааст мехоҳанд талоқ тариқи паёмакро инкор кунанд.

Аз сабабҳои пасти будани вазъи иқтисодӣ дар кишварҳои Осиёи Миёна бисёр мардони ин минтақа ба муҳоҷирати меҳнатӣ мераванд, махсусан ба Русия. Ва гоҳо дар онҷо оила барпо мекунанд.

Масалан сокини Санкт-Петербург Людмила Кузнетсова барои шавҳараш шуда дини исломро қабул кардааст. Мард ӯро бовар кунонидааст, ки ӯ дар зодгоҳаш Тоҷикистон оиладор нест, Людмила бошад бо ӯ никоҳи мусалмонӣ кардааст.

“Чанде пас маълум гардид, ки ӯ оиладор ва соҳиби фарзандон будааст, модараш бошад мухолифи оиладории мост. Алакай 8 моҳ мо зиндагии умумӣ надорем, ва мехоҳам фаҳмам, ки никоҳ барқарор аст ё не”, - мегуяд Людмила.

Мувофиқи қавонини ислом талоқ танҳо мард дода метавонад. Аммо шавҳари Людмила ин корро кардан намехостааст.

Фиреби мардон дар бисёр ҳолатҳо сабабгори талаби талоқ аз ҷониби занон мегардад. Қозикалони шаҳри Қазон Булат Мубораков тасдиқ мекунад, ки дар Татаристон мардҳо кам ҳолат талаби ҷудошавӣ мекунанд.

“Мешавад ба назди ман меоянд ва мепурсанд, қозӣ чигуна ҷудо шавем. Баъзеҳо намехоҳанд зани дуюм бошанд, ба шавҳар мебароянд ва баъдан норозигӣ баён мекунанд, ки намехоҳанд ҳамчун маъшуқа зиндагӣ кунанд. Мешавад мардон аз гузаштаи худ пинҳон мекунанд ва дар ин гуна ҳолатҳо занон хурсанд мешаванд, ки ҳатто ба воситаи паёмак талоқ мегиранд, аммо мардон қасдан ба онҳо талоқ намедиҳанд”, - тавзеҳ медиҳад вай.

Аммо қозӣ бар он аст, ки тартиботи ҳимояи занон вуҷуд дорад. Агар никоҳ дар хонаи САҲШ ба қайд ва ё бекор шуда бошад аз рӯи шариат як баробар оснтар аст.

“Агар додгоҳ қарор дар бораи бекор кардани ақди никоҳ барорад никоҳ аз замони имзо гузоштани тарафҳо дар зери он бекор дониста мешавад ва ин аз рӯи шариат ҳисоб мешавад”, - мегуяд ӯ.

Талоқ – амали хело нозук аст

Қавонини шариат ҳама ҷанбаҳои ҳаётии инсонро муайян кардаанд, аз ҷумла талоқ ва марҳилаҳои онро. Аммо ҳар як ҳолати алоҳидаро бояд имом ва ё муфтӣ бояд шарҳ диҳад.

“Масоили талоқ ҳар яке дорои нозукиҳои худ ва омӯзишро талаб мекунанд. Вақте, ки мард паёмак мефиристад ва ӯ медонад, ки чӣ кор кардаистодааст ин талоқ ҳисоб мешавад. Аммо агар ин амал дар ҳолати бехудӣ рух дода шуда бошад баъзеҳо бар онанд, ки  талоқ ҳисоб намешавад”, - мегуяд муфтии Маскав Илдар Аловудинов.

Мешавад, ки аз сабаби як муноқишае дар заминаи рашк оилаҳо барҳам мехуранд.

“Дар аввал ҷангу хархаша гапҳои қабеҳ нисбати якдигар. Баъдан мард ба воситаи паёмак ба зан талоқ мефиристад, то ки зан ранҷ кашад”, - мегуяд муфтӣ.

Зодаи Қирғизистон Илёс (ном иваз шудааст) боре ҳамсарашро бо ҳамкоронаш рашк карда дар ҳолати мастӣ ба ӯ паёмаки талоқ фиристодааст. Занаш чизҳояшро ҷамъ карда ба хонаи модараш рафтааст.

“Саҳар ман аз кардаам хело пушаймон шудам: кадом шайтон маро ба ин кор водор кард”, - иқрор мешавад Илёс.

Вай чӣ кор карданашро надониста ба назди муфтӣ рафтааст. Муфти гуфтааст ту мастӣ шароб будӣ ва никоҳ бурида намешавад ва пешниҳод кардааст, ки дар ҳол бо завҷааш оштӣ кунад ва ҳамин тавр ҳам шудааст.

“Ақидаҳо дар бораи чӣ гуна бояд талоқ дод зиёданд. Аммо агар ҷавҳари асосиро гуем ин кор бояд дар рӯзҳое рух диҳад, ки зан дар ҳолати ҳайз набошад ва баъди он бо шавҳараш ҳамхоба нашуда бошад. Чизи дигар ин будани ду шоҳид аст, аммо ин чиз ҳатмӣ нест. Ғайр аз ин мард бояд чӣ кор карданашро донад ва ибораи талоқ доданро дар шакли замони гузаштаи феълӣ ифода кунад: “Ман туро талоқ додам”. Ин бисёр масъалаи нозук аст”, - қайд мекунад муфтӣ Аловудинов.

Давои талоқ 

Омор дар бораи талоқ ба воситаи паёмак дар ҷомеаи мусалмонии Русия мавҷуд нест. Аммо ба гуфтаи Аловудинов дар Маскав ин ҳисобот аз 3 як ҳисаро ташкил мекунад.

“Мо болои системаи ба қайдгирии ақди никоҳ ва ҷудошавии оилаҳое, ки дар асоси шартҳои шариат амалӣ шудаанд кор кардаистодаем”, - илова кард муфтӣ.

Гуфтагӣ барин аз рӯи мушоҳидаҳои муфтӣ талоқ ба воситаи паёмак ва ё дар як лаҳза бе таҳамул аз ҷониби мусалмонҳое, ки аз рӯи гуфтаҳои ислом амал мекунанд ба назар намерасанд. Ин гуна амалҳоро мардҳои ба ном мусалмон ба ҷо меоранд.

“Дар ислом меъёрҳои оиладорӣ зиёданд, ки бояд риоя шаванд ва ин махсусиятҳои олами оиладорӣ дар ислом аст. Гоҳо дар оила мушкилиҳо дар ҳолати фаҳмишҳои гуногуни динии ҳамсарон ба миён меояд”, қайд кардааст муфтӣ.

Давои асосии дури аз талоқро муфтӣ аз дурст барпо намудани оила дида дар мувофиқатӣ ва мутаносибии ҳамсарон мебинад.

397
Барчаспҳо:
паёмак, зан, талоқ, оила, Тоҷикистон

Нигаронии СММ аз авҷи хушунатҳои бесобиқа дар Афғонистон

0
(Таҷдидшуда 19:28 22.09.2020)
Созмони Милали Муттаҳид аз ташдиди ҳамалот ва афзоиши кушторҳо дар Афғонистон ибрози нигаронӣ кард

ДУШАНБЕ, 22 сен — Sputnik. Миссияи кӯмаки Созмони Милал дар Афғонистон (UNAMA) ахиран дар як изҳорот гуфт, афзоиши куштор ва хушунат дар Афғонистон дар панҷ ҳафтаи охир дар панҷ соли охир бесобиқа буд, иттилоъ додааст хабаргузории “Парстудей”.

Афзоиши хушунатҳо дар Афғонистон дар ҳоле аст, ки гуфтугӯҳои сулҳи байни афғонҳо дар Қатар идома дорад.

Намояндагии Созмони Милал дар Афғонистон таъкид кардааст, ки бояд иқдомоти фаврӣ барои муҳофизат аз ғайринизомиён ва эҷоди фазои мусоид барои гуфтугӯҳои сулҳ дар Дуҳа фароҳам шавад.

Ин баёния аз тарафҳои дахил дар раванди сулҳи Афғонистон хостааст ба хушунатҳо ва ҷанг поён диҳанд ва барои барқарории оташбас талош кунанд.

Бо афзоиши хушунатҳо дар саросари Афғонистон ҳар рӯз даҳҳо нафар кушта ва захмӣ мешванд.

0
Барчаспҳо:
ҳамалоти террористӣ, афзоиш, нигаронӣ, куштор, СММ, хушунат, Афғонистон